Rudrashtakam - 1

The Shloka

———

नमामीशमीशाननिर्वाणरूपं विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम् ।

निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम् ॥

———

நமாமீஶமீஶானநிர்வாணரூபம் விபும் வ்யாபகம் ப்ரஹ்மவேதஸ்வரூபம் ।

நிஜம் நிர்குணம் நிர்விகல்பம் நிரீஹம் சிதாகாஶமாகாஶவாஸம் பஜே ஹம் ॥

———

Namāmīśamīśānanirvāṇarūpaṃ vibhuṃ vyāpakaṃ brahmavedasvarūpam ।

Nijaṃ nirguṇaṃ nirvikalpaṃ nirīhaṃ cidākāśamākāśavāsaṃ bhaje’ham ॥

———

Meaning / Summary

இந்த ஸ்லோகம் சிவபெருமானின் உலகளாவிய மற்றும் உள்ளார்ந்த தன்மைகளை எடுத்துரைக்கிறது. சிவபெருமானை ஒரு உருவமற்ற (நிர்குண), ஆசைகளற்ற (நிரீஹ), வேறுபாடற்ற (நிர்விகல்ப), எங்கும் நிறைந்த உணர்வு (சிதாகாசம்) கொண்ட பரம யதார்த்தமாக (பிரம்மம்) விவரிக்கிறது. அனைத்து அறிவிற்கும் (வேதங்கள்) மூலமாகவும், மோட்சத்தின் (நிர்வாணம்) இறுதி இலக்காகவும் சிவனே இருக்கிறார் என்பதை இது வலியுறுத்துகிறது. சிவனையே உச்சமான, எல்லாவற்றையும் உள்ளடக்கிய, தூய உணர்வாக ஆழ்ந்த பக்தியுடன் வணங்குதலை இந்த ஸ்லோகம் தூண்டுகிறது.

மோட்சத்தின் வடிவமாய், எங்கும் நிறைந்தவராய், பிரம்மமாகவும் வேதங்களாகவும் இருப்பவரான ஈசனாகிய இறைவனை நான் வணங்குகிறேன். இயல்பாகவே தூயராய், குணங்களற்றவராய், பேதங்களற்றவராய், ஆசைகளற்றவராய், அறிவின் ஆகாயமாய், ஆகாயத்தில் உறைபவராய் இருப்பவரை நான் வழிபடுகிறேன்.

ருத்ராஷ்டகத்தின் இந்த ஸ்லோகம் சிவபெருமானை உச்சமான, எங்கும் பரவியிருக்கும் உணர்வாக விவரிக்கிறது. மோட்சத்தின் (நிர்வாணம்) வடிவமாகவும், பிரம்மத்தின் மற்றும் வேதங்களின் சாரம்சமாகவும் அவரைப் புகழ்கிறது. இந்த ஸ்லோகம் சிவபெருமானின் உள்ளார்ந்த தூய்மையையும், அனைத்து பௌதிக குணங்கள், வேறுபாடுகள் மற்றும் ஆசைகளில் இருந்து அவர் விடுபட்டிருப்பதையும் வலியுறுத்துகிறது. அத்துடன், அவர் பரந்த வெளியில் உறைந்திருக்கும் எல்லையற்ற உணர்வாகவும் இருக்கிறார். இந்த ஸ்லோகம் அத்தகைய ஒரு தெய்வீக உருவத்திற்கு ஆழ்ந்த பக்தியையும் வழிபாட்டையும் ஒரு பக்தன் வெளிப்படுத்துவதைக் காட்டுகிறது.

