Dwadasha Jyotirlinga Stotram - 2

The Shloka

———

श्रीशैलशृङ्गे विबुधातिसङ्गे तुलाद्रितुङ्गेऽपि मुदा वसन्तम् ।

तमर्जुनं मल्लिकपूर्वमेकं नमामि संसारसमुद्रसेतुम् ॥

———

ஸ்ரீசைலஸ்ருங்கெ விபுதாதிசங்கே துலாத்ரிதுங்கெ பி முதா வசந்தம் ।

தமர்குனம் மல்லிகபூர்வமேகம் நமாமி சம்சாரசமுத்ரசேதும் ॥

———

Śrīśailaśṛṅge vibudhātisange tulādritunge’pi mudā vasantam ।

Tam arjunaṃ mallikapūrvamekaṃ namāmi saṃsārasamudrasetum ॥

———

Meaning / Summary

இந்த ஸ்லோகம் ஸ்ரீசைலத்தின் புனிதத்துவத்தை, சிவபெருமானின் (மல்லிகார்ஜுனர்) மற்றும் பார்வதி தேவியின் இருப்பிடமாக, தேவர்களும் கூடும் இடமாக எடுத்துரைக்கிறது. இது மல்லிகார்ஜுனரின் பங்கை, பக்தர்களுக்குப் பிறப்பு மற்றும் இறப்பு சுழற்சியைக் (சம்சாரம்) கடக்க உதவும் ‘பாலமாக’ வலியுறுத்துகிறது, அவர்களை முக்தி நோக்கி வழிநடத்துகிறது. மலையின் ‘உன்னதமான’ தன்மை மற்றும் ஞானிகளின் சங்கமிக்கும் இடமாக விவரிக்கப்படுவது அதன் ஆன்மீக மேன்மையை எடுத்துக்காட்டுகிறது.

ஞானிகளும் தேவர்களும் கூடும் ஸ்ரீசைல மலையின் உச்சியில், ஒப்பற்ற உயரமான அம்மலையில் ஆனந்தமாக வீற்றிருக்கும் சம்சார சாகரத்தைக் கடக்க உதவும் பாலமாய் இருக்கும் அந்த ஒப்பற்ற மல்லிகார்ஜுனரை நான் வணங்குகிறேன்.

இந்த ஸ்லோகம், ஸ்ரீசைல மலையின் புனிதமான மற்றும் உயரமான உச்சியில், ஞானிகளும் தேவர்களும் கூடும் இடத்தில் வீற்றிருக்கும் மல்லிகார்ஜுனப் பெருமானுக்கு ஒரு மரியாதைக்குரிய வணக்கமாகும். உலகியல் இருப்பின் கடினமான சாகரத்தைக் கடந்து ஆன்மீக சுதந்திரத்தை அடைய ஒரே வழியாக, ‘பாலமாக’ அவர் போற்றப்படுகிறார்.

இந்த பக்தியான ஸ்லோகம் ஸ்ரீசைலம் ஜோதிர்லிங்கத்தின் அதிபதியான மல்லிகார்ஜுனப் பெருமானுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்டுள்ளது. இது அவரது புனிதமான இருப்பிடத்தை ஸ்ரீசைல மலையின் உச்சியாக அழகாக விவரிக்கிறது, இது தேவர்களும் ஞானிகளும் கூடும் ஒரு உயர்ந்த இடமாகும். மலை ‘உன்னதமானது’ (துலாத்ரிதுங்கெ), அதன் மகத்துவத்தையும் ஆன்மீக முக்கியத்துவத்தையும் குறிக்கிறது. பெருமான் அங்கு ‘மகிழ்ச்சியுடன்’ (முதா வசந்தம்) வீற்றிருக்கிறார், இது அவரது ஆனந்தமான இயல்பையும் பக்தர்களுக்கு அவரது கருணையான இருப்பையும் காட்டுகிறது. ஸ்லோகத்தின் பிற்பகுதி அவரை ‘ஒப்பற்ற மல்லிகார்ஜுனர்’ (தம் அர்ஜுனம் மல்லிகபூர்வமேகம்) என்று அடையாளம் காட்டுகிறது, இங்கு ‘மல்லிகா’ பார்வதி தேவியையும் ‘அர்ஜுன’ சிவபெருமானையும் குறிக்கிறது, இதனால் சிவனும் பார்வதியும் மல்லிகார்ஜுனராக ஒன்றிணைந்த வடிவத்தைக் குறிக்கிறது. முக்கியமாக, அவர் ‘சம்சார சாகரத்தைக் கடக்கும் பாலம்’ (சம்சாரசமுத்ரசேதும்) என்று போற்றப்படுகிறார், இது அவரை வழிபடுவது பிறப்பு, இறப்பு மற்றும் மறுபிறவி என்ற முடிவற்ற சுழற்சியைக் கடந்து, இறுதியான முக்தி அல்லது மோட்சத்தை அடைய வழிவகுக்கும் ஒரு வழி என்பதை குறிக்கிறது.

