Dwadasha Jyotirlinga Stotram - 2¶

The Shloka¶

———

श्रीशैलशृङ्गे विबुधातिसङ्गे तुलाद्रितुङ्गेऽपि मुदा वसन्तम् ।

तमर्जुनं मल्लिकपूर्वमेकं नमामि संसारसमुद्रसेतुम् ॥

———

ശ്രീശൈലശൃംഗേ വിബുധാതിസംഗേ തുലാദ്രിതുങ്ഗേപി മുദാ വസന്തം ।

തമർജ്ജുനം മല്ലികാപൂർവമേകം നമാമി സംസാരസമുദ്രസേതും ॥

———

śrīśailaśṛṅge vibudhātisange tulādritunge’pi mudā vasantam ।

tamarjunoṁ mallikapūrvamekaṁ namāmi saṁsārasamudrasetum ॥

———

Meaning / Summary¶

ഈ ശ്ലോകം ശ്രീശൈലത്തിലെ മല്ലികാർജ്ജുന സ്വാമിയുടെ പരമമായ ആത്മീയ പ്രാധാന്യം എടുത്തു കാണിക്കുന്നു. ഈ ജ്യോതിർലിംഗത്തെ ആരാധിക്കുന്നത് ഭക്തരെ ജനനമരണചക്രത്തെ (സംസാരം) അതിജീവിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു, ഇത് മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ദിവ്യ പാലമായി വർത്തിക്കുന്നു. ശ്രീശൈലത്തെ ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും സംഗമഭൂമിയായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് അതിൻ്റെ പവിത്രതയും പുണ്യവും ഊന്നിപ്പറയുന്നു.

വിബുധന്മാരുടെ (ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും) വലിയൊരു കൂട്ടം കൂടുന്ന ശ്രീശൈലത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിൽ, തുലാസിനെപ്പോലെ ഉയരമുള്ള പർവതത്തിലും സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്ന, മല്ലികയാൽ മുന്നിടപ്പെട്ട ഏകനായ ആ അർജ്ജുനനെ (മല്ലികാർജ്ജുനനെ), സംസാരസാഗരം കടക്കാനുള്ള പാലമായ അങ്ങയെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.

ദേവന്മാരും വിദ്വാന്മാരും ഒരുമിച്ചു ചേരുന്ന, ഉയർന്നതും പുണ്യവുമായ ശ്രീശൈലത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്ന മല്ലികാർജ്ജുന ഭഗവാനെ ഈ ശ്ലോകം സ്തുതിക്കുന്നു. സംസാരസാഗരം കടന്ന് ആത്മീയ മോക്ഷം നേടുന്നതിനുള്ള അനിവാര്യമായ പാലമായി ഭഗവാനെ ഇവിടെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.

