Karpura Gauram - 4

The Shloka

———

नागेन्द्रहाराय त्रिलोचनाय भस्माङ्गरागाय महेश्वराय।

नित्याय शुद्धाय दिगम्बराय तस्मै नकाराय नमः शिवाय।

———

ನಾಗೇಂದ್ರಹಾರಾಯ ತ್ರಿಲೋಚನಾಯ ಭಸ್ಮಾಂಗರಾಗಾಯ ಮಹೇಶ್ವರಾಯ.

ನಿತ್ಯಾಯ ಶುದ್ಧಾಯ ದಿಗಂಬರಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಕಾರಾಯ ನಮಃ ಶಿವಾಯ.

———

Nāgendrahārāya trilocanāya bhasmāṅgarāgāya maheśvarāya.

Nityāya śuddhāya digambarāya tasmai nakārāya namaḥ śivāya.

———

Meaning / Summary

ಈ ಪದ್ಯವು ಶಿವನ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಶೇಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣವೂ ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸರ್ಪಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಶಕ್ತಿಯ (ಕುಂಡಲಿನಿ) ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ, ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮವು ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತು ಮರಣದಿಂದ ವಿರಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ‘ದಿಗಂಬರ’ನಾಗಿರುವುದು ಅವನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆ ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ನ’ಕಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿವನ ವಿಶ್ವ ರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಾಗರಾಜರನ್ನು ಹಾರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಳ್ಳ, ದೇಹಕ್ಕೆ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡ, ಮಹೇಶ್ವರನಾದ, ನಿತ್ಯನಾದ, ಶುದ್ಧನಾದ, ದಿಕ್ಕುಗಳೇ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಆ ‘ನ’ಕಾರ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ನನ್ನ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಶಿವ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೊದಲ ಪದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ‘ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಮಂತ್ರದ ‘ನ’ಕಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿವನ ಗಂಭೀರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಹಾರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನು, ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡವನು, ಮಹೋನ್ನತ, ನಿತ್ಯ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ದೇವನಿಗೆ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

This verse extols Lord Shiva through various epithets, highlighting his divine power, detachment, and purity. Each attribute signifies a deeper spiritual meaning: the serpents represent control over cosmic energy (Kundalini), the third eye symbolizes wisdom and destruction of ignorance, sacred ash signifies detachment from material world and mortality, and being ‘Digambara’ denotes his omnipresence and freedom from worldly attachments. The ‘Na’ syllable is often associated with the earth element and is considered the first step towards understanding Shiva’s cosmic form.

Salutations to Lord Shiva, who wears the king of serpents as a garland, who has three eyes, whose body is smeared with sacred ash, who is the Great Lord, who is eternal, who is pure, who is unclad (whose directions are his garments), and who is represented by the syllable ‘Na’.

This shloka is the first verse of the Shiva Panchakshari Stotram, focusing on the syllable ‘Na’ from ‘Om Namah Shivaya’. It describes Lord Shiva’s majestic attributes: adorned with serpents, possessing three eyes, covered in sacred ash, and being the supreme, eternal, pure, and all-encompassing deity, to whom devotees offer their salutations.

Sentence - 1

———

नागेन्द्रहाराय त्रिलोचनाय भस्माङ्गरागाय महेश्वराय।

———

Meaning

ನಾಗರಾಜರನ್ನು ಹಾರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಭಸ್ಮವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡವನಿಗೆ, ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ.

To the one who wears the king of serpents as a garland, to the three-eyed one, to the one whose body is smeared with sacred ash, to the Great Lord.

Meaning of Words

नागेन्द्रहाराय		ನಾಗೇಂದ್ರಹಾರಾಯ		Nāgendrahārāya
ನಾಗರಾಜರನ್ನು ಹಾರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ. ಇದು ಶಿವನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಬ್ರಾವನ್ನು (ವಾಸುಕಿ ನಾಗ) ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಶಕ್ತಿಯ (ಕುಂಡಲಿನಿ) ಮತ್ತು ಕಾಲಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.			To the one who wears the king of serpents as a garland. This refers to Lord Shiva, who is often depicted with a cobra (often Vasuki) around his neck, symbolizing his mastery over cosmic energy (Kundalini) and the cycle of time.
त्रिलोचनाय		ತ್ರಿಲೋಚನಾಯ		Trilocanāya
ಮೂರು ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನಿಗೆ. ಶಿವನು ತನ್ನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ‘ತ್ರಿನೇತ್ರ’ ಅಥವಾ ‘ತ್ರಿಲೋಚನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಣ್ಣು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಭೌತಿಕ ಮಿತಿಯಿಂದ ಮೀರಿದ ಒಳನೋಟ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ದುಷ್ಟತನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.			To the three-eyed one. Lord Shiva is known as ‘Trinetra’ or ‘Trilocana’ because of his third eye on the forehead. This eye symbolizes wisdom, insight beyond the physical, and the power to destroy ignorance and evil.
भस्माङ्गरागाय		ಭಸ್ಮಾಂಗರಾಗಾಯ		Bhasmāṅgarāgāya
ಭಸ್ಮವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡವನಿಗೆ. ಭಸ್ಮವನ್ನು ಶಿವನು ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ, ದೇಹದ ನಶ್ವರತೆ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದ ನಂತರದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯ ಅಂತಿಮ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.			To the one whose body is smeared with sacred ash. Bhasma (sacred ash) is applied by Shiva to his body, symbolizing detachment from the material world, the ephemeral nature of the body, and the ultimate reality of spiritual purity after destruction.
महेश्वराय		ಮಹೇಶ್ವರಾಯ		Maheśvarāya
ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ. ಮಹೇಶ್ವರ ಎಂಬುದು ಶಿವನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಬಿರುದುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದರರ್ಥ ‘ಮಹಾನ್ ಒಡೆಯ’ ಅಥವಾ ‘ಮಹಾನ್ ಆಡಳಿತಗಾರ’, ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			To the Great Lord. Maheshvara is one of the supreme epithets for Lord Shiva, meaning ‘Great Lord’ or ‘Great Ruler,’ signifying his sovereignty over the universe.

Sentence - 2

———

नित्याय शुद्धाय दिगम्बराय तस्मै नकाराय नमः शिवाय।

———

Meaning

ನಿತ್ಯನಾದವನಿಗೆ, ಶುದ್ಧನಾದವನಿಗೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳೇ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಳ್ಳವನಿಗೆ, ಆ ‘ನ’ಕಾರ ಸ್ವರೂಪನಿಗೆ, ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

To the eternal one, to the pure one, to the one whose garments are the directions, to Him who is represented by the syllable ‘Na’, salutations to Lord Shiva.

Meaning of Words

नित्याय		ನಿತ್ಯಾಯ		Nityāya
ನಿತ್ಯನಾಗಿರುವವನಿಗೆ. ನಿತ್ಯ ಎಂದರೆ ಶಾಶ್ವತ, ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುವ, ಸಮಯಾತೀತ. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿನಾಶವನ್ನು ಮೀರಿದ ಶಿವನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು, ಅವರ ಬದಲಾಗದ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.			To the eternal one. Nitya means eternal, everlasting, timeless. This attribute emphasizes Shiva’s existence beyond creation and destruction, his unchanging and everlasting nature.
शुद्धाय		ಶುದ್ಧಾಯ		Śuddhāya
ಶುದ್ಧನಾಗಿರುವವನಿಗೆ. ಶುದ್ಧ ಎಂದರೆ ಪರಿಶುದ್ಧ, ನಿರ್ಮಲ, ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ. ಶಿವನು ಎಲ್ಲಾ ಕಲ್ಮಶಗಳು, ಆಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂತಿಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.			To the pure one. Shuddha means