ஸ்ரீசைலம் ஜோதிர்லிங்கம் ஒரு ஆழமான புராணக் கதையுடன் தொடர்புடையது. விநாயகர் திருமணம் முடிந்த பிறகு, அவரது இளைய சகோதரர் முருகப்பெருமான் (சுப்பிரமணியர்) புறக்கணிக்கப்பட்டதாக உணர்ந்து கைலாசத்தை விட்டு கிரௌஞ்ச மலையில் குடியேறினார். தங்கள் மகனைப் பற்றி கவலைப்பட்ட சிவபெருமானும் பார்வதி தேவியும் அவரைச் சந்திக்கச் சென்றனர். முருகப்பெருமான் பிடிவாதமாக இருந்து திரும்பாததால், சிவபெருமான் ஸ்ரீசைல மலையில் ஒரு ஜோதிர்லிங்கமாக வெளிப்பட்டார். பார்வதி தேவி அமாவாசை அன்றும், சிவபெருமான் பௌர்ணமி அன்றும் முருகப்பெருமானைச் சந்திப்பதாகக் கூறப்படுகிறது. ‘மல்லிகார்ஜுனா’ என்ற பெயர் ‘மல்லிகா’ (மல்லிகை மலர்களுடன் தொடர்புடைய பார்வதி தேவியையோ, அல்லது மல்லிகை மலர்களால் சிவபெருமானை வழிபட்ட சந்திராவதி என்ற இளவரசியையோ குறிக்கிறது) மற்றும் ‘அர்ஜுனா’ (சிவபெருமானின் ஒரு பெயர், அல்லது அங்கு சிவபெருமானை வழிபட்ட அர்ஜுனன் என்ற இளவரசனையோ குறிக்கிறது) என்பதிலிருந்து பெறப்பட்டது. மிகவும் பிரபலமான விளக்கம் ‘மல்லிகா’ (பார்வதி) மற்றும் ‘அர்ஜுனா’ (சிவன்) ஆகியோரின் ஒருங்கிணைந்த இருப்பை இந்த புனித வடிவத்தில் சுட்டிக்காட்டுகிறது.

This shloka highlights the sanctity of Srisailam as a dwelling place of Lord Shiva (Mallikarjuna) and Goddess Parvati, where even deities congregate. It emphasizes Lord Mallikarjuna’s role as the savior, the ‘bridge’ that helps devotees transcend the cycle of birth and death (samsara), leading them towards liberation. The description of the mountain as ‘lofty’ and a place of assembly for the wise underscores its spiritual eminence.

I bow to that unique Mallikarjuna, who resides joyfully on the lofty peak of Srisailam, where many wise ones and deities gather, and who is the bridge across the ocean of transmigration (Samsara).

The shloka is a reverent salutation to Lord Mallikarjuna, residing on the sacred and lofty Srisailam mountain, where enlightened beings and gods gather. He is venerated as the sole means, the ‘bridge’, to cross the daunting ocean of worldly existence and attain spiritual freedom.

This reverential verse is dedicated to Lord Mallikarjuna, the presiding deity of the Srisailam Jyotirlinga. It beautifully describes His sacred abode as the peak of the Srisailam mountain, a place so exalted that even celestial beings and wise sages gather there. The mountain itself is depicted as ‘lofty’ (tulādritunge), signifying its grandeur and spiritual significance. The Lord resides there ‘joyfully’ (mudā vasantam), indicating His blissful nature and His benevolent presence for His devotees. The latter part of the shloka identifies Him as ‘that unique Mallikarjuna’ (tam arjunaṃ mallikapūrvamekaṃ), where ‘Mallika’ represents Goddess Parvati and ‘Arjuna’ represents Lord Shiva, thus signifying the unified form of Shiva and Parvati as Mallikarjuna. Crucially, He is hailed as ‘the bridge across the ocean of transmigration’ (saṃsārasamudrasetum), implying that devotion to Him is the means by which one can transcend the endless cycle of birth, death, and rebirth, leading to ultimate liberation or moksha.