ദ്വാദശ ജ്യോതിർലിംഗ സ്തോത്രത്തിലെ ഈ ശ്ലോകം ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ശ്രീശൈലത്തുള്ള മല്ലികാർജ്ജുന ഭഗവാന് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ശ്ലോകം ശിവൻ്റെ വാസസ്ഥലത്തെ മനോഹരമായി വർണ്ണിക്കുന്നു: ‘ശ്രീശൈലം’ ഒരു പ്രശസ്തമായ പുണ്യപർവതമാണ്, ‘ശൃംഗേ’ അതിൻ്റെ കൊടുമുടിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ഉയർന്നതും മഹത്തായതുമായ ഒരു വാസസ്ഥലം. ഇത് ‘വിബുധാതിസംഗേ’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, അതായത് ‘വിബുധന്മാർ’ (ജ്ഞാനികൾ, ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ) ‘അതി-സംഗേ’ (കൂടുതൽ എണ്ണത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ അടുത്ത ബന്ധത്തിൽ) കാണുന്ന ഒരിടം, ഇത് അതിൻ്റെ ദിവ്യമായ പവിത്രതയും ആത്മീയ ഊർജ്ജങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും എടുത്തു കാണിക്കുന്നു. ‘തുലാദ്രിതുങ്ഗേ’ എന്ന പ്രയോഗം ഒരു ‘തുല’ (തുലാസ് അല്ലെങ്കിൽ സ്കെയിൽ) പോലെ ‘തുങ്ഗം’ (ഉയർന്നത്, മഹത്തായ) ആയ ഒരു പർവതത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ഒരുപക്ഷേ അതിൻ്റെ സന്തുലിതമായ ഗാംഭീര്യമോ അല്ലെങ്കിൽ അതിൻ്റെ പ്രധാന സ്ഥാനമോ ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നു. ഭഗവാൻ ശിവൻ അവിടെ ‘മുദാ’ (സന്തോഷത്തോടെയും ആനന്ദത്തോടെയും) വസിക്കുന്നു. ശ്ലോകത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം ‘തമർജ്ജുനം മല്ലികാപൂർവമേകം നമാമി’ എന്ന് പറയുന്നു, അതായത് ‘മല്ലികയാൽ മുന്നിടപ്പെട്ട ആ ഏകനായ അർജ്ജുനനെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.’ ഇവിടെ ‘അർജ്ജുനൻ’ ശിവനെയും ‘മല്ലിക’ പാർവതിയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അവർ ഒരുമിച്ച് മല്ലികാർജ്ജുനനാണ്. ഈ പേര് ശിവന്റെയും പാർവതിയുടെയും ദിവ്യ ഐക്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, മല്ലിക (പാർവതി) പലപ്പോഴും അർജ്ജുനന് (ശിവൻ) മുന്നിലോ അനുബന്ധമായോ കാണപ്പെടുന്നു. ശ്ലോകം അവസാനിക്കുന്നത് ‘സംസാരസമുദ്രസേതും’ എന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്ന ‘സംസാരസമുദ്രം’ (ലൗകിക ജീവിതത്തിൻ്റെ സമുദ്രം) കടക്കാനുള്ള ‘സേതു’ (പാലം) ആയി അവിടുത്തെ വന്ദിച്ചുകൊണ്ടാണ്. ഈ രൂപകം, ജനനം, മരണം, ദുരിതങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അനന്തമായ ചക്രത്തെ ഭക്തർക്ക് മറികടന്ന് ആത്മീയ മോക്ഷം (മോക്ഷം) നേടാനുള്ള ദിവ്യമാർഗ്ഗമാണ് മല്ലികാർജ്ജുന ഭഗവാൻ എന്ന് ശക്തമായി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മല്ലികാർജ്ജുന ജ്യോതിർലിംഗത്തിന്റെ ഐതിഹ്യം പ്രധാനമായും കാർത്തികേയനും ഗണപതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ലോകത്തെ ആദ്യം വലംവെക്കുന്നവർക്ക് ഫലം നൽകുമെന്ന് ശിവൻ പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ, കാർത്തികേയൻ തന്റെ മയിലിൽ ഭൂമിയെ വലംവെക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. ഗണപതി, തന്റെ ബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച്, മാതാപിതാക്കളായ ശിവനെയും പാർവതിയെയും വലംവെച്ച്, അവർ തനിക്ക് പ്രപഞ്ചം മുഴുവനാണെന്ന് വിശദീകരിച്ചു. ശിവൻ സന്തുഷ്ടനായി ഗണപതിയെ വിജയിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. കാർത്തികേയൻ തിരിച്ചെത്തി ഇത് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ദേഷ്യപ്പെട്ട് ക്രൗഞ്ച പർവതത്തിലേക്ക് പിൻവാങ്ങി. ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും അദ്ദേഹത്തെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അദ്ദേഹം മടങ്ങിവരാൻ വിസമ്മതിച്ചു. ശിവനും പാർവതിയും വാത്സല്യത്തോടെ അവനെ കാണാൻ പർവതത്തിലേക്ക് പോയി. കാർത്തികേയൻ മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് മാറിയപ്പോൾ, ശിവനും പാർവതിയും ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ഒരു ജ്യോതിർലിംഗ രൂപത്തിൽ ആ പർവതത്തിൽ വസിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പാർവതിയെ മല്ലിക (മുല്ലപ്പൂ, സ്ത്രീ ഊർജ്ജത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു) എന്നും ശിവനെ അർജ്ജുനൻ (പുരുഷ ഊർജ്ജത്തെ, പലപ്പോഴും പരിശുദ്ധിയുമായും പ്രകാശവുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ, ശിവന്റെയും പാർവതിയുടെയും സംയുക്ത സാന്നിധ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്ന മല്ലികാർജ്ജുനൻ എന്ന് ഈ ദേവന് പേര് ലഭിച്ചു. സതി ദേവിയുടെ മേൽച്ചുണ്ട് വീണുവെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന 51 ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ശ്രീശൈലം.

