Dwadasha Jyotirlinga Stotram - 1

The Shloka

———

सौराष्ट्रदेशे विशदेऽतिरम्ये ज्योतिर्मयं चन्द्रकलावतंसम् ।

भक्तिप्रदानाय कृपावतीर्णं तं सोमनाथं शरणं प्रपद्ये ॥

———

சௌராஷ்ட்ரதேச விஶதே திரம்யே ஜ்யோதிர்மயம் சந்த்ரகலாவதம்ஸம் ।

பக்திப்ரதானாய க்ருபாவதீர்ணம் தம் ஸோமநாதம் ஶரணம் ப்ரபத்யே ॥

———

Saurāṣṭradeśe viśade’tiramye jyotirmayaṁ candrakalāvataṁsam ।

Bhaktipradānāya kṛpāvatīrṇaṁ taṁ somanāthaṁ śaraṇaṁ prapadye ॥

———

Meaning / Summary

இந்த ஸ்லோகம் சோமநாத ஜோதிர்லிங்கத்தின் புகழை எடுத்துக்காட்டுகிறது, சௌராஷ்டிரத்தில் (இன்றைய குஜராத்) அதன் பழமையான மற்றும் புனிதமான இருப்பிடத்தை வலியுறுத்துகிறது. சிவபெருமானை தெய்வீக ஒளி மற்றும் அழகுக்கான ஆதாரமாக (சந்திரனால் அலங்கரிக்கப்பட்டவர்) சித்தரிக்கிறது, மேலும் முக்கியமாக, பக்தர்களுக்கு உண்மையான பக்தியை (பக்தி) அருளவே குறிப்பாக அவதரித்த ஒரு கருணை நிறைந்த தெய்வமாக அவர் இருக்கிறார். சோமநாதரைச் சரணடைவது முழுமையான சரணாகதியையும் நம்பிக்கையையும் குறிக்கிறது, அவரது அருளால் ஆன்மீக வளர்ச்சி மற்றும் விடுதலை தேடுகிறது. இது அசைக்க முடியாத நம்பிக்கை மற்றும் தெய்வீக தொடர்பிற்கான ஒரு வேண்டுதலாகும்.

தெளிவானதும், மிகவும் அழகானதுமான சௌராஷ்டிர தேசத்தில், ஒளிமயமானவராகவும், பிறைச்சந்திரனை அணிகலனாகக் கொண்டவராகவும், பக்தியை அளிப்பதற்காகவே கருணையுடன் அவதரித்தவருமான அந்த சோமநாதரை நான் சரணடைகிறேன்.

சௌராஷ்டிர தேசத்தில் அமைந்துள்ள பன்னிரண்டு ஜோதிர்லிங்கங்களில் முதன்மையானவரான சோமநாதப் பெருமானை இந்த ஸ்லோகம் போற்றுகிறது. அவர் ஒளிரும் தெய்வமாகவும், பிறைச்சந்திரனை அணிந்தவராகவும், தனது பக்தர்களுக்கு பக்தியை அருள கருணையுடன் அவதரித்தவராகவும் விவரிக்கப்படுகிறார். பக்தர் இந்த கருணை நிறைந்த சிவபெருமானின் திருவடிகளைச் சரணடைகிறார்.