The Srisailam Jyotirlinga is associated with a profound mythological narrative. Following Lord Ganesha’s marriage, his younger brother Lord Kartikeya (Subrahmanya) felt neglected and left Kailasa to reside on the Krauncha mountain. Worried about their son, Lord Shiva and Goddess Parvati went to visit him. When Kartikeya remained adamant and did not return, Lord Shiva manifested as a Jyotirlinga on the Srisailam mountain. It is said that Goddess Parvati would visit Kartikeya on Amavasya (new moon day) and Lord Shiva on Pournami (full moon day). The name ‘Mallikarjuna’ is derived from ‘Mallika’ (referring to Goddess Parvati, often associated with jasmine flowers, or a princess named Chandravati who worshipped Shiva with jasmine flowers) and ‘Arjuna’ (a name for Lord Shiva, or a prince named Arjuna who worshipped Shiva there). The most popular interpretation points to the unified presence of ‘Mallika’ (Parvati) and ‘Arjuna’ (Shiva) in this sacred form.

Sentence - 1

———

श्रीशैलशृङ्गे विबुधातिसङ्गे तुलाद्रितुङ्गेऽपि मुदा वसन्तम् ।

———

Meaning

ஞானிகளும் தேவர்களும் கூடும் ஸ்ரீசைல மலையின் உச்சியில், ஒப்பற்ற உயரமான அம்மலையில் ஆனந்தமாக வீற்றிருக்கும் அவரை நான் வணங்குகிறேன்.

I bow to that unique Mallikarjuna, who resides joyfully on the lofty peak of Srisailam, where many wise ones and deities gather.

Meaning of Words

श्रीशैलशृङ्गे		ஸ்ரீசைலஸ்ருங்கெ		śrīśailaśṛṅge
ஸ்ரீசைல மலையின் உச்சியில் புனிதமான ஸ்ரீசைல மலை மற்றும் ‘ஸ்ருங்கெ’ என்பது ‘உச்சியில்’ அல்லது ‘சிகரத்தில்’ என்பதைக் குறிக்கிறது.			On the peak of Srisailam Refers to the sacred mountain Srisailam, and ‘shringe’ means ‘on the peak’ or ‘summit’.
विबुधातिसङ्गे		விபுதாதிசங்கே		vibudhātisange
‘விபுதா’ என்றால் ஞானிகள் அல்லது தேவர்கள், ‘அதி’ என்றால் அதிகம் அல்லது மிகுதியாக, மற்றும் ‘சங்கே’ என்றால் கூட்டத்தில் அல்லது சங்கமத்தில். ஆகவே, ‘ஞானிகளும் தேவர்களும் அதிகமாகக் கூடும் இடத்தில்’.			where many wise ones/deities gather ‘Vibudha’ means wise ones or deities, ‘ati’ means excessively or many, and ‘sange’ means in the company or amidst a gathering. So, ‘where there is a great gathering of wise ones/deities’.
तुलाद्रितुङ्गेऽपि		துலாத்ரிதுங்கெ பி		tulādritunge’pi
அந்த உயரமான மலையிலும் ‘துலா’ என்றால் ஒரு தராசு அல்லது அளவு, ‘அத்ரி’ என்றால் மலை. ‘துலாத்ரி’ என்பது ஒரு உயர்ந்த அல்லது முக்கியத்துவம் வாய்ந்த மலையைக் குறிக்கிறது, அது ஒரு அளவுகோல் போல நிற்கிறது. ‘துங்கே’ என்றால் உயரமான அல்லது உன்னதமான. ‘அபி’ என்றால் கூட அல்லது மேலும்.			even on that lofty mountain ‘Tulā’ means a balance or scale, ‘adri’ means mountain. ‘Tulādri’ refers to a mountain that is lofty or prominent, as if standing like a measure. ‘Tunge’ means on the high or lofty. ‘Api’ means even or also.
मुदा		முதா		mudā
மகிழ்ச்சியுடன் ஆனந்தமாக, உற்சாகமாக அல்லது மகிழ்ச்சியாக.			joyfully With delight, cheerfully, or happily.
वसन्तम्		வசந்தம்		vasantam
வீற்றிருக்கும் வசிப்பவர் அல்லது வீற்றிருப்பவர்.			residing One who dwells or resides.

