Dwadasha Jyotirlinga Stotram - 2

The Shloka

———

श्रीशैलशृङ्गे विबुधातिसङ्गे तुलाद्रितुङ्गेऽपि मुदा वसन्तम् ।

तमर्जुनं मल्लिकपूर्वमेकं नमामि संसारसमुद्रसेतुम् ॥

———

శ్రీశైలశృంగే విబుధాతిసంగే తులాద్రితుంగేఽపి ముదా వసంతమ్ ।

తమర్జునం మల్లికపూర్వమేకం నమామి సంసారసముద్రసేతుమ్ ॥

———

Śrīśailaśṛṅge vibudhātisange tulādritunge’pi mudā vasantam ।

tamarjunaṁ mallikapūrvamekaṁ namāmi saṁsārasamudrasetum ॥

———

Meaning / Summary

ఈ శ్లోకం ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటైన శ్రీశైల మల్లికార్జున స్వామి గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తుంది. శ్రీశైలం ఒక పవిత్రమైన ప్రదేశమని, దేవతలు కూడా సందర్శించే దైవ నివాసమని ఇది నొక్కి చెబుతుంది. మల్లికార్జునుడిని ‘సంసారసముద్రసేతు’ అని సంబోధించడం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. అంటే సంసార సముద్రాన్ని (లౌకిక జీవితం మరియు జనన మరణ చక్రాలను) దాటించే వారధి అని అర్థం. మల్లికార్జునుడిని పూజించడం ద్వారా భక్తులు లౌకిక బంధాల నుండి విముక్తి పొంది మోక్షాన్ని సాధించగలరని ఇది సూచిస్తుంది. ‘మల్లిక’ మరియు ‘అర్జున’ అనే పేర్లు శివపార్వతుల విడదీయరాని ఐక్యతను సూచిస్తాయి, ఇది సృష్టి మరియు ప్రళయానికి ప్రతీక.

దేవతలు అధికంగా సంచరించే, తులాద్రితో (త్రాసు వలె) ఎత్తైన శ్రీశైలం పర్వతం యొక్క ఉన్నత శిఖరంపై ఆనందంగా నివసించే ఆ స్వామికి; సంసార సముద్రానికి వారధి వంటి అద్వితీయమైన మల్లికార్జునునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

శ్రీశైల పర్వతం యొక్క ఉన్నతమైన, దేవతలు సందర్శించే శిఖరంపై ఆనందంగా నివసించే మల్లికార్జున స్వామికి భక్తుడు నమస్కరిస్తాడు. సంసార సముద్రాన్ని దాటించడానికి వంతెన వంటి, అద్వితీయమైన దైవంగా మల్లికార్జునుడిని ఈ శ్లోకం కీర్తిస్తుంది, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా స్తుతిస్తుంది.

This shloka highlights the glory of Lord Mallikarjuna at Srisailam, one of the Dwadasha Jyotirlingas. It emphasizes the sacredness of Srisailam, portraying it as a divine abode chosen by Shiva, frequented by gods. The central significance lies in addressing Mallikarjuna as ‘Saṁsārasamudrasetu’, meaning a bridge over the ocean of ‘samsara’ (worldly life and its cycles of birth and death). This implies that worshipping Mallikarjuna helps devotees overcome worldly attachments and attain liberation. The mention of ‘Mallika’ and ‘Arjuna’ together symbolizes the inseparable union of Shiva and Parvati, representing cosmic creation and dissolution.

I bow to Lord Mallikarjuna, who joyfully resides on the lofty peak of Sri Shaila, a place frequented by numerous deities and as high as a balance scale; He is the unique one, a true bridge across the ocean of worldly existence.

The devotee offers salutations to Lord Mallikarjuna, who resides with happiness on the high and revered Sri Shaila mountain, where even gods visit. The shloka praises Mallikarjuna as the unique divine being who serves as a bridge, enabling devotees to cross the difficult ocean of worldly life and attain spiritual liberation.