ருத்ராஷ்டகத்தின் இரண்டாவது ஸ்லோகமான இது, சிவபெருமானின் உச்ச மற்றும் பல்துறை தன்மைகளை எடுத்துரைக்கும் ஒரு ஆழமான வணக்கமாகும். தொடக்கமான ‘நமாமீஶமீஶான’ என்பது ஈசனாகிய இறைவனை வணங்குவதைக் குறிக்கிறது. அவர் இறுதி அதிகாரம் மற்றும் பிரபஞ்சத்தின் கட்டுப்பாட்டைக் கொண்டவர் என்பதை இது வலியுறுத்துகிறது. அவர் ‘நிர்வாணரூபம்’ என்று விவரிக்கப்படுகிறார், அதாவது அவரது வடிவம் இறுதி விடுதலை அல்லது மோட்சம் ஆகும். அவரைப் பற்றிய சிந்தனை அல்லது அவரை அடைவதன் மூலம் பிறப்பு இறப்பு சுழற்சியிலிருந்து (மோட்சம்) விடுதலை பெறலாம் என்பதைக் குறிக்கிறது. சிவன் ‘விபும்’ - வல்லமை பொருந்தியவர், எங்கும் பரவியிருப்பவர், அவரது அபரிமிதமான சக்தியையும் எங்கும் நிறைந்திருப்பதையும் இது குறிக்கிறது. ‘வ்யாபகம்’ என்ற சொல் அவரது சர்வ வியாபகத்தை மேலும் வலுப்படுத்துகிறது, அதாவது அவர் எந்த எல்லைகளும் இல்லாமல் எல்லா படைப்புகளிலும் பரவியுள்ளார். முக்கியமாக, அவர் ‘ப்ரஹ்மவேதஸ்வரூபம்’ - பிரம்மத்தின், அதாவது இறுதி யதார்த்தத்தின், மற்றும் அனைத்து தெய்வீக அறிவின் களஞ்சியமான வேதங்களின் சாரமாக இருக்கிறார். இது சிவபெருமானை ஒரு தெய்வம் மட்டுமல்ல, இருப்பின் அடிப்படைக் கோட்பாடாகவும், அனைத்து ஆன்மீக ஞானத்தின் மூலமாகவும் சித்தரிக்கிறது. ஸ்லோகத்தின் இரண்டாவது பகுதி சிவபெருமானின் அபுறநிலை குணங்களை ஆராய்கிறது. அவர் ‘நிஜம்’, உள்ளார்ந்த மற்றும் தூய்மையானவர், அவரது மாறாத மற்றும் களங்கமற்ற தன்மையைக் குறிக்கிறது. ‘நிர்குணம்’ என்பது குணங்கள் (சத்வம், ரஜஸ், தமஸ்) அற்றவர், அதாவது படைப்பைப் வரையறுக்கும் பௌதிக குணங்களுக்கு அப்பால் அவர் இருக்கிறார் என்பதைக் குறிக்கிறது. இது அவரது இருமையற்ற தன்மையை, அனைத்து வேறுபாடுகளுக்கும் அப்பால் நிலைத்திருப்பதை சுட்டிக்காட்டுகிறது. ‘நிர்விகல்பம்’ என்பது மாறுபாடு, சந்தேகம் அல்லது மனக் கட்டமைப்புகள் அற்றவர் என்று பொருள், அதாவது அவர் அனைத்து கருத்தாக்கங்கள் மற்றும் வேறுபாடுகளுக்கு அப்பால் இருக்கிறார் என்பதைக் குறிக்கிறது. அவர் முழுமையான, மாறாத யதார்த்தம். ‘நிரீஹம்’ அவரை ஆசைகள் அற்றவர் என்று விவரிக்கிறது, இது அவரது முழுமையான தன்னிறைவையும் உலக ஆசைகளில் இருந்து விலகலையும் எடுத்துக்காட்டுகிறது, இதனால் அவர் பரிபூரண திருப்தியை வெளிப்படுத்துகிறார். இறுதியாக, ‘சிதாகாஶமாகாஶவாஸம்’ அவரை ‘ஆகாயம் போன்ற உணர்வு’ மற்றும் ‘ஆகாயத்தில் உறைபவர்’ என்று சித்தரிக்கிறது. ‘சிதாகாஶம்’ என்பது வானம் போல எல்லையற்ற, எங்கும் பரவியிருக்கும் உணர்வைக் குறிக்கிறது. ‘ஆகாஶவாஸம்’ அவர் இந்த எல்லையற்ற உணர்வுக்குள் வாழ்கிறார், அல்லது மாறாக, அவர் மிகச்சிறிய அணுவில் இருந்து மிகப்பெரிய விண்மீன் கூட்டம் வரை அனைத்தையும் உள்ளடக்கிய வெளியாகவும், வெற்றிடமாகவும் இருக்கிறார் என்பதைக் குறிக்கிறது. முடிவில் உள்ள ‘பஜே ஹம்’ என்பது பக்தனின் பணிவான அறிவிப்பு, ‘நான் அவரை வணங்குகிறேன்’ என்று கூறி, இந்த மகத்துவமான, எல்லையற்ற, முற்றிலும் தூய்மையான தெய்வீக வடிவத்திற்கு முழு சரணாகதியையும் பக்தியையும் வெளிப்படுத்துகிறது.