இந்த ஸ்லோகம் சௌராஷ்டிர பிரதேசத்தில் (இன்றைய குஜராத், இந்தியா) அமைந்துள்ள முதல் ஜோதிர்லிங்கமான சோமநாதப் பெருமானை விவரிக்கிறது. இந்த நிலம் “விஶதே திரம்யே” - தூய்மையான, தெளிவான மற்றும் மிகவும் அழகானது என்று விவரிக்கப்பட்டுள்ளது. சோமநாதப் பெருமான் “ஜ்யோதிர்மயம்” என்று வர்ணிக்கப்படுகிறார், அதாவது ஒளிப்பிழம்பு, தெய்வீகத்தின் ஒளிரும், சுய-பிரகாசமான தன்மையை உள்ளடக்கியவர். அவர் “சந்த்ரகலாவதம்ஸம்” - பிறைச்சந்திரனை (சந்திர கலா) ஒரு அணிகலனாக (அவதம்ஸம்) அணிந்தவர். இது சிவபெருமானின் ஒரு பாரம்பரிய சித்தரிப்பு, அவர் பெரும்பாலும் தனது சடைமுடியில் சந்திரனை அணிந்திருப்பார். அவரது அவதாரத்தின் நோக்கம் “பக்திப்ரதானாய க்ருபாவதீர்ணம்” - அவர் பக்தியை (பக்திப்ரதானாய) அருள கருணையுடன் (க்ருபாவதீர்ணம்) அவதரித்துள்ளார். இது தனது பக்தர்களிடம் அவர் கொண்ட கருணையான இயல்பை வலியுறுத்துகிறது, அவர்களுக்கு தெய்வீகத்தின் மீதான அசைக்க முடியாத நம்பிக்கையையும் அன்பையும் அருளுகிறார். இறுதியாக, பக்தர் “தம் ஸோமநாதம் ஶரணம் ப்ரபத்யே” - அந்த (புகழ்மிக்க) சோமநாதரை நான் சரணடைகிறேன் என்று அறிவிக்கிறார். இது முழுமையான சரணாகதியையும், இறைவனிடம் பாதுகாப்பு, வழிகாட்டுதல் மற்றும் ஆன்மீக அமைதியை தேடுவதையும் குறிக்கிறது.

சௌராஷ்டிர தேசத்தில் உள்ள சோமநாத ஜோதிர்லிங்கம் தொடர்பான ஒரு முக்கியமான கதை உள்ளது. சிவபுராணத்தின் படி, சந்திர பகவான் (சந்திரன், சோமா என்றும் அழைக்கப்படுகிறார்) தனது மாமனாரான தக்ஷ பிரஜாபதியால் சபிக்கப்பட்டார். தனது இருபத்தி ஆறு மனைவிகளை (தக்ஷனின் மகள்கள்) புறக்கணித்து ரோகிணி மீது மட்டும் பற்று வைத்ததால் இந்த சாபம் ஏற்பட்டது. சாபத்தின் விளைவாக, சந்திரன் தேயத் தொடங்கி தனது பிரகாசத்தை இழந்தான். இந்த சாபத்தில் இருந்து விடுபட, சந்திரன் தனது மனைவி ரோகிணியுடன் பிரபாச பட்டினத்தில் (சோமநாதர் கோயில் அமைந்துள்ள இடம்) சிவபெருமானை வழிபட்டான். சந்திரன் பக்திக்கு மகிழ்ந்த சிவபெருமான், சாபத்தில் இருந்து ஓரளவு விடுவித்தார். அவர் இந்த இடத்தில் ஜோதிர்லிங்கமாக தோன்றி, சந்திரன் ஒரு மாதத்தில் பதினைந்து நாட்கள் வளருவான் என்றும் மற்ற பதினைந்து நாட்கள் தேய்வான் என்றும் அருளினார். இதனால், தெய்வம் சோமநாதர் என்று அறியப்பட்டது, அதாவது “சந்திரனின் இறைவன்” அல்லது “சந்திரனின் பாதுகாவலன்” என்று பொருள். இந்த இடம் ஒரு புனித யாத்திரைத் தலமாக மாறியது, சிவபெருமானின் கருணையையும் தடைகளையும் சாபங்களையும் நீக்கும் திறனையும் குறிக்கிறது.

This shloka highlights the glory of the Somnath Jyotirlinga, emphasizing its ancient and sacred location in Saurashtra (modern-day Gujarat). It depicts Lord Shiva as a source of divine light and beauty (adorned with the moon), and crucially, as a compassionate deity who descends specifically to bless devotees with true devotion (bhakti). Taking refuge in Somnath implies complete surrender and faith, seeking spiritual growth and liberation through His grace. It’s an invocation for unwavering faith and divine connection.

