Dwadasha Jyotirlinga Stotram - 1

The Shloka

———

सौराष्ट्रदेशे विशदेऽतिरम्ये ज्योतिर्मयं चन्द्रकलावतंसम् ।

भक्तिप्रदानाय कृपावतीर्णं तं सोमनाथं शरणं प्रपद्ये ॥

———

సౌరాష్ట్రదేశే విశదేఽతిరమ్యే జ్యోతిర్మయం చంద్రకలావతంసమ్ ।

భక్తిప్రదానాయ కృపావతీర్ణం తం సోమనాథం శరణం ప్రపద్యే ॥

———

Saurāṣṭradeśe viśade’tiramye jyotirmayaṁ candrakalāvataṁsam ।

bhaktipradānāya kṛpāvatīrṇaṁ taṁ somanāthaṁ śaraṇaṁ prapadye ॥

———

Meaning / Summary

సోమనాథ జ్యోతిర్లింగం ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో మొదటిది మరియు అత్యంత పవిత్రమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ శ్లోకం భగవంతుని దివ్య సౌందర్యాన్ని, ఆయన ప్రకాశవంతమైన స్వభావాన్ని, మరియు భక్తులకు భక్తిని ప్రసాదించడానికి ఆయన యొక్క దయాగుణాన్ని నొక్కి చెబుతుంది. ఆధ్యాత్మిక అనుగ్రహం కోసం దైవంలో శరణు పొందడం యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఇది తెలియజేస్తుంది.

సౌరాష్ట్ర దేశంలో, స్వచ్ఛమైన మరియు అత్యంత సుందరమైన ఆ ప్రదేశంలో, కాంతివంతమైన, చంద్రకళను అలంకరించుకున్న, భక్తిని ప్రసాదించుటకు దయతో అవతరించిన ఆ సోమనాథుని శరణు పొందుతాను.

ఈ శ్లోకం సౌరాష్ట్రంలోని మహిమాన్వితమైన మరియు సుందరమైన ప్రదేశంలో వెలసిన సోమనాథునికి నమస్కారాలు అర్పిస్తుంది. ఆయనను స్వయం ప్రకాశమానమైన జ్యోతిర్లింగంగా, చంద్రవంకతో అలంకరించబడినవాడిగా, భక్తులకు భక్తిని ప్రసాదించడానికి దయతో అవతరించినవాడిగా వర్ణిస్తుంది.

ఈ భక్తి శ్లోకం ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రంలో మొదటిది, ఇది సోమనాథుని రూపంలో ఉన్న శివునికి అంకితం చేయబడింది. ఇది ‘సౌరాష్ట్ర దేశం’లో, ప్రస్తుతం గుజరాత్‌లో ఉన్న ఒక ప్రాంతంలో దైవాన్ని గుర్తించడం ద్వారా ప్రారంభమవుతుంది, ఇది దాని స్వచ్ఛత (‘విశదే’) మరియు అపారమైన అందానికి (‘అతిరమ్యే’) ప్రసిద్ధి చెందింది. భగవంతుడు ‘జ్యోతిర్మయం’ అని వర్ణించబడ్డాడు, అంటే కాంతితో నిండినవాడు లేదా స్వయం ప్రకాశమానమైనవాడు, ఇది జ్యోతిర్లింగం యొక్క లక్షణం, ఇది శివుని అనంతమైన కాంతిని సూచిస్తుంది. ఆయన ‘చంద్రకళావతంసం’ కూడా - చంద్రవంకను ఆభరణంగా ధరించినవాడు, ఇది శివుని యొక్క సాంప్రదాయిక రూపం. ఆయన దివ్య ఉనికి (‘కృపావతీర్ణం’ - దయతో అవతరించిన) యొక్క ఉద్దేశ్యం ‘భక్తిప్రదానాయ’ - తన భక్తులకు భక్తిని ప్రసాదించడం. ఈ శ్లోకం ఆ మహిమాన్వితమైన సోమనాథునిలో శరణు పొందడం (‘శరణం ప్రపద్యే’) అనే హృదయపూర్వక వ్యక్తీకరణతో ముగుస్తుంది.