Sentence - 1

———

श्रीशैलशृङ्गे विबुधातिसङ्गे तुलाद्रितुङ्गेऽपि मुदा वसन्तम्

———

Meaning

దేవతలు అధికంగా సంచరించే శ్రీశైలం పర్వతం యొక్క ఉన్నత శిఖరంపై, తులాద్రితో (త్రాసు వలె ఎత్తైన) సమానంగా ఉన్నతమైన ప్రదేశంలో కూడా ఆనందంగా నివసించే ఆ స్వామిని.

Residing with joy on the lofty peak of Sri Shaila, which is frequented by many deities and is as high as a balance scale (referring to its great height).

Meaning of Words

श्रीशैलशृङ्गे		శ్రీశైలశృంగే		Śrīśailaśṛṅge
శ్రీశైలం శిఖరంపై శ్రీశైలం అనేది జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందిన పవిత్ర పర్వతం. ‘శృంగే’ అంటే ‘శిఖరంపై’ లేదా ‘కొండ అంచున’, దైవం నివసించే ప్రదేశాన్ని సూచిస్తుంది.			on the peak of Sri Shaila Sri Shaila is a sacred mountain known for its Jyotirlinga. ‘Shṛṅge’ means ‘on the peak’ or ‘on the summit’, indicating the location of the deity.
विबुधातिसङ्गे		విబుధాతిసంగే		vibudhātisange
దేవతలు అధికంగా సంచరించే విబుధ అంటే ‘దేవత’ లేదా ‘జ్ఞాని’. అతిసంగే అంటే ‘అధికంగా కూడినది’ లేదా ‘చాలామంది సంచరించేది’. కాబట్టి, ఇది దేవతలు అధికంగా సందర్శించే, పూజించే పవిత్ర స్థలాన్ని సూచిస్తుంది.			where many deities gather/frequent Vibudha means ‘deity’ or ‘wise person’, and Atisange means ‘where there is a great gathering’ or ‘frequented by many’. Thus, it signifies a place highly revered and visited by divine beings.
तुलाद्रितुङ्गेऽपि		తులాద్రితుంగేఽపి		tulādritunge’pi
తులాద్రి (త్రాసు) వలె ఎత్తైనదైనప్పటికీ తులా అంటే ‘త్రాసు’, అద్రి అంటే ‘పర్వతం’, తుంగ అంటే ‘ఎత్తైనది’ లేదా ‘గొప్పది’. ‘అపి’ అంటే ‘కూడా’ లేదా ‘అయినప్పటికీ’. ఈ పదబంధం శ్రీశైలం పర్వతం యొక్క గొప్ప ఎత్తును మరియు వైభవాన్ని అలంకారికంగా నొక్కి చెబుతుంది, దానిని త్రాసు యొక్క ఉన్నత స్థానంతో పోలుస్తుంది.			even on the mountain as high as a balance scale (very high) Tulā means ‘balance scale’, Adri means ‘mountain’, Tunga means ‘high’ or ‘lofty’, and ‘Api’ means ‘even’ or ‘although’. This phrase metaphorically emphasizes the immense height and grandeur of the Srisailam mountain, comparing it to the balance scale’s lofty position.
मुदा		ముదా		mudā
ముదా అంటే సంతోషంగా, ఆనందంగా లేదా తృప్తిగా ఉండే స్థితిని తెలియజేస్తుంది. దైవం అక్కడ గొప్ప ఆనందంతో నివసిస్తున్నారని ఇది సూచిస్తుంది.			with joy, happily Mudā expresses a state of delight, happiness, or contentment. It conveys that the deity resides there with immense pleasure.
वसन्तम्		వసంతమ్		vasantam
వసంతం అంటే ‘నివసించేవాడు’ లేదా ‘ఆవాసం ఉండేవాడు’. ఇది శ్రీశైలాన్ని తన ఆనందకరమైన నివాసంగా చేసుకున్న పరమశివుడిని సూచిస్తుంది.			residing, dwelling Vasantam means ‘one who resides’ or ‘dwelling’. It refers to Lord Shiva, who has made Srisailam his joyful abode.

Sentence - 2

———

तमर्जुनं मल्लिकपूर्वमेकं नमामि संसारसमुद्रसेतुम् ॥

———

Meaning

ఆ సంసార సముద్రానికి వారధి వంటి, మల్లిక అనే పేరుతో కూడిన, అద్వితీయమైన మల్లికార్జునునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

I bow to that unique Mallikarjuna, who is a bridge across the ocean of worldly existence (samsara).

