Rudrashtakam - 3

The Shloka

———

तुषाराद्रिसंकाशगौरं गभीरं मनोभूतकोटिप्रभाश्रीशरीरम् ।

स्फुरन्मौलिकल्लोलिनीचारुगङ्गा लसद्भालबालेन्दु कण्ठे भुजङ्गा ॥

———

ತುಷಾರಾದ್ರಿಸಂಕಾಶಗೌರಂ ಗಂಭೀರಂ ಮನೋಭೂತಕೋಟಿಪ್ರಭಾಶ್ರೀಶರೀರಮ್.

ಸ್ಫುರನ್ಮೌಲಿಕಲ್ಲೋಲಿನೀಚಾರುಗಂಗಾ ಲಸದ್ಭಾಲಬಾಲೇಂದು ಕಂಠೇ ಭುಜಂಗಾ.

———

Tuṣārādrisaṁkāśagauram gambhīram manobhūṭakōṭiprabhāśrīśarīram.

Sphuranmaulīkallolinīcārugaṅgā lasadbhālabālēndu kaṇṭhe bhujaṅgā.

———

Meaning / Summary

ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂನ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಶಿವನ ಭವ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವರ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಕಾಂತಿ (ಹಿಮದಂತೆ ಬಿಳಿ), ಅವರ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವ, ಕಾಮದೇವನ (ಪ್ರೀತಿಯ ದೇವರು) ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವ ಅವರ ಅನುಪಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಅವರ ಶಿರದ ಮೇಲಿನ ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾ ನದಿ, ಚಂದ್ರನ (ಸಮಯ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಅನುಗ್ರಹದ ಸಂಕೇತ) ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳು ಆಭರಣಗಳಾಗಿ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ) ಈ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿವನ ತಪಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೈವಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವಿಮುಖ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಯಾರ ದೇಹವು ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತದಂತೆ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ, ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆಯೋ, ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಕಾಮದೇವರ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೀರಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆಯೋ. ಹೊಳೆಯುವ ಅಲೆಗಳುಳ್ಳ ಸುಂದರ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಿನುಗುವ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವವನು.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಶಿವನ ದೈವಿಕ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರನ್ನು ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದವನು, ಗಂಭೀರವಾದ ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಕಾಮದೇವರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತಹ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವರ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಅವರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಗಾ ನದಿ, ಅವರ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರ, ಮತ್ತು ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಗಳು.

This verse from Rudrashtakam vividly describes the majestic and awe-inspiring form of Lord Shiva. It highlights several key attributes: His purity and immense radiance (white like snow), His profound and serene nature, His unparalleled beauty that surpasses even that of Kamadeva (god of love), the presence of the holy Ganga on His head, the crescent moon (symbolizing time and divine grace), and serpents as ornaments (representing His control over primal energies and freedom from fear). It emphasizes Shiva’s dual nature as both an ascetic and a supreme divine being, radiating beauty and power.

Whose body is radiant white like a snow-clad mountain, profound in presence, and shines with the auspicious splendor of millions of Cupids. He has the beautiful river Ganga with its sparkling waves on His head, the shining crescent moon on His forehead, and serpents around His neck.

This verse describes Lord Shiva’s divine appearance, depicting Him as white and radiant like snow-capped mountains, profoundly majestic, and possessing a beauty that outshines millions of Cupids. It also details His adornments: the river Ganga on His head, the crescent moon on His forehead, and snakes around His neck.

Sentence - 1

———

तुषाराद्रिसंकाशगौरं गभीरं मनोभूतकोटिप्रभाश्रीशरीरम्

———

Meaning

ಯಾರ ದೇಹವು ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತದಂತೆ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ, ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆಯೋ, ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಕಾಮದೇವರ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೀರಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆಯೋ.

Whose body is white like a snow-clad mountain, profound, and shines with the splendor of millions of Cupids.