సోమనాథ దేవాలయానికి గొప్ప చరిత్ర ఉంది, చంద్రుడు (సోమదేవుడు) స్వయంగా ఈ దేవాలయాన్ని నిర్మించాడని నమ్ముతారు. పురాణం ప్రకారం, చంద్రుడు తన 27 మంది భార్యలలో రోహిణి పట్ల పక్షపాతం చూపడం వల్ల, తన మామ దక్ష ప్రజాపతిచే క్షీణించే శాపానికి గురయ్యాడు. ఈ శాపం నుండి విముక్తి పొందడానికి, చంద్రుడు పుణ్య తీర్థమైన ప్రభాస తీర్థంలో (కపిల, హిరణ్య, సరస్వతి నదుల సంగమ స్థానం) స్నానం చేసి శివలింగాన్ని పూజించాడు. అతని భక్తికి మెచ్చి, శివుడు ప్రత్యక్షమై అతన్ని ఆశీర్వదించాడు, శాపం యొక్క ప్రభావాన్ని చంద్రుని వృద్ధి, క్షయం వరకు తగ్గించాడు. ఈ ప్రదేశం సోమనాథ్ (చంద్రునికి ప్రభువు) గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ దేవాలయం అనేకసార్లు ధ్వంసం చేయబడి, పునర్నిర్మించబడింది, ఇది చారిత్రక ప్రతికూలతల మధ్య కూడా దాని శాశ్వత ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యతను సూచిస్తుంది.

The Somnath Jyotirlinga is the first among the twelve Jyotirlingas and is considered extremely sacred. This shloka emphasizes the Lord’s divine beauty, his effulgent nature, and his benevolent purpose of granting devotion (Bhakti) to his devotees. It highlights the importance of seeking refuge in the divine for spiritual grace.

In the bright and exceedingly beautiful land of Saurashtra, I take refuge in that Somnath who is radiant with light, adorned with the crescent moon, and has mercifully descended to grant devotion.

This shloka offers salutations to Lord Somnath, located in the glorious and beautiful land of Saurashtra. It describes him as a self-effulgent Jyotirlinga, adorned with the crescent moon, who has mercifully manifested to bestow devotion upon his devotees.

This devotional shloka is the first among the Dwadasha Jyotirlinga Stotram, dedicated to Lord Shiva in his manifestation as Somnath. It begins by locating the deity in ‘Saurashtra Desh,’ a region in present-day Gujarat, renowned for its clarity (‘vishade’) and immense beauty (‘atiramye’). The Lord is described as ‘jyotirmayam,’ meaning full of light or self-luminous, which is characteristic of a Jyotirlinga, representing Shiva’s infinite light. He is also ‘candrakalāvataṁsam,’ wearing the crescent moon as an ornament, a classic iconography of Shiva. The purpose of his divine presence (‘kṛpāvatīrṇaṁ’ - mercifully descended) is ‘bhaktipradānāya’ – to grant devotion to his devotees. The shloka concludes with a heartfelt expression of surrender and seeking refuge (‘śaraṇaṁ prapadye’) in that glorious Lord Somnath.

The Somnath Temple has a rich history, believed to have been built by Soma (the Moon God) himself. According to legend, Soma was cursed by his father-in-law Daksha Prajapati to wane due to his partiality towards Rohini among his 27 wives. To be relieved from this curse, Soma bathed in the Punya Tirth, the Prabhas Teerth (which is the confluence of Kapila, Hiranya, and Saraswati rivers) and worshipped Lord Shiva. Pleased with his devotion, Lord Shiva appeared and blessed him, reducing the curse’s effect to the waxing and waning of the moon. This spot became known as Somnath, meaning ‘Lord of the Moon’. The temple has been destroyed and rebuilt many times, symbolizing its enduring spiritual significance despite historical adversities.