ருத்ராஷ்டகத்தின் இந்த குறிப்பிட்ட ஸ்லோகத்துடன் நேரடியாக தொடர்புடைய எந்த ஒரு தனிப்பட்ட கதை அல்லது புராணக்கதை இல்லை. இது சிவபெருமானின் உயர்ந்த தத்துவார்த்த குணங்களையும், பிரபஞ்சத்தில் அவரது மேலாதிக்கத்தையும் விவரிக்கும் ஒரு பக்திப் பாடல் ஆகும். இது ஒரு கதையை விட, அவரது பல்வேறு தெய்வீக பண்புகளைப் போற்றும் ஒரு தியான விளக்கமாகும்.

This shloka highlights the transcendental and immanent nature of Lord Shiva. It describes Shiva not merely as a deity with form but as the ultimate reality (Brahman) that is formless (nirguna), without desires (niriha), undifferentiated (nirvikalpa), and all-pervading consciousness (chidākāsha). It emphasizes that Shiva is the source of all knowledge (Vedas) and the ultimate goal of liberation (Nirvana). The verse evokes a deep sense of reverence for Shiva as the supreme, all-encompassing, and pure consciousness.

I bow to that Lord Ishana, whose form is liberation itself, who is all-pervading and omnipresent, whose essence is the Brahman and the Vedas. I worship Him who is inherently pure, devoid of all attributes, without any differentiation, free from all desires, who is the consciousness as vast as space, and who dwells in the vast cosmos.

This verse from Rudrashtakam describes Lord Shiva as the supreme, all-pervading consciousness. It praises Him as the embodiment of ultimate liberation (Nirvana), the very form of Brahman and the Vedas. The shloka emphasizes Shiva’s inherent purity, His freedom from all material attributes, differentiation, and desires, and identifies Him as the boundless consciousness residing in the cosmos. The devotee expresses profound reverence and worship for such a divine entity.

This verse, the second in the revered Rudrashtakam, is a profound salutation to Lord Shiva, delineating His supreme and multifaceted nature. The opening ‘Namāmīśamīśāna’ expresses the act of bowing down to Ishana, the Lord and Ruler, emphasizing His ultimate authority and control over the universe. He is described as ‘Nirvāṇarūpam’, meaning His very form is ultimate liberation or salvation, implying that by contemplating or reaching Him, one attains freedom from the cycle of birth and death (moksha). Shiva is also ‘Vibhum’, the mighty, the pervasive, signifying His immense power and presence everywhere. The term ‘Vyāpakam’ further reinforces His omnipresence, meaning He is spread throughout all creation, without any boundaries. Crucially, He is ‘Brahmavedasvarūpam’, whose essence is Brahman, the ultimate reality, and the Vedas, the repository of all divine knowledge. This portrays Shiva as not just a deity, but the fundamental truth of existence and the source of all spiritual wisdom. The second part of the verse delves into Shiva’s transcendental qualities. He is ‘Nijaṃ’, inherent and pure, signifying His immutable and unblemished nature. ‘Nirguṇaṃ’ means without attributes (gunas – Sattva, Rajas, Tamas), indicating His transcendence beyond the material qualities that define creation. This signifies His non-dual nature, beyond all distinctions. ‘Nirvikalpaṃ’ means without variation, doubt, or mental constructs, implying that He is beyond all conceptualizations and differentiations. He is the absolute, unchanging reality. ‘Nirīhaṃ’ describes Him as being without desire, highlighting His complete self-sufficiency and detachment from worldly cravings, thus embodying perfect contentment. Finally, ‘Cidākāśamākāśavāsam’ portrays Him as ‘consciousness as space’ and ‘dwelling in space’. ‘Cidākāśam’ refers to the infinite, all-pervading consciousness, boundless like the sky. ‘Ākāśavāsam’ suggests that He resides within this infinite consciousness, or rather, He is the very space and void that encompasses everything, from the minutest atom to the vastest galaxy. The concluding ‘Bhaje’ham’ is the devotee’s humble declaration, ‘I worship Him’, expressing total surrender and devotion to this magnificent, boundless, and utterly pure form of the Divine.