In the clear and exceedingly beautiful land of Saurashtra, I take refuge in that Somnath, who is effulgent (a mass of light), wears the crescent moon as an ornament, and has mercifully incarnated to bestow devotion.

This shloka reveres Lord Somnath, the first among the twelve Jyotirlingas, located in the glorious land of Saurashtra. It describes Him as a radiant deity, adorned with the crescent moon, who has descended out of compassion to grant devotion to His devotees. The devotee seeks refuge in this compassionate form of Shiva.

The shloka describes Lord Somnath, the primal Jyotirlinga, located in the region of Saurashtra (modern-day Gujarat, India). The land itself is described as “viśade’tiramye” – pure, clear, and exceedingly beautiful. Lord Somnath is characterized as “jyotirmayaṁ,” meaning a mass of light, embodying the luminous, self-effulgent nature of the divine. He is also “candrakalāvataṁsam,” one who wears the crescent moon (chandra kala) as an ornament (avatamsa). This is a classic depiction of Lord Shiva, who is often adorned with the moon on his matted locks. The purpose of His manifestation is “bhaktipradānāya kṛpāvatīrṇaṁ” – He has mercifully descended (kṛpāvatīrṇaṁ) to bestow devotion (bhaktipradānāya). This emphasizes His compassionate nature towards His devotees, granting them the ultimate spiritual gift of unwavering faith and love for the divine. Finally, the devotee declares, “taṁ somanāthaṁ śaraṇaṁ prapadye” – I take refuge in that (illustrious) Somnath. This signifies complete surrender and seeking protection, guidance, and spiritual solace from the Lord.

The story of Somnath Jyotirlinga is significant. According to the Shiva Purana, the Moon God (Chandra, also known as Soma) was cursed by his father-in-law, Daksha Prajapati, for neglecting his other twenty-six wives (daughters of Daksha) and showing partiality towards Rohini. As a result of the curse, Soma began to wane and lose his luster. To be relieved of this curse, Soma, along with his wife Rohini, worshipped Lord Shiva at Prabhas Patan, which is the location of the Somnath temple. Lord Shiva, pleased with his devotion, partially relieved him of the curse. He appeared as a Jyotirlinga at this spot and blessed Soma that he would wax for fifteen days in a month and wane for the other fifteen. Hence, the deity came to be known as Somnath, meaning “Lord of the Moon” or “Protector of the Moon.” This place became a revered pilgrimage site, signifying Lord Shiva’s compassion and ability to remove obstacles and curses.

Sentence - 1

———

सौराष्ट्रदेशे विशदेऽतिरम्ये ज्योतिर्मयं चन्द्रकलावतंसम्

———

Meaning

தெளிவானதும், மிகவும் அழகானதுமான சௌராஷ்டிர தேசத்தில், ஒளிமயமானவராகவும், பிறைச்சந்திரனை அணிகலனாகக் கொண்டவராகவும் (இருக்கும் அவரை நான் சரணடைகிறேன்).

In the clear and exceedingly beautiful land of Saurashtra, (I take refuge in Him) who is effulgent, wearing the crescent moon as an ornament.

