Rudrashtakam - 2

The Shloka

———

निराकारमोंकारमूलं तुरीयं गिराज्ञानगोतीतमीशं गिरीशम् ।

करालं महाकालकालं कृपालं गुणागारसंसारपारं नतोऽहम् ॥

———

ನಿರಾಕಾರಮೋಂಕಾರಮೂಲಂ ತುರೀಯಂ ಗಿರಾಜ್ಞಾನಗೋತೀತಮೀಶಂ ಗಿರೀಶಮ್ ।

ಕರಾಲಂ ಮಹಾಕಾಲಕಾಲಂ ಕೃಪಾಲಂ ಗುಣಾಗಾರಸಂಸಾರಪಾರಂ ನತೋಽಹಮ್ ॥

———

Nirākāramoṃkāramūlaṃ turīyaṃ girājñānagotītamīśaṃ girīśam ।

Karālaṃ Mahākālakālaṃ kṛpālaṃ guṇāgārasaṃsārapāraṃ nato’ham ॥

———

Meaning / Summary

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಪರಮ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ನಿರಾಕಾರನಾಗಿದ್ದರೂ (ಆಕಾರವಿಲ್ಲದವನು) ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲ (ಓಂಕಾರ). ಅವನು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದವನು, ಅಂತಿಮ ವಾಸ್ತವವನ್ನು (ತುರೀಯ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಭಯಾನಕನೂ (ಕರಾಳ) ಮತ್ತು ಪರಮ ಕರುಣಾಮಯಿಯೂ (ಕೃಪಾಲ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಕಾಲ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುವಿನ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ (ಮಹಾಕಾಲ-ಕಾಲಂ), ಇದು ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಸದ್ಗುಣಗಳ ಭಂಡಾರ ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಚಕ್ರದಿಂದ (ಸಂಸಾರ) ವಿಮೋಚಿಸುವವನು. ಇದು ಶಿವನ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ, ಔದಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಮೋಚಕನಾಗಿ ಅವನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ತುತಿಯಾಗಿದೆ.

ಆಕಾರವಿಲ್ಲದವನಾದ, ಓಂಕಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾದ, ತುರೀಯ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೀರಿದವನಾದ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನಿಲುಕದವನಾದ, ಲೋಕದ ಒಡೆಯನಾದ, ಪರ್ವತಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ, ಭಯಂಕರನಾದವನೂ, ಮಹಾಕಾಲನ ನಿಯಂತ್ರಕನೂ, ಕರುಣಾಮಯಿಯೂ, ಸದ್ಗುಣಗಳ ನೆಲೆಯೂ, ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವವನೂ ಆದ ಆ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ಆಳವಾದ ನಮನವಾಗಿದೆ, ಅವನ ಬಹುಮುಖ ದೈವಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ: ಓಂನ ಮೂಲವಾಗಿ ಅವನ ನಿರಾಕಾರ ಸಾರ, ಮಾನವ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಅವನ ಅತೀಂದ್ರಿಯತೆ, ಪರಮೋಚ್ಚ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿ ಅವನ ಪಾತ್ರ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದ ಮೇಲೆ ಅವನ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ, ಅವನ ಅಪಾರ ಕರುಣೆ, ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಚಕ್ರದಿಂದ ಭಕ್ತರನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.

This shloka beautifully describes Lord Shiva’s supreme and paradoxical nature. He is formless (Nirakara) yet the source of all manifestation (Omkara). He is beyond comprehension by mind and speech, representing the ultimate reality (Turiya). He is both fierce (Karala) and supremely compassionate (Kripala). He is the master of time and death (Mahakala-kalam), indicating his absolute sovereignty. He is the repository of all good qualities and the one who liberates beings from the cycle of birth and death (samsara). It is an ode to Shiva’s transcendental power, benevolence, and his role as the ultimate liberator.