Sentence - 1

———

नमामीशमीशाननिर्वाणरूपं विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम् ।

———

Meaning

ஈசனை, மோட்ச வடிவினரை, எங்கும் நிறைந்தவரை, எதிலும் பரவியுள்ளவரை, பிரம்மத்தின் மற்றும் வேதங்களின் உருவமாய் இருப்பவரை நான் வணங்குகிறேன்.

I bow to that Lord, who is the ruler (Ishana), whose form is ultimate liberation (Nirvana), who is all-pervading, omnipresent, and whose very essence is the Brahman and the Vedas.

Meaning of Words

नमामि		நமாமி		Namāmi
வணங்குதல் என்ற வினைச்சொல்லின் முதல் ஒருமை வடிவம். ‘நான் வணங்குகிறேன்’ அல்லது ‘நான் தலை வணங்குகிறேன்’ என்று பொருள்.			I bow down Derived from ‘Nam’ (to bow) and ‘āmi’ (first person singular ending), meaning ‘I bow’ or ‘I offer obeisance’.
ईशम्		ஈஶம்		Īśam
இறைவனை ஆள்பவர், தலைவர், கட்டுப்படுத்துபவர். சிவபெருமானை பரம தலைவராகக் குறிக்கிறது.			the Lord The ruler, master, controller. Refers to Shiva as the supreme Lord.
ईशान		ஈஶான		Īśāna
ஈசனே சிவபெருமானின் மற்றொரு பெயர். ‘ஆள்பவர்’, ‘தலைவர்’, ‘வடகிழக்கு திசையின் அதிபதி’ என்று பொருள். அழிவின் அம்சத்துடன் தொடர்புடையவர்.			O Lord Another name for Shiva, meaning ‘the ruler’, ‘the master’, ‘the lord of the North-East direction’, often associated with the dissolution aspect.
निर्वाणरूपम्		நிர்வாணரூபம்		Nirvāṇarūpaṃ
மோட்ச வடிவினரை நிர்வாணம் என்பது இறுதி விடுதலை, துன்பம் மற்றும் மறுபிறப்பிலிருந்து விடுதலை பெறுவதைக் குறிக்கிறது. ‘ரூபம்’ என்றால் வடிவம் அல்லது இயல்பு. ஆகையால், ‘மோட்சமே தனது வடிவமாக இருப்பவர்’ அல்லது ‘அ சாந்தியை உடையவர்’ என்று பொருள்.			of the form of liberation Nirvana refers to ultimate liberation, freedom from suffering and rebirth. ‘Rūpam’ means form or nature. So, ‘one whose nature is liberation’ or ‘who embodies ultimate peace’.
विभुम्		விபும்		Vibhum
எங்கும் நிறைந்தவரை சர்வ வல்லமை படைத்தவர், சக்தி வாய்ந்தவர், இறைவன், எங்கும் நிறைந்தவர். பரந்த தன்மையையும் உச்ச சக்தியையும் குறிக்கிறது.			the all-pervading The mighty, the powerful, the lord, the omnipresent. Signifies vastness and supreme power.
व्यापकम्		வ்யாபகம்		Vyāpakaṃ
எதிலும் பரவியுள்ளவரை எல்லாவற்றிலும் ஊடுருவியிருப்பவர், எங்கும் பரவியிருப்பவர். சிவபெருமானின் சர்வ வியாபகத் தன்மையை வலியுறுத்துகிறது.			the omnipresent That which pervades everything, spread out everywhere. Emphasizes the all-encompassing nature of Shiva.
ब्रह्मवेदस्वरूपम्		ப்ரஹ்மவேதஸ்வரூபம்		Brahmavedasvarūpam
பிரம்மத்தின் மற்றும் வேதங்களின் உருவமாய் இருப்பவரை பிரம்மம் என்பது பரம உண்மை, அசைக்க முடியாத சத்தியம், உலகளாவிய உணர்வு. வேதங்கள் இந்து மதத்தின் புனித நூல்கள். இந்த சொற்றொடர் சிவபெருமானின் சாரம் பரம உண்மை மற்றும் வேதங்களில் உள்ள ஞானமே என்பதை குறிக்கிறது.			whose form is Brahman and the Vedas Brahman is the ultimate reality, the absolute truth, the universal consciousness. Vedas are the sacred texts of Hinduism. This phrase means Shiva’s very essence is the ultimate reality and the knowledge contained in the Vedas.

