Karpura Gauram - 4

The Shloka

———

नागेन्द्रहाराय त्रिलोचनाय भस्माङ्गरागाय महेश्वराय।

नित्याय शुद्धाय दिगम्बराय तस्मै नकाराय नमः शिवाय।

———

നാഗേന്ദ്രഹാരായ ത്രിലോചനായ ഭസ്മാംഗരാഗായ മഹേശ്വരായ.

നിത്യായ ശുദ്ധായ ദിഗംബരായ തസ്മൈ നകാരായ നമഃ ശിവായ.

———

Nāgendrahārāya Trilocanāya Bhasmāṅgarāgāya Maheśvarāya.

Nityāya Śuddhāya Digambarāya Tasmai Nakārāya Namaḥ Śivāya.

———

Meaning / Summary

ഈ ശ്ലോകം ശിവഭഗവാന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചില ഗുണങ്ങളെ എടുത്തു കാണിച്ചുകൊണ്ട് അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു അഗാധമായ സമർപ്പണമാണ്. നാഗരാജാവിനെ അണിഞ്ഞവൻ എന്ന വിശേഷണം എല്ലാ ഭയങ്ങൾക്കും മരണത്തിനും മേലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആധിപത്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മൂന്ന് കണ്ണുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജ്ഞാനത്തെയും വിവേകത്തെയും ലോകത്തിന്റെ ദ്വൈതഭാവത്തിനപ്പുറം കാണാനുള്ള കഴിവിനെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഭസ്മം പൂശുന്നത് ഭൗതിക ലോകത്തോടുള്ള വൈരാഗ്യത്തെയും എല്ലാ നിലനിൽപ്പിന്റെയും അന്തിമമായ സത്യം ചാരമായി മാറുന്നു എന്നതിനെയും പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിത്യവും പരിശുദ്ധവുമായ സ്വഭാവം മാറ്റമില്ലാത്തതും കളങ്കമില്ലാത്തതുമായ ദിവ്യത്വത്തെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു, അതേസമയം ‘ദിശകളെ വസ്ത്രമാക്കിയവൻ’ (ദിഗംബരൻ) എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സർവ്വവ്യാപിത്വത്തെയും എല്ലാ ലൗകിക പരിമിതികളിൽ നിന്നും ഉടമസ്ഥാവകാശങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും കുറിക്കുന്നു. ‘ഓം നമഃ ശിവായ’ എന്ന പവിത്രമായ മന്ത്രത്തിലെ ‘ന’ എന്ന അക്ഷരവുമായി ഈ ഗുണങ്ങളെ ശ്ലോകം പ്രത്യേകമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, ഈ അടിസ്ഥാന ശബ്ദത്തിലൂടെ ഈ മഹത്തായ ഗുണങ്ങളുള്ള ശിവനെ അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് ഇത് ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

നാഗരാജാവിനെ മാലയായി അണിഞ്ഞവനും, മൂന്ന് കണ്ണുകളുള്ളവനും, ഭസ്മം ദേഹമാസകലം പൂശിയവനും, മഹേശ്വരനുമായ ഭഗവാന്; നിത്യനും, പരിശുദ്ധനും, ദിശകളെ വസ്ത്രമാക്കിയവനുമായ ഭഗവാന്. ആ ‘ന’ എന്ന അക്ഷരരൂപിയായ, ശിവനായി നമസ്കാരം.

നാഗരാജാവിനെ മാലയായി അണിഞ്ഞവനും, മൂന്ന് കണ്ണുകളുള്ളവനും, ഭസ്മം പൂശിയവനും, മഹേശ്വരനും, നിത്യനും, പരിശുദ്ധനും, ദിശകളെ വസ്ത്രമാക്കിയവനുമായ ശിവഭഗവാനെ ഈ ശ്ലോകം വർണ്ണിക്കുന്നു. ‘ഓം നമഃ ശിവായ’ എന്ന പഞ്ചാക്ഷരി മന്ത്രത്തിലെ ‘ന’ എന്ന അക്ഷരരൂപിയായ ആ ശിവന് പ്രണാമം അർപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് ശ്ലോകം അവസാനിക്കുന്നത്.

This shloka is a profound dedication to Lord Shiva, highlighting some of his most iconic attributes. Wearing the king of serpents signifies his mastery over all fears and mortal coil. His three eyes represent his wisdom, knowledge, and ability to see beyond the duality of the world. Being smeared with sacred ash symbolizes detachment from the material world and the ultimate reality of all existence returning to dust. His eternal and pure nature underscores his unchanging, untainted divinity, while being ‘clad in directions’ (Digambara) denotes his omnipresence and freedom from all worldly limitations and possessions. The shloka specifically connects these attributes to the syllable ‘Na’ from the sacred ‘Om Namah Shivaya’ mantra, emphasizing that Shiva, with all these glorious qualities, is invoked and worshipped through this fundamental sound.