Sentence - 2

———

तमर्जुनं मल्लिकपूर्वमेकं नमामि संसारसमुद्रसेतुम् ॥

———

Meaning

சம்சார சாகரத்தைக் கடக்க உதவும் பாலமாய் இருக்கும் அந்த ஒப்பற்ற மல்லிகார்ஜுனரை நான் வணங்குகிறேன்.

I bow to Him, the unique Mallikarjuna, who is the bridge across the ocean of transmigration (Samsara).

Meaning of Words

तम्		தம்		tam
அவரை துதிக்கும் பொருளாகிய மல்லிகார்ஜுனரைக் குறிக்கிறது.			Him Refers to the subject of the praise, Lord Mallikarjuna.
अर्जुनं		அர்ஜுனம்		arjunaṃ
அர்ஜுனரை சிவனுக்கு ஒரு பெயர், பெரும்பாலும் மல்லிகார்ஜுனன் என்ற பெயரில் ‘அர்ஜுன’ பகுதியுடன் தொடர்புடையது. இது ‘வெள்ளை’ அல்லது ‘பிரகாசமான’ என்றும் பொருள்படும்.			A name for Lord Shiva, often associated with the ‘Arjuna’ part of Mallikarjuna. It can also mean ‘white’ or ‘shining’.
मल्लिकपूर्वमेकं		மல்லிகபூர்வமேகம்		mallikapūrvamekaṃ
‘மல்லிகா’ என்ற அடைமொழியுடன் கூடிய ஒப்பற்றவர் (மல்லிகார்ஜுனர்) ‘மல்லிகா’ என்பது பார்வதி தேவியையோ அல்லது மல்லிகை மலர்களையோ குறிக்கிறது. ‘பூர்வ’ என்றால் ‘முன் இணைக்கப்பட்ட’ அல்லது ‘முந்தைய பகுதி’. ‘ஏகம்’ என்றால் ‘ஒன்று’ அல்லது ‘ஒப்பற்றது’. இவை இணைந்து ‘மல்லிகா’ என்பது ‘அர்ஜுன’ வுடன் முன் இணைக்கப்பட்டு, மல்லிகார்ஜுன தெய்வத்தைக் குறிக்கிறது.			the unique one with ‘Mallika’ prefix (Mallikarjuna) ‘Mallika’ refers to Goddess Parvati or jasmine flowers. ‘Pūrva’ means ‘prefixed’ or ‘earlier part’. ‘Ekam’ means ‘one’ or ‘unique’. Together it refers to the deity Mallikarjuna, where ‘Mallika’ is prefixed to ‘Arjuna’.
नमामि		நமாமி		namāmi
நான் வணங்குகிறேன் பக்தி உணர்வை வெளிப்படுத்தும் ஒரு மரியாதையான வணக்கம் அல்லது சாஷ்டாங்க நமஸ்காரத்தைக் குறிக்கும் ஒரு வினைச்சொல்.			I bow down A verb signifying an act of respectful salutation or prostration, expressing devotion.
संसारसमुद्रसेतुम्		சம்சாரசமுத்ரசேதும்		saṃsārasamudrasetum
சம்சார சாகரத்தைக் கடக்கும் பாலம் ‘சம்சாரம்’ என்பது பிறப்பு, இறப்பு மற்றும் மறுபிறப்பு சுழற்சியையும், உலகியல் இருப்பையும் குறிக்கிறது. ‘சமுத்ரம்’ என்றால் கடல். ‘சேதும்’ என்றால் பாலம். ஆகவே, ‘உலகியல் இருப்பின் கடலைக் கடந்து முக்தியை அடையும் பாலம்’.			the bridge across the ocean of transmigration ‘Saṃsāra’ refers to the cycle of birth, death, and rebirth; the worldly existence. ‘Samudra’ means ocean. ‘Setum’ means bridge. Thus, ‘the bridge to cross the ocean of worldly existence and achieve liberation’.

---