This shloka highlights the supreme spiritual importance of Lord Mallikarjuna at Srisailam. It emphasizes that worshipping this Jyotirlinga helps devotees transcend the cycle of birth and death (samsara), acting as a divine bridge to liberation. The description of Srisailam as a gathering place for gods and sages underscores its sacred and purifying atmosphere.

I bow to that unique Lord Mallikarjuna, who joyfully resides on the lofty peak of Srisailam, a place where many wise beings and gods gather, and who serves as the bridge to cross the formidable ocean of worldly existence (samsara).

The shloka praises Lord Mallikarjuna of Srisailam, describing His joyful dwelling on the sacred, high peak frequented by divine and wise beings, and identifies Him as the essential bridge for crossing the ocean of worldly existence and achieving spiritual liberation.

This verse from the Dwadasha Jyotirlinga Stotram is dedicated to Lord Mallikarjuna, the revered deity of the Srisailam Jyotirlinga in Andhra Pradesh, India. The shloka beautifully paints a picture of Lord Shiva’s abode: ‘Srisailam’ is a renowned sacred mountain, and ‘shṛṅge’ refers to its peak, indicating a high, majestic dwelling. It is described as ‘vibudhātisange,’ meaning a place where ‘vibudha’ (wise ones, deities, gods, sages) are found in ‘ati-sange’ (great numbers or in close association), highlighting its divine sanctity and the presence of spiritual energies. The phrase ‘tulādritunge’ suggests a mountain that is ‘tungam’ (lofty, high) like a ‘tulā’ (balance or scale), perhaps implying its balanced majesty or its pivotal position. Lord Shiva resides there ‘mudā’ (with joy and happiness). The second part of the shloka states ‘tamarjunaṁ mallikapūrvamekaṁ namāmi,’ meaning ‘I bow to that unique Arjuna, who is preceded by Mallika.’ Here, ‘Arjuna’ refers to Lord Shiva, and ‘Mallika’ refers to Goddess Parvati. Together, they are Mallikarjuna. The name itself signifies the divine union of Shiva and Parvati, with Mallika (Parvati) often seen as preceding or complementing Arjuna (Shiva). The shloka concludes by revering him as ‘saṁsārasamudrasetum,’ the ‘setu’ (bridge) across the ‘saṁsārasamudra’ (ocean of worldly existence). This metaphor powerfully conveys that Lord Mallikarjuna is the divine means for devotees to transcend the endless cycle of birth, death, and suffering, leading them to spiritual liberation (moksha).

The legend of Mallikarjuna Jyotirlinga is primarily associated with Kartikeya and Ganesha. After Lord Shiva declared that whoever circumnavigates the world first would be given the fruit, Kartikeya set off on his peacock mount to go around the Earth. Ganesha, with his wisdom, simply circumambulated his parents, Shiva and Parvati, explaining that for him, they represent the entire universe. Shiva was pleased and declared Ganesha the winner. When Kartikeya returned and learned this, he was upset and retreated to Krauncha Mountain. Devas and sages tried to console him, but he refused to return. Shiva and Parvati, out of paternal love, went to the mountain to meet him. When Kartikeya moved to another place, Shiva and Parvati decided to stay on that mountain in the form of a Jyotirlinga to bless their devotees. Parvati is known as Mallika (jasmine flower, representing the feminine energy), and Shiva is known as Arjuna (representing the masculine energy, often associated with purity and brightness). Thus, the deity is named Mallikarjuna, signifying the combined presence of Shiva and Parvati. Srisailam is also one of the 51 Shakti Peethas, where Sati Devi’s Upper Lip is believed to have fallen.

Sentence - 1¶

———

श्रीशैलशृङ्गे विबुधातिसङ्गे तुलाद्रितुङ्गेऽपि मुदा वसन्तम्

———

Meaning¶

വിബുധന്മാരുടെ (ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും) വലിയൊരു കൂട്ടം കൂടുന്ന ശ്രീശൈലത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിൽ, തുലാസിനെപ്പോലെ ഉയരമുള്ള പർവതത്തിലും സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്നവൻ.

Residing joyfully on the peak of Srisailam, where many wise beings (gods and sages) gather, and on the lofty mountain range (compared to a balance scale).