I bow down to Him who is formless, the root of Om (Pranava), the transcendent fourth state of consciousness, beyond the grasp of speech and knowledge, the Lord, the Lord of mountains; who is terrifying yet compassionate, the controller of even Mahakala (the great destroyer), the abode of all virtues, and who helps cross the ocean of worldly existence.

This verse is a profound salutation to Lord Shiva, acknowledging His multifaceted divine attributes: His formless essence as the source of Om, His transcendence beyond human comprehension, His role as the supreme ruler, His awe-inspiring power over time and destruction, His boundless compassion, and His capacity to guide devotees across the cycle of rebirth.

Sentence - 1

———

निराकारमोंकारमूलं तुरीयं गिराज्ञानगोतीतमीशं गिरीशम्

———

Meaning

ಆಕಾರವಿಲ್ಲದವನಾದ, ಓಂಕಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾದ, ತುರೀಯ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೀರಿದವನಾದ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನಿಲುಕದವನಾದ, ಲೋಕದ ಒಡೆಯನಾದ, ಪರ್ವತಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಆ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

I bow down to Him who is formless, the root of Om (Pranava), the transcendent fourth state of consciousness, beyond the grasp of speech and knowledge, the Lord, the Lord of mountains;

Meaning of Words

निराकारम्		ನಿರಾಕಾರಮ್		Nirākāram
ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ, ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ದೈವಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಭೌತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮೀರಿದವನು.			Formless, without shape Referring to the divine being who transcends all physical forms and attributes, existing beyond the realm of material manifestation.
ओंकारमूलं		ಓಂಕಾರಮೂಲಂ		Oṃkāramūlaṃ
ಓಂಕಾರದ ಮೂಲ ಓಂ (ಓಂ) ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಧ್ವನಿ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಸಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಪದವು ಶಿವನನ್ನು ಈ ಪವಿತ್ರ ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲ ಅಥವಾ ಅಡಿಪಾಯ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.			The root of Om (Pranava) Om (Aum) is considered the primordial sound, the source of all creation and the essence of the universe in Hindu philosophy. This word describes Shiva as the very origin or foundation of this sacred sound.
तुरीयम्		ತುರೀಯಂ		Turīyam
ತುರೀಯ ಅವಸ್ಥೆ, ಅತೀತವಾದ ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ, ‘ತುರೀಯ’ ಸ್ಥಿತಿಯು ಜಾಗೃತಿ (ಜಾಗ್ರತ್), ಕನಸು (ಸ್ವಪ್ನ) ಮತ್ತು ಗಾಢ ನಿದ್ರೆ (ಸುಷುಪ್ತಿ) ಯ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಂತಿಮ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			The fourth state of consciousness, transcendent In Vedanta, the ‘turiya’ state is the pure consciousness that underlies and transcends the three common states of waking (jagrat), dreaming (svapna), and deep sleep (sushupti). It signifies the ultimate reality.
गिराज्ञानगोतीतम्		ಗಿರಾಜ್ಞಾನಗೋತೀತಮ್		Girājñānagotītam
ಮಾತು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ದೈವಿಕ ಸತ್ಯದ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವನ್ನು (ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಅಥವಾ ಶಿವ) ಪದಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಅಥವಾ ಸೀಮಿತ ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.			Beyond speech and knowledge, beyond the reach of words and intellect Emphasizes the incomprehensibility of the divine truth through ordinary language or intellectual understanding. The ultimate reality (Brahman or Shiva) cannot be fully described by words or grasped by the limited human mind.
ईशम्		ಈಶಂ		Īśam
ಒಡೆಯ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಶಿವನಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಶೇಷಣ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವನ ಪರಮ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			The Lord, Controller A common epithet for Shiva, signifying His supreme authority and control over the universe and all beings.
गिरीशम्		ಗಿರೀಶಮ್		Girīśam
ಪರ್ವತಗಳ ಒಡೆಯ ಶಿವನ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿನ ಅವನ ವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದು ಅವನ ಅಚಲ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸಹ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.			Lord of mountains Another name for Lord Shiva, often associated with his abode on Mount Kailash. This also symbolizes his unwavering and majestic nature.