To Him who wears the king of serpents as a garland, who has three eyes, who is smeared with sacred ash all over His body, to the Great Lord; to Him who is eternal, pure, and clad in directions (nude). To that form of Shiva represented by the syllable ‘Na’, salutations to Shiva.

This shloka describes Lord Shiva with several key attributes: wearing a serpent king as a garland, having three eyes, smeared with sacred ash, being the Great Lord, eternal, pure, and unclad (covered by the sky). It concludes with a salutation to this Shiva, particularly identifying him with the syllable ‘Na’ of the Panchakshari Mantra ‘Om Namah Shivaya’.

Sentence - 1

———

नागेन्द्रहाराय त्रिलोचनाय भस्माङ्गरागाय महेश्वराय।

———

Meaning

നാഗരാജാവിനെ മാലയായി അണിഞ്ഞവനും, മൂന്ന് കണ്ണുകളുള്ളവനും, ഭസ്മം ദേഹമാസകലം പൂശിയവനും, മഹേശ്വരനുമായ ഭഗവാന്.

To Him who wears the king of serpents as a garland, who has three eyes, who is smeared with sacred ash all over His body, to the Great Lord.

Meaning of Words

नागेन्द्रहाराय		നാഗേന്ദ്രഹാരായ		Nāgendrahārāya
നാഗരാജാവിനെ ഹാരമായി അണിഞ്ഞവന്. സർപ്പങ്ങളുടെ രാജാവിനെ മാലയായി കഴുത്തിൽ അണിഞ്ഞവനായ ശിവന്. ഇത് മൃത്യുവിനെയും വിഷത്തെയും കീഴടക്കിയ ശിവന്റെ ശക്തിയെയും പ്രകൃതിശക്തികളുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബന്ധത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.			To Him who wears the king of serpents as a garland. This refers to Lord Shiva, who is often depicted with a cobra around his neck, symbolizing his mastery over death and poison, and his connection to primal forces. ‘Nāga’ means serpent, ‘Indra’ refers to a chief or king, and ‘hāra’ means garland.
त्रिलोचनाय		ത്രിലോചനായ		Trilocanāya
മൂന്ന് കണ്ണുകളുള്ളവന്. മൂന്ന് കണ്ണുകളുള്ളവനായ ശിവന്. സൂര്യനെയും ചന്ദ്രനെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന രണ്ട് സാധാരണ കണ്ണുകൾ കൂടാതെ, നെറ്റിയിലുള്ള മൂന്നാം കണ്ണ് ജ്ഞാനത്തെയും വിവേകത്തെയും ദുഷ്ടശക്തികളെ നശിപ്പിക്കാനുള്ള ശക്തിയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.			To Him who has three eyes. Lord Shiva is famously known as ‘Trinetra’ or ‘Trilocana’, meaning ‘three-eyed’. The two normal eyes symbolize the sun and moon, and the third eye, located on his forehead, represents wisdom, knowledge, and the power to destroy evil, often associated with fire.
भस्माङ्गरागाय		ഭസ്മാംഗരാഗായ		Bhasmāṅgarāgāya
ശരീരത്തിൽ ഭസ്മം പൂശിയവന്. ശരീരത്തിൽ ഭസ്മം (വിശുദ്ധ ചാരം, സാധാരണയായി ശ്മശാനത്തിൽ നിന്നുള്ളത്) പൂശിയവനായ ശിവന്. ഇത് ഭൗതിക ലോകത്തോടുള്ള വൈരാഗ്യത്തെയും ജീവിതത്തിന്റെ ക്ഷണികതയെയും ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പരമമായ യാഥാർത്ഥ്യത്തെയും പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നു.			To Him who is smeared with sacred ash on His body. Lord Shiva is depicted with ‘bhasma’ (sacred ash, usually from cremation grounds) smeared on his body. This symbolizes detachment from the material world, the transient nature of life, and the ultimate reality of Brahman.
महेश्वराय		മഹേശ്വരായ		Maheśvarāya
മഹാനായ ഈശ്വരന്. ‘മഹേശ്വരൻ’ എന്നത് ശിവഭഗവാന്റെ ഒരു വിശേഷണമാണ്, ‘മഹാനായ ഈശ്വരൻ’ അഥവാ ‘മഹാനായ അധിപൻ’ എന്നാണർത്ഥം. ദേവന്മാരിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരമോന്നത അധികാരത്തെയും ശക്തിയെയും ഇത് എടുത്തു കാണിക്കുന്നു.			To the Great Lord. ‘Maheśvara’ is a common epithet for Lord Shiva, meaning ‘Great Lord’ or ‘Great Ruler’, highlighting his supreme authority and power among deities.

Sentence - 2

———

नित्याय शुद्धाय दिगम्बराय।

———

Meaning

നിത്യനും, പരിശുദ്ധനും, ദിശകളെ വസ്ത്രമാക്കിയവനുമായ ഭഗവാന്.