Meaning of Words¶

श्रीशैलशृङ्गे	ശ്രീശൈലശൃംഗേ		śrīśailaśṛṅge
ശ്രീശൈലത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിൽ ഇത് ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പ്രശസ്തമായ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ ശ്രീശൈലം എന്ന പുണ്യപർവതത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘ശൃംഗേ’ എന്നാൽ ‘കൊടുമുടിയിൽ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘മുകളിൽ’ എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്, ഇത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന സ്ഥാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.		On the peak of Srisailam This refers to the sacred mountain Srisailam, a renowned pilgrimage site in India. ‘Śṛṅge’ means ‘on the peak’ or ‘on the summit,’ indicating the elevated position of the temple.
विबुधातिसङ्गे	വിബുധാതിസംഗേ		vibudhātisange
ദേവന്മാരും വിദ്വാന്മാരും ഒരുമിച്ചു ചേരുന്നിടത്ത് വിബുധ എന്നാൽ ‘ജ്ഞാനമുള്ളവർ’, ‘പണ്ഡിതന്മാർ’, അല്ലെങ്കിൽ ‘ദേവന്മാർ’ എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. ‘അതി’ എന്നാൽ ‘അനേകം’ അല്ലെങ്കിൽ ‘വളരെ’ എന്നും ‘സംഗേ’ എന്നാൽ ‘കൂട്ടത്തിൽ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘കൂടിച്ചേരുന്നിടത്ത്’ എന്നും അർത്ഥമാക്കുന്നു. അതിനാൽ, ശ്രീശൈലം അനേകം ദിവ്യരും ജ്ഞാനികളുമായ വ്യക്തികൾ ഒരുമിച്ചു ചേരുന്ന സ്ഥലമാണെന്ന് ഇത് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.		where many wise beings/gods gather Vibudha means ‘wise ones,’ ‘learned ones,’ or ‘deities/gods.’ ‘Ati’ means ‘many’ or ‘excessive,’ and ‘sange’ means ‘in the company,’ ‘in the gathering,’ or ‘where there is a confluence.’ So, it describes Srisailam as a place where many divine and wise beings assemble.
तुलाद्रितुङ्गेऽपि	തുലാദ്രിതുങ്ഗേപി		tulādritunge’pi
തുല്യമായി ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന പർവതത്തിലും തുലാ എന്നാൽ ‘തുലാസ്’ അല്ലെങ്കിൽ ‘കണക്കുപകരണങ്ങൾ’ എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. അദ്രി എന്നാൽ ‘പർവതം’. തുങ്ഗേ എന്നാൽ ‘ഉയരമുള്ളതിൽ’. ‘അപി’ എന്നാൽ ‘കൂടാതെ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘പോലും’. ഉയരത്തിലും മനോഹാരിതയിലും ഒരു തുലാസിൻ്റെ ഉയർന്ന തട്ടുകളെ പോലെ നിൽക്കുന്ന പർവതം എന്നാണ് ഇതുകൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.		even on the lofty mountain (like a balance scale) Tulā means ‘balance’ or ‘scale.’ Adri means ‘mountain.’ Tunge means ‘on the lofty’ or ‘on the high.’ ‘Api’ means ‘also’ or ‘even.’ This implies a mountain that stands tall and majestic, perhaps like the elevated arms of a balance scale, or a mountain so significant that it is considered a benchmark.
मुदा	മുദാ		mudā
ഈ വാക്ക് സന്തോഷം, ആനന്ദം, ഉന്മേഷം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ഭഗവാൻ അവിടെ അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്നു എന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.		with joy, happily This word signifies a state of happiness, delight, or cheerfulness, indicating that the Lord resides there with great pleasure.
वसन्तम्	വസന്തം		vasantam
ജീവിക്കുന്നവൻ, വസിക്കുന്നവൻ. ശ്രീശൈലത്ത് കുടികൊള്ളുന്ന ശിവനെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.		residing The one who lives, dwells, or resides. It refers to Lord Shiva’s presence at Srisailam.

Sentence - 2¶

———

तमर्जुनं मल्लिकपूर्वमेकं नमामि संसारसमुद्रसेतुम्

———

Meaning¶

ആ ഏകനായ മല്ലികാപൂർവനായ അർജ്ജുനനെ (മല്ലികാർജ്ജുനനെ), സംസാരസാഗരം കടക്കാനുള്ള പാലമായ അങ്ങയെ ഞാൻ നമിക്കുന്നു.

To that Arjuna (referring to Mallikarjuna), who is unique and preceded by Mallika, I bow, who is the bridge across the ocean of transmigration (samsara).