Sentence - 2

———

करालं महाकालकालं कृपालं गुणागारसंसारपारं नतोऽहम् ॥

———

Meaning

ಭಯಂಕರನಾದವನೂ, ಮಹಾಕಾಲನ ನಿಯಂತ್ರಕನೂ, ಕರುಣಾಮಯಿಯೂ, ಸದ್ಗುಣಗಳ ನೆಲೆಯೂ, ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವವನೂ ಆದ ಅವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

who is terrifying yet compassionate, the controller of even Mahakala (the great destroyer), the abode of all virtues, and who helps cross the ocean of worldly existence, to Him I bow down.

Meaning of Words

करालं		ಕರಾಲಂ		Karālaṃ
ಭಯಂಕರವಾದ ಶಿವನ ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಅವನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಈ ಅಂಶವು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.			Terrifying, dreadful (in the sense of His power) Describes Shiva’s fierce and awe-inspiring aspect, particularly in his role as a destroyer of evil and ignorance. This aspect instills fear in wrongdoers but awe in devotees.
महाकालकालं		ಮಹಾಕಾಲಕಾಲಂ		Mahākālakālaṃ
ಮಹಾಕಾಲಕ್ಕೂ ಕಾಲನಾದವನು, ಮೃತ್ಯುವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ಮಹಾಕಾಲ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನುಂಗುವ ಮಹಾಕಾಲ ಅಥವಾ ಮೃತ್ಯು. ಮಹಾಕಾಲನಿಗೆ ‘ಕಾಲ’ (ಕಾಲ/ವಿನಾಶಕ) ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಶಿವನು ಪರಮೋನ್ನತ, ಅಂತಿಮ ವಿನಾಶಕನೂ ಮೀರಿದವನು ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.			The controller of even Mahakala (the time of great dissolution), the destroyer of even death Mahakala is the great time or death itself, which devours everything. By being ‘Kala’ (time/destroyer) of Mahakala, Shiva is depicted as supreme, beyond the grasp of even the ultimate destroyer.
कृपालं		ಕೃಪಾಲಂ		Kṛpālaṃ
ಶಿವನ ಭಯಾನಕ ಅಂಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವನ ಭಕ್ತರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಹೊಂದಿರುವ ದಯೆ ಮತ್ತು ಕರುಣಾಮಯಿ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಡುವವನು ಮತ್ತು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು.			Compassionate, merciful Highlights Shiva’s benevolent and compassionate nature towards his devotees, despite his fearsome aspects. He is easily pleased and grants boons.
गुणागार		ಗುಣಾಗಾರ		Guṇāgāra
ಸದ್ಗುಣಗಳ ನೆಲೆಯಾದ ಶಿವನು ಎಲ್ಲಾ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಸದ್ಗುಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಭಂಡಾರ ಅಥವಾ ನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			Abode of virtues, treasure house of qualities Signifies that Shiva embodies all noble and virtuous qualities, serving as a repository or storehouse of goodness and excellence.
संसारपारं		ಸಂಸಾರಪಾರಂ		Saṃsārapāraṃ
ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವವನು ಸಂಸಾರವು ಜನನ, ಮರಣ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪದಗುಚ್ಛವು ಶಿವನನ್ನು ವಿಮೋಚಕನಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನು ಭಕ್ತರು ಈ ಚಕ್ರವನ್ನು ಮೀರಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು (ವಿಮೋಚನೆ) ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.			One who takes across the ocean of samsara (birth and death cycle) Samsara refers to the cycle of birth, death, and rebirth. This phrase describes Shiva as the liberator, who helps devotees transcend this cycle and attain moksha (liberation).
नतोऽहम्		ನತೋಽಹಂ		Nato’ham
ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯ ವಿನಮ್ರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ವಿವರಿಸಿದ ದೈವಿಕ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			I bow down to him A humble expression of reverence and surrender, indicating the devotee’s complete submission to the divine attributes described.

---