Full Shloka¶
The Shloka¶
———
नमामीशमीशाननिर्वाणरूपं विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम् ।
निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम् ॥
निराकारमोंकारमूलं तुरीयं गिराज्ञानगोतीतमीशं गिरीशम् ।
करालं महाकालकालं कृपालं गुणागारसंसारपारं नतोऽहम् ॥
तुषाराद्रिसंकाशगौरं गभीरं मनोभूतकोटिप्रभाश्रीशरीरम् ।
स्फुरन्मौलिकल्लोलिनीचारुगङ्गा लसद्भालबालेन्दु कण्ठे भुजङ्गा ॥
चलत्कुण्डलं भ्रूसुनेत्रं विशालं प्रसन्नाननं नीलकण्ठं दयालम् ।
मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं प्रियं शङ्करं सर्वनाथं भजामि ॥
प्रचण्डं प्रकृष्टं प्रगल्-भं परेशमखण्डमजं भानुकोटिप्रकाशम् ।
त्रयःशूलनिर्मूलनं शूलपाणिं भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यम् ॥
कलातीतकल्याणकल्पान्तकारी सदा सज्जनानन्ददाता पुरारी ।
चिदानन्दसन्दोहमोहापहारी प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी ॥
न यावदुमानाथपादारविन्दं भजन्तीह लोके परे वा नराणाम् ।
न तावत्सुखं शान्ति सन्तापनाशं प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासम् ॥
न जानामि योगं जपं नैव पूजां नतोऽहं सदा सर्वदा शम्भु तुभ्यम् ।
जराजन्मदुःखौघतातप्यमानं प्रभो पाहि आपन्नमामीशशम्भो ॥
रुद्राष्टकमिदं प्रोक्तं विप्रेण हरतोषये ।
ये पठन्ति नरा भक्त्या तेषां शम्भुः प्रसीदति ॥
इति श्रीरामचरितमानसे उत्तरकाण्डे श्रीगोस्वामितुलसीदासकृतं श्रीरुद्राष्टकं सम्पूर्णम् ॥
———
Meaning / Summary¶
रुद्राष्टकमचे पठण केल्याने भगवान शिवाची शक्तिशाली कृपा प्राप्त होते असे मानले जाते, ज्यामुळे शांती मिळते, अडथळे दूर होतात आणि इच्छा पूर्ण होतात. हे विशेषतः शिवरात्री आणि शिवाशी संबंधित इतर सणांच्या वेळी लोकप्रिय आहे. त्याची काव्यमय सुंदरता आणि सखोल भक्ती यामुळे ते शिवपूजेचा एक महत्त्वाचा भाग बनले आहे, जे भक्तांना आध्यात्मिक शुद्धीकरणाकडे आणि देवाशी अंतिम एकत्वाकडे मार्गदर्शन करते.
रुद्राष्टकम हे सोळाव्या शतकातील कवी-संत गोस्वामी तुलसीदास यांनी रचलेले भगवान शिवाला समर्पित असलेले आठ श्लोकांचे संस्कृत भक्तिगीत आहे. प्रत्येक श्लोकात शिवाच्या दैवी स्वरूपाचे, त्यांच्या तांडव नृत्याचे, वाईटाचा नाश करणारा आणि भक्तांचे रक्षण करणारा म्हणून त्यांच्या दयाळू स्वभावाचे विविध पैलू वर्णन केले आहेत. हे स्तोत्र शांती, समृद्धी आणि मुक्तीसाठी त्यांचे आशीर्वाद मागते.
Reciting Rudrashtakam is believed to invoke Lord Shiva’s powerful blessings, bringing peace, removing obstacles, and fulfilling desires. It is particularly popular during Shivaratri and other Shiva-related festivals. Its poetic beauty and profound devotion make it a central part of Shiva worship, guiding devotees towards spiritual purification and ultimate union with the divine.
Rudrashtakam is an eight-stanza Sanskrit devotional hymn dedicated to Lord Shiva, composed by the 16th-century poet-saint Goswami Tulsidas. Each stanza describes different aspects of Shiva’s divine form, his cosmic dance (Tandava), his role as a destroyer of evil, and his compassionate nature as a protector of devotees. The hymn seeks his blessings for peace, prosperity, and liberation.