Meaning of Words

सौराष्ट्रदेशे		சௌராஷ்ட்ரதேச		Saurāṣṭradeśe
சௌராஷ்டிரம் என்பது மேற்கு இந்தியாவில் உள்ள ஒரு பண்டைய பகுதி, இது குஜராத்தின் இன்றைய கத்தியவார் தீபகற்பத்திற்கு ஒத்திருக்கிறது. ‘தேசத்தில்’ என்ற விகுதி இட வேற்றுமையைக் குறிக்கிறது, அதாவது ‘சௌராஷ்டிர தேசத்தில்’ என்று பொருள்.			In the land of Saurashtra Saurashtra is an ancient region in western India, corresponding to the modern-day Kathiawar peninsula of Gujarat. The ‘e’ ending signifies the locative case, meaning ‘in the region of Saurashtra’.
विशदेऽतिरम्ये		விஶதே திரம்யே		viśade’tiramye
தெளிவானதும், மிகவும் அழகானதுமான இது ‘விஶதே’ (தெளிவான, தூய, பிரகாசமான) மற்றும் ‘அதிரம்யே’ (அதி + ரம்யே) ஆகியவற்றின் கூட்டுச்சொல், இங்கு ‘அதி’ என்றால் ‘மிகவும்’ என்றும், ‘ரம்யே’ என்றால் ‘அழகான’ அல்லது ‘வசீகரமான’ என்றும் பொருள். ‘தேசத்தில்’ என்ற விகுதி மீண்டும் இட வேற்றுமையைக் குறிக்கிறது, ‘சௌராஷ்டிரதேச’ உடன் இணங்குகிறது.			clear and exceedingly beautiful A compound of ‘viśade’ (clear, pure, bright) and ‘atiramye’ (ati + ramye), where ‘ati’ means ‘exceedingly’ or ‘very’, and ‘ramye’ means ‘beautiful’ or ‘charming’. The ‘e’ ending again indicates the locative case, agreeing with ‘Saurāṣṭradeśe’.
ज्योतिर्मयं		ஜ்யோதிர்மயம்		jyotirmayaṁ
ஒளிமயமான, ஒளியால் நிறைந்த ‘ஜ்யோதிஸ்’ (ஒளி) மற்றும் ‘மய’ (நிறைந்த, உள்ளடக்கிய) என்பதிலிருந்து வந்தது. இது தெய்வீக வடிவத்தை ஒரு ஒளிப்பிழம்பாக அல்லது ஒளியின் உருவமாக விவரிக்கிறது, அதன் ஆன்மீக ஒளியையும் சுய-பிரகாசமான தன்மையையும் குறிக்கிறது.			effulgent, full of light From ‘jyotis’ (light) and ‘maya’ (full of, consisting of). It describes the divine form as being a mass or embodiment of light, indicating its spiritual radiance and self-luminous nature.
चन्द्रकलावतंसम्		சந்த்ரகலாவதம்ஸம்		candrakalāvataṁsam
பிறைச்சந்திரனை அணிகலனாகக் கொண்டவர் ‘சந்த்ர’ (சந்திரன்), ‘கலா’ (ஒரு சிறிய பகுதி, குறிப்பாக பிறை வடிவம்), மற்றும் ‘அவதம்ஸ’ (ஒரு ஆபரணம், ஒரு சிகரம்) ஆகியவற்றின் கூட்டுச்சொல். இது சிவபெருமான் தனது தலையில் பிறைச்சந்திரனை அணிந்திருக்கும் அவரது தனித்துவமான அடையாளத்தைக் குறிக்கிறது.			wearing the crescent moon as an ornament A compound of ‘candra’ (moon), ‘kalā’ (a small part, especially the crescent phase), and ‘avataṁsa’ (an ornament, a diadem, a crest). This refers to Lord Shiva’s iconic attribute of wearing the crescent moon on his head.

Sentence - 2

———

भक्तिप्रदानाय कृपावतीर्णं तं सोमनाथं शरणं प्रपद्ये

———

Meaning

பக்தியை அளிப்பதற்காகவே கருணையுடன் அவதரித்த அந்த சோமநாதரை நான் சரணடைகிறேன்.

He who has mercifully descended to bestow devotion, in that Somnath, I take refuge.