Sentence - 1

———

सौराष्ट्रदेशे विशदेऽतिरम्ये ज्योतिर्मयं चन्द्रकलावतंसम्

———

Meaning

సౌరాష్ట్ర దేశంలో, స్వచ్ఛమైన మరియు అత్యంత సుందరమైన ఆ ప్రదేశంలో, కాంతివంతమైన మరియు చంద్రకళను అలంకరించుకున్న (ఆ శివుడు).

In the bright and exceedingly beautiful land of Saurashtra, who is radiant with light and adorned with the crescent moon.

Meaning of Words

सौराष्ट्रदेशे		సౌరాష్ట్రదేశే		Saurāṣṭradeśe
సౌరాష్ట్ర దేశంలో సౌరాష్ట్ర అనేది గుజరాత్, భారతదేశంలోని పశ్చిమ భాగంలో ఉన్న ఒక ప్రాంతం, ఇక్కడ సోమనాథ జ్యోతిర్లింగ ఆలయం ఉంది. ‘దేశే’ అంటే ‘దేశంలో’ లేదా ‘ప్రాంతంలో’.			In the land of Saurashtra Saurashtra is a region in the western part of Gujarat, India, where the Somnath Jyotirlinga temple is located. ‘Deshe’ means ‘in the land’ or ‘in the region’.
विशदेऽतिरम्ये		విశదేఽతిరమ్యే		viśade’tiramye
స్వచ్ఛమైన మరియు అత్యంత సుందరమైన ‘విశదే’ అంటే స్వచ్ఛమైన, ప్రకాశవంతమైన, పవిత్రమైన లేదా అద్భుతమైన. ‘అతిరమ్యే’ అంటే అత్యంత సుందరమైన, చాలా ఆకర్షణీయమైన లేదా చాలా ఆనందకరమైన. ‘విశదే’ చివర ‘ఏ’ కారం, ‘అతి’ మొదట ‘అ’ కారంతో కలిసి సంధి ద్వారా ‘విశదేఽతిరమ్యే’ అయింది.			bright and exceedingly beautiful ‘Vishade’ means clear, bright, pure, or splendid. ‘Atiramye’ means exceedingly beautiful, very charming, or highly delightful. The ‘a’ of ‘ati’ combines with the ‘e’ of ‘vishade’ through sandhi.
ज्योतिर्मयं		జ్యోతిర్మయం		jyotirmayaṁ
కాంతివంతమైన ‘జ్యోతి’ అంటే కాంతి, మరియు ‘మయం’ అంటే నిండినది లేదా కూడినది. కాబట్టి, ‘జ్యోతిర్మయం’ అంటే కాంతితో నిండినది, ప్రకాశవంతమైనది లేదా స్వయం ప్రకాశవంతమైనది, ఇది జ్యోతిర్లింగం యొక్క స్వభావాన్ని సూచిస్తుంది.			radiant with light, luminous ‘Jyoti’ means light, and ‘mayam’ indicates full of or consisting of. So, ‘jyotirmayaṁ’ means full of light, resplendent, or self-luminous, referring to the nature of the Jyotirlinga.
चन्द्रकलावतंसम्		చంద్రకలావతంసమ్		candrakalāvataṁsam
చంద్రకళను అలంకరించుకున్న ‘చంద్ర’ అంటే చంద్రుడు, ‘కళ’ అంటే చిన్న భాగం లేదా వృద్ధి (చంద్రవంకను సూచిస్తుంది). ‘అవతంసం’ అంటే ఆభరణం, శిరోభూషణం లేదా తలపై ధరించినది. కాబట్టి, శివుడు చంద్రవంకను తన తలపై అలంకరించుకున్నాడని వర్ణిస్తుంది.			adorned with the crescent moon ‘Chandra’ means moon, ‘kala’ means a small part or digit (referring to the crescent). ‘Avataṁsam’ means an ornament, a crest, or something worn on the head. So, it describes Shiva as having the crescent moon as an adornment on his head.