Sentence - 2

———

निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम् ॥

———

Meaning

சுயம்புவாய், குணங்களற்றவராய், பேதங்களற்றவராய், ஆசைகளற்றவராய், அறிவொளி பரந்த ஆகாயமாய் இருப்பவரை, ஆகாயத்தில் உறைபவரை நான் வழிபடுகிறேன்.

I worship Him who is inherent, without attributes, without differentiation, without desire, who is the consciousness-space, and who dwells in the cosmos.

Meaning of Words

निजम्		நிஜம்		Nijaṃ
சுயம்புவாய் தனது சொந்த, உள்ளார்ந்த, உண்மையான, தூய்மையான. சிவபெருமானின் இயல்பு அடிப்படை மற்றும் மாறாதது என்பதை குறிக்கிறது.			inherent, pure One’s own, innate, inherent, true, real, pure. Implies that Shiva’s nature is fundamental and unchangeable.
निर्गुणम्		நிர்குணம்		Nirguṇaṃ
குணங்களற்றவராய் குணங்கள் (சத்வம், ரஜஸ், தமஸ் போன்ற குணங்கள்) அற்றவர். அனைத்து பௌதிக மற்றும் உலகியல் பண்புகளுக்கும் அப்பாற்பட்டவர் என்பதைக் குறிக்கிறது.			without attributes Without Gunas (qualities like Sattva, Rajas, Tamas). Implies transcendence of all material and phenomenal characteristics.
निर्विकल्पम्		நிர்விகல்பம்		Nirvikalpaṃ
பேதங்களற்றவராய் மாறுபாடு, சந்தேகம் அல்லது மனக் கட்டமைப்புகள் அற்றவர்; வேறுபாடற்றவர். கருத்துக்களுக்கு அப்பாற்பட்ட முழுமையான, மாறாத தன்மையைக் குறிக்கிறது.			without differentiation Without variation, doubt, or mental constructs; undifferentiated. Refers to the absolute, unchanging nature beyond concepts.
निरीहम्		நிரீஹம்		Nirīhaṃ
ஆசைகளற்றவராய் எந்தவிதமான விருப்பங்களும், ஆசைகளும், முயற்சிகளும் அற்றவர். சுயதிருப்தியையும், புற உலகிலிருந்து எதையும் தேவையில்லாத நிலையையும் குறிக்கிறது.			without desire Without any wishes, desires, or efforts. Implies self-sufficiency and contentment, not needing anything from the external world.
चिदाकाशम्		சிதாகாஶம்		Cidākāśam
அறிவொளி பரந்த ஆகாயமாய் இருப்பவரை ‘சித்’ (உணர்வு/அறிவு) மற்றும் ‘ஆகாயம்’ (வெற்றிடம்/வெளி) என்பதிலிருந்து உருவானது. வெளிபோல் எல்லையற்ற, எங்கும் பரவியுள்ள உணர்வைக் குறிக்கிறது.			consciousness-space From ‘chit’ (consciousness/knowledge) and ‘ākāśa’ (space/ether). Refers to the infinite, all-pervading consciousness that is as boundless as space.
आकाशवासम्		ஆகாஶவாஸம்		Ākāśavāsam
ஆகாயத்தில் உறைபவரை வெளி அல்லது ஆகாயத்தில் வசிப்பவர். சிவபெருமான் பிரபஞ்சமயமானவர், எல்லையற்றவர், மற்றும் எந்த ஒரு குறிப்பிட்ட இடத்திலும் கட்டுப்படாதவர் என்பதை குறிக்கிறது.			dwelling in the space/cosmos One who resides in space or the sky. Implies that Shiva is cosmic, boundless, and pervades all realms, not confined to any specific location.
भजेऽहम्		பஜே ஹம்		Bhaje’ham
‘பஜே’ (நான் வழிபடுகிறேன்/சேவை செய்கிறேன்) மற்றும் ‘அஹம்’ (நான்) என்பதன் சேர்க்கை. தனிப்பட்ட பக்தி மற்றும் வழிபாட்டின் செயலைக் குறிக்கிறது.			From ‘bhaje’ (I worship/serve) and ‘aham’ (I). The combination signifies the act of personal devotion and worship.

---