Meaning of Words

तम्		తమ్		tam
ఆ ఇది ఒక సర్వనామం, పైన చెప్పిన దైవాన్ని, అనగా స్తుతించబడుతున్న పరమశివుడిని సూచిస్తుంది.			to that A pronoun, referring to the aforementioned deity, Lord Shiva, who is being praised.
अर्जुनं		అర్జునం		arjunaṁ
అర్జునుడిని (మల్లికార్జునలో ఒక భాగం) అర్జునుడు మహాభారతంలోని ప్రసిద్ధ పాత్ర అయినప్పటికీ, మల్లికార్జున సందర్భంలో, ఇది ‘అర్జున లింగాన్ని’ సూచిస్తుంది, స్వచ్ఛత మరియు శ్వేతవర్ణాన్ని సూచిస్తుంది, లేదా దైవం పేరులోని భాగం. పూర్తి పేరు మల్లికార్జున, ఇక్కడ అర్జున పరమశివుడిని సూచిస్తుంది.			Arjuna (part of Mallikarjuna) While Arjuna is a famous character from Mahabharata, in the context of Mallikarjuna, it refers to the ‘Arjuna Linga’, symbolizing purity and whiteness, or one of the components of the deity’s name. The full name is Mallikarjuna, where Arjuna refers to Lord Shiva.
मल्लिकपूर्वमेकं		మల్లికపూర్వమేకం		mallikapūrvamekaṁ
మల్లికతో కూడిన అద్వితీయమైన (మల్లికార్జునుడు) మల్లిక అంటే ‘మల్లె పువ్వు’. పూర్వ అంటే ‘ముందు’ లేదా ‘ప్రారంభం’. ఏకం అంటే ‘అద్వితీయమైన’ లేదా ‘ఒకే ఒక’. కాబట్టి ‘మల్లికతో కూడిన అద్వితీయమైన’ లేదా ‘మల్లికార్జునుడు’. ఇక్కడ మల్లిక పార్వతీ దేవిని సూచిస్తుంది, శివపార్వతుల ఏకత్వాన్ని ప్రతీకగా చెబుతుంది.			the unique one named Mallika (Mallikarjuna) Mallika means ‘jasmine flower’. Pūrva means ‘before’ or ‘prefixed’. Ekaṁ means ‘unique’ or ‘one’. So, ‘the one preceded by Mallika’ or ‘the unique Mallikarjuna’. Mallika here refers to Devi Parvati, symbolizing the union of Shiva and Parvati.
नमामि		నమామి		namāmi
నేను నమస్కరిస్తున్నాను ‘నమ్’ అనే సంస్కృత మూల ధాతువు నుండి వచ్చింది, అంటే నమస్కరించడం లేదా ప్రణమిల్లడం. ఇది చెప్పేవారి భక్తిని, గౌరవాన్ని సూచిస్తుంది.			I bow From the Sanskrit root ‘nam’ meaning to bow or salute. It signifies an act of reverence and devotion by the speaker.
संसारसमुद्रसेतुम्		సంసారసముద్రసేతుమ్		saṁsārasamudrasetum
సంసార సముద్రానికి వారధి అయినవాడు సంసార అంటే ‘సంసార బంధాలు’ లేదా ‘జనన మరణ చక్రం’. సముద్ర అంటే ‘సముద్రం’. సేతు అంటే ‘వంతెన’. ఈ అలంకారిక పదబంధం పరమశివుడైన మల్లికార్జునుడిని విశాలమైన మరియు కష్టతరమైన సంసార సముద్రాన్ని దాటడానికి మరియు మోక్షాన్ని పొందడానికి మార్గంగా వర్ణిస్తుంది.			who is a bridge over the ocean of worldly existence (samsara) Saṁsāra means ‘worldly existence’ or ‘cycle of birth and death’. Samudra means ‘ocean’. Setu means ‘bridge’. This metaphorical phrase describes Lord Mallikarjuna as the means or path to cross the vast and challenging ocean of worldly life and attain liberation.

---