Sentence - 2

———

भक्तिप्रदानाय कृपावतीर्णं तं सोमनाथं शरणं प्रपद्ये

———

Meaning

భక్తిని ప్రసాదించుటకు దయతో అవతరించిన ఆ సోమనాథుని శరణు పొందుతాను.

To grant devotion, who has mercifully descended, to that Somnath, I take refuge.

Meaning of Words

भक्तिप्रदानाय		భక్తిప్రదానాయ		bhaktipradānāya
భక్తిని ప్రసాదించుటకు ‘భక్తి’ అంటే భక్తి, ‘ప్రదాన’ అంటే ఇవ్వడం లేదా ప్రసాదించడం, మరియు ‘ఆయ’ ప్రత్యయం ‘కొరకు’ లేదా ‘కారణంగా’ అని సూచిస్తుంది. కాబట్టి, ‘భక్తిప్రదానాయ’ అంటే భక్తిని ప్రసాదించడం కొరకు.			for granting devotion ‘Bhakti’ means devotion, ‘pradāna’ means giving or granting, and the suffix ‘āya’ indicates ‘for the purpose of’. Thus, ‘bhaktipradānāya’ means for the purpose of granting devotion or to bestow devotion.
कृपावतीर्णं		కృపావతీర్ణం		kṛpāvatīrṇaṁ
దయతో అవతరించిన ‘కృప’ అంటే దయ లేదా అనుగ్రహం. ‘అవతీర్ణం’ అంటే అవతరించిన లేదా వ్యక్తమైన. కాబట్టి, ‘కృపావతీర్ణం’ అంటే దయతో లేదా అనుగ్రహంతో అవతరించినవాడు అని అర్థం.			mercifully descended ‘Kṛpā’ means grace or mercy. ‘Avatīrṇaṁ’ means descended or manifested. So, ‘kṛpāvatīrṇaṁ’ implies one who has descended or manifested out of compassion or grace.
तं		తం		taṁ
ఇది ‘తద్’ (ఆ) యొక్క ద్వితీయా విభక్తి ఏకవచన రూపం, ‘ప్రపద్యే’ క్రియ యొక్క కర్మను సూచిస్తూ సోమనాథుడిని ఉద్దేశించి ఉపయోగించబడింది.			to that This is the accusative singular form of ‘tad’ (that), acting as a pronoun referring to Lord Somnath, indicating the object of the verb ‘prapadye’.
सोमनाथं		సోమనాథం		somanāthaṁ
సోమనాథుని ‘సోమనాథ’ అంటే అక్షరాలా ‘సోముని (చంద్రుని) ప్రభువు’. ఇది సోమనాథ ఆలయంలో పూజించబడే జ్యోతిర్లింగం, శివుని పేరు.			to Somnath ‘Somanatha’ literally means ‘Lord of Soma’ (the moon god). This is the name of the Jyotirlinga, Lord Shiva, worshipped at the Somnath temple.
शरणं		శరణం		śaraṇaṁ
‘శరణం’ అంటే ఆశ్రయం, రక్షణ లేదా శరణాగతి. ఇది దైవానికి శరణు పొందడం లేదా శరణాగతి చేయడం అనే చర్యను సూచిస్తుంది.			‘Śaraṇaṁ’ means shelter, refuge, protection, or asylum. It denotes the act of seeking protection or surrendering to the divine.
प्रपद्ये		ప్రపద్యే		prapadye
ఇది ప్రథమ పురుష ఏకవచన క్రియ, ‘నేను శరణు పొందుతాను’ లేదా ‘నేను పూర్తిగా శరణాగతి చేస్తాను’ అని అర్థం.			I take refuge, I surrender This is a verb in the first person singular, meaning ‘I seek refuge’ or ‘I surrender completely.’

---