To Him who is eternal, pure, and clad in directions (nude).

Meaning of Words

नित्याय		നിത്യായ		Nityāya
നിത്യനായവന്. ‘നിത്യൻ’ എന്നാൽ ശാശ്വതമായ, എന്നേക്കും നിലനിൽക്കുന്ന എന്നാണ് അർത്ഥം. ശിവൻ കാലത്തിനും സൃഷ്ടിക്കും അതീതനായി എന്നെന്നും നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.			To the eternal one. ‘Nitya’ means eternal, perpetual, everlasting. This describes Shiva as beyond time and creation, existing forever.
शुद्धाय		ശുദ്ധായ		Śuddhāya
ശുദ്ധനായവന്. ‘ശുദ്ധൻ’ എന്നാൽ പരിശുദ്ധമായ, കളങ്കമില്ലാത്ത എന്നാണ് അർത്ഥം. ഭൗതിക മാലിന്യങ്ങളോ ലൗകികമായ ആഗ്രഹങ്ങളോ സ്പർശിക്കാത്ത ശിവന്റെ ശുദ്ധമായ സ്വഭാവത്തെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.			To the pure one. ‘Śuddha’ means pure, unblemished, untainted. This refers to Shiva’s pristine nature, untouched by material impurities or worldly desires.
दिगम्बराय		ദിഗംബരായ		Digambarāya
ദിശകളെ വസ്ത്രമാക്കിയവന്. ‘ദിക്’ എന്നാൽ ദിശ എന്നും ‘അംബരം’ എന്നാൽ വസ്ത്രം അല്ലെങ്കിൽ ആകാശം എന്നും അർത്ഥമാക്കുന്നു. ‘ദിഗംബരൻ’ എന്നാൽ ദിശകളെ വസ്ത്രമാക്കിയവൻ, അതായത് വസ്ത്രരഹിതൻ എന്നോ അല്ലെങ്കിൽ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ തന്റെ ആവരണമാണെന്നോ അർത്ഥമാക്കുന്നു. ഇത് ശിവന്റെ സർവ്വവ്യാപകവും നിർമ്മമവുമായ സ്വഭാവത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.			To Him who is clad in directions (nude). ‘Dik’ means direction, and ‘ambara’ means garment or sky. ‘Digambara’ means one whose garments are the directions, implying being unclad or symbolizing that the whole universe is his covering, indicating his all-pervading and detached nature.

Sentence - 3

———

तस्मै नकाराय नमः शिवाय।

———

Meaning

ആ ‘ന’ എന്ന അക്ഷരരൂപിയായ, ശിവനായി നമസ്കാരം.

To that form of Shiva represented by the syllable ‘Na’, salutations to Shiva.

Meaning of Words

तस्मै		തസ്മൈ		Tasmai
അവന്, ആ ഭഗവാന്. മുൻപ് വിവരിച്ച എല്ലാ വിശേഷണങ്ങളോടും കൂടിയ ശിവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സർവ്വനാമപദം.			To Him, to that. A dative pronoun, referring back to the Shiva described by all the preceding attributes.
नकाराय		നകാരായ		Nakārāya
‘ന’ എന്ന അക്ഷരരൂപിയായവന്. ഈ ശ്ലോകം ‘ഓം നമഃ ശിവായ’ എന്ന പഞ്ചാക്ഷരി മന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതിലെ ഓരോ അക്ഷരവും (‘ന’, ‘മ’, ‘ശി’, ‘വാ’, ‘യ’) ശിവഭഗവാന്റെ ഓരോ ഭാവങ്ങളെയും ഗുണങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ‘ന’ എന്ന അക്ഷരം പലപ്പോഴും ആദ്യം പറഞ്ഞ നാഗേന്ദ്രനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.			To Him who is represented by the syllable ‘Na’. This shloka is part of a larger prayer (Panchakshari Mantra, ‘Om Namaḥ Śivāya’), where each syllable (‘Na’, ‘Ma’, ‘Śi’, ‘Vā’, ‘Ya’) represents a specific aspect or attribute of Lord Shiva. ‘Na’ is often associated with Nagendra (serpent lord), the first attribute mentioned.
नमः		നമഃ		Namaḥ
നമസ്കാരം, പ്രണാമം. വിനയവും ഭക്തിയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ആദരവുള്ള വന്ദനം.			Salutations, obeisance. A reverential salutation, expressing humility and devotion.
शिवाय		ശിവായ		Śivāya
ശിവന്, മംഗളസ്വരൂപനായവന്. അത്യന്തം മംഗളകരനായവൻ, തിന്മകളെയും ദുരിതങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, പരമമായ സത്യം.			To Lord Shiva, to the auspicious one. The ultimate auspicious one, the destroyer of evil and suffering, the supreme reality.

---