Meaning of Words

तुषाराद्रि		ತುಷಾರಾದ್ರಿ		Tuṣārādri
ಹಿಮ ಪರ್ವತ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			snow mountain Refers to the Himalayas, a mountain range covered in snow.
संकाश		ಸಂಕಾಶ		Saṁkāśa
ಸಮಾನವಾದ, ಹಾಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			like, similar to Indicates resemblance or comparison.
गौरम्		ಗೌರಂ		Gauram
ಬಿಳಿಯ, ಶುಭ್ರವಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಶುಭ್ರವಾದ ಅಥವಾ ಮೈಬಣ್ಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.			white, fair, radiant Describes the bright, luminous, or fair complexion, often associated with purity and divine light.
गभीरम्		ಗಂಭೀರಂ		Gambhīram
ಗಂಭೀರವಾದ, ಆಳವಾದ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ, ಗಂಭೀರ ಅಥವಾ ಆಳವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			profound, deep, majestic Refers to a majestic, serious, or profound presence.
मनोभूत		ಮನೋಭೂತ		Manobhūta
ಕಾಮದೇವ, ಮನ್ಮಥ ಅಕ್ಷರಶಃ ‘ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು’, ಹಿಂದೂ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ದೇವರು ಕಾಮದೇವನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			Cupid, god of love Literally ‘born of the mind’, referring to Kamadeva, the Hindu god of desire and beauty.
कोटि		ಕೋಟಿ		Koṭi
ಕೋಟ್ಯಾಂತರ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೋಟಿ’ ಅಥವಾ ‘ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್’ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			millions, countless A very large number, often used to denote ‘crores’ or ‘tens of millions’ in Indian numbering system, implying an immense quantity.
प्रभा		ಪ್ರಭಾ		Prabhā
ಪ್ರಭೆ, ಕಾಂತಿ, ಹೊಳಪು ಬೆಳಕು, ಹೊಳಪು ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			splendor, radiance Refers to light, luster, or brilliant appearance.
श्री		ಶ್ರೀ		Śrī
ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮಂಗಳಕರ, ಸುಂದರ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಗೌರವ ಅಥವಾ ವೈಭವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಉಪಸರ್ಗ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ.			auspicious, glorious, beautiful A prefix or suffix denoting prosperity, beauty, reverence, or glory.
शरीरम्		ಶರೀರಂ		Śarīram
ದೇಹ ಭೌತಿಕ ರೂಪ ಅಥವಾ ಕಾಯ.			body The physical form or embodiment.

Sentence - 2

———

स्फुरन्मौलिकल्लोलिनीचारुगङ्गा लसद्भालबालेन्दु कण्ठे भुजङ्गा ॥

———

Meaning

ಹೊಳೆಯುವ ಅಲೆಗಳುಳ್ಳ ಸುಂದರ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಿನುಗುವ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವವನು.

He has the beautiful river Ganga with sparkling waves on His head, the shining crescent moon on His forehead, and serpents around His neck.

Meaning of Words

स्फुरन्		ಸ್ಫುರತ್		Sphurat
ಹೊಳೆಯುವ, ಮಿನುಗುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಮಿನುಗುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			sparkling, gleaming Indicates something that is shining brightly or pulsating with light.
मौलि		ಮೌಲಿ		Mauli
ಶಿರ, ಕಿರೀಟ ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿರುವ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			head, crown Refers to the top of the head or a diadem/crown worn on it.
कल्लोलिनी		ಕಲ್ಲೋಲಿನೀ		Kallolinī
ನದಿ, ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ನದಿಗೆ ಒಂದು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಪದ, ಅದರ ಅಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.			river, full of waves A poetic term for a river, emphasizing its waves or ripples.
चारु		ಚಾರು		Cāru
ಸುಂದರವಾದ, ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದದ್ದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.			beautiful, charming Describes something that is pleasing to the eye or senses.
गङ्गा		ಗಂಗಾ		Gaṅgā
ಶಿವನ ಜಟೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾದ ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾ ನದಿ.			Ganga river The sacred river Ganga, believed to flow from Lord Shiva’s matted locks.
लसद्		ಲಸತ್		Lasat
ಹೊಳೆಯುವ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಾಂತಿಯುಕ್ತವಾದ, ಭವ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			shining, gleaming Refers to something that is radiant, splendid, or prominently visible.
भाल		ಭಾಲ		Bhāla
ಹಣೆ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೂದಲಿನ ಕೆಳಗಿರುವ ಮುಖದ ಭಾಗ.			forehead The part of the face above the eyes and below the hairline.
बालेन्दु		ಬಾಲೇಂದು		Bālēndu
ಬಾಲಚಂದ್ರ, ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ನಂತರದ ಚಂದ್ರ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಸಂಕೇತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.			crescent moon, young moon The new moon or crescent moon, often associated with beauty and divine symbolism.
कण्ठे		ಕಂಠೇ		Kaṇṭhe
ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಂಟಲು ಅಥವಾ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			on the neck Refers to the location, specifically around the throat or neck.
भुजङ्गा		ಭುಜಂಗಾ		Bhujaṅgā
ಸರ್ಪಗಳು, ಹಾವುಗಳು ಹಾವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಿವನ ದೇಹದ ಆಭರಣಗಳಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮರಣ ಮತ್ತು ಮಾಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶಿವನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.			serpents, snakes Refers to snakes, which are often depicted as ornaments on Lord Shiva’s body, symbolizing His mastery over death and illusion.

---