Meaning of Words

भक्तिप्रदानाय		பக்திப்ரதானாய		bhaktipradānāya
பக்தியை அருள, பக்தியை அளிப்பதற்காக ‘பக்தி’ (பக்தி, அர்ப்பணிப்பு) மற்றும் ‘ப்ரதானாய’ (அளிப்பதற்காக, வழங்குவதற்காக) ஆகியவற்றின் கூட்டுச்சொல். ‘ஆய’ விகுதி நான்காம் வேற்றுமையைக் குறிக்கிறது, நோக்கத்தைக் காட்டுகிறது.			to bestow devotion, for granting devotion A compound of ‘bhakti’ (devotion, dedication) and ‘pradānāya’ (for the purpose of giving, bestowing). The ‘āya’ ending signifies the dative case, indicating purpose.
कृपावतीर्णं		க்ருபாவதீர்ணம்		kṛpāvatīrṇaṁ
கருணையுடன் அவதரித்தவர் ‘க்ருபா’ (கருணை, இரக்கம்) மற்றும் ‘அவதீர்ணம்’ (அவதரித்த, இறங்கி வந்த) ஆகியவற்றின் கூட்டுச்சொல். இது இறைவனின் கருணையால் பூமிக்கு வரும் செயலைக் குறிக்கிறது.			mercifully descended/incarnated A compound of ‘kṛpā’ (compassion, mercy) and ‘avatīrṇaṁ’ (descended, incarnated). It describes the Lord’s act of coming down to the earthly realm driven by His mercy.
तं		தம்		taṁ
அந்த (புகழ்மிக்க) ‘தத்’ என்பதன் இரண்டாம் வேற்றுமை ஒருமை வடிவம், ‘அவர்’ அல்லது ‘அந்த ஒன்று’ என்று பொருள். இங்கு, இது மேற்கூறிய சோமநாதப் பெருமானைக் குறிக்கிறது, அவரது தனித்துவத்தையும் புகழையும் வலியுறுத்துகிறது.			that (illustrious) The accusative singular form of ‘tad’, meaning ‘him’ or ‘that one’. Here, it refers to the aforementioned Lord Somnath, emphasizing His distinctness and glory.
सोमनाथं		ஸோமநாதம்		somanāthaṁ
இது தெய்வத்தின் பெயர், ‘ஸோமநாத’, ‘ஸோம’ (சந்திரன்) மற்றும் ‘நாத’ (இறைவன், தலைவர்) என்பதிலிருந்து பெறப்பட்டது. ‘அம்’ விகுதி இரண்டாம் வேற்றுமையைக் குறிக்கிறது, அதாவது ‘சோமநாதரை’ என்று ‘ப்ரபத்யே’ என்பதன் செயப்படுபொருளாகும்.			Somnath (the Lord of Soma/Moon) The name of the deity, ‘Somanātha’, derived from ‘Soma’ (the moon) and ‘nātha’ (lord, master). The ‘ṁ’ ending indicates the accusative case, meaning ‘to Somnath’ or ‘Somnath’ as the object of ‘prapadye’.
शरणं		ஶரணம்		śaraṇaṁ
சரணம், அடைக்கலம் பாதுகாப்பு, அடைக்கலம் அல்லது சரணாகதியைக் குறிக்கிறது. இது தெய்வீக பாதுகாப்பை நாடுவதையும் சரணடைதலையும் குறிக்கிறது.			refuge, shelter Means protection, shelter, or refuge. It implies seeking divine protection and surrender.
प्रपद्ये		ப்ரபத்யே		prapadye
நான் சரணடைகிறேன் ‘ப்ர-பத்’ என்ற வினைச்சொல்லின் முதல் நபர் ஒருமை, நிகழ்காலம், ஆத்மனேபத வடிவம், அதாவது ‘அருகில் செல்ல, அணுக, சரணடைய, அடைக்கலம் தேட’ என்று பொருள். இது பக்தரின் தனிப்பட்ட பணிவு மற்றும் விசுவாசச் செயலை வெளிப்படுத்துகிறது.			I take refuge, I surrender First person singular, present tense, Ātmanepada form of the verb ‘pra-pad’, meaning ‘to go near, to approach, to take refuge in, to surrender’. It expresses the devotee’s personal act of submission and faith.

---