Meaning of Words¶

तम्	തം		tam
ആ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന പ്രത്യേക ദേവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സർവ്വനാമം.		To that A demonstrative pronoun, referring to the specific deity being praised.
अर्जुनम्	അർജ്ജുനം		arjunam
അർജ്ജുനനെ ഈ സന്ദർഭത്തിൽ, ‘അർജ്ജുനം’ എന്നത് മല്ലികാർജ്ജുന ജ്യോതിർലിംഗത്തിലെ പുരുഷ ഘടകമായ ശിവനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ‘അർജ്ജുനൻ’ സാധാരണയായി ‘വെളുത്ത’ അല്ലെങ്കിൽ ‘പ്രകാശമുള്ള’ എന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നു, മഹാഭാരതത്തിലെ ഒരു പ്രശസ്ത യോദ്ധാവിൻ്റെ പേരും കൂടിയാണിത്. ഇവിടെ ഇത് ‘മല്ലികാർജ്ജുന’ എന്ന സംയുക്ത നാമത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.		Arjuna (Shiva as Mallikarjuna) In this context, ‘Arjunam’ refers to Lord Shiva as the male component of the Mallikarjuna Jyotirlinga. ‘Arjuna’ typically means ‘white’ or ‘shining’ and is also the name of a famous warrior from the Mahabharata. Here, it is part of the compound name ‘Mallikarjuna’.
मल्लिकपूर्वमेकं	മല്ലികാപൂർവമേകം		mallikapūrvamekaṁ
മല്ലികയാൽ മുന്നിടപ്പെട്ട ഏകനായവൻ മല്ലിക എന്നത് പാർവതി ദേവിയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, പലപ്പോഴും മുല്ലപ്പൂക്കളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ‘പൂർവ്വം’ എന്നാൽ ‘മുന്നിടപ്പെട്ട’ അല്ലെങ്കിൽ ‘മുൻപ്’ എന്നാണ് അർത്ഥം. ‘ഏകം’ എന്നാൽ ‘ഒന്ന്’ അല്ലെങ്കിൽ ‘അദ്വിതീയമായത്’. അതിനാൽ, ‘മല്ലികാപൂർവമേകം’ എന്നത് മല്ലികാദേവിയാൽ (പാർവതി) അദ്വിതീയമായി അനുഗമിക്കപ്പെടുന്ന അല്ലെങ്കിൽ മുന്നിടപ്പെടുന്ന ശിവനെ (അർജ്ജുനൻ) സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് മല്ലികാർജ്ജുന എന്ന ദിവ്യ ജോഡിയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.		the unique one preceded by Mallika Mallika refers to Goddess Parvati, often associated with jasmine flowers. ‘Pūrvam’ means ‘preceded by’ or ‘before.’ ‘Ekam’ means ‘one’ or ‘unique.’ So, ‘Mallikapūrvamekaṁ’ signifies Lord Shiva (Arjuna) who is uniquely accompanied or preceded by Goddess Mallika (Parvati), forming the divine duo Mallikarjuna.
नमामि	നമാമി		namāmi
ഞാൻ നമിക്കുന്നു ദേവനോടുള്ള ആദരവ്, വന്ദനം, അല്ലെങ്കിൽ പ്രണാമം എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയയാണിത്.		I bow This is a verb signifying an act of reverence, salutation, or prostration to the deity.
संसारसमुद्रसेतुम्	സംസാരസമുദ്രസേതും		saṁsārasamudrasetum
സംസാരസാഗരം കടക്കാനുള്ള പാലം സംസാരം എന്നത് ജനനം, മരണം, പുനർജന്മം എന്നിവയുടെ ചക്രമാണ്, ഇത് പലപ്പോഴും ഒരു അനന്തമായ സമുദ്രമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. സമുദ്ര എന്നാൽ ‘കടൽ’. സേതും എന്നാൽ ‘പാലം’. ഭഗവാൻ ശിവൻ ഭൗതിക ലോകത്തിലെ ഈ അശാന്തവും അനന്തവുമായ ജനനമരണചക്രത്തെ മറികടന്ന് മോക്ഷം നേടുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗം അല്ലെങ്കിൽ പാലം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നവനായി ഇവിടെ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു.		the bridge across the ocean of transmigration (samsara) Samsara is the cycle of birth, death, and rebirth, often depicted as an endless ocean. Samudra means ‘ocean.’ Setum means ‘bridge.’ This phrase portrays Lord Shiva as the one who provides the means or path to cross over the tumultuous and endless cycle of worldly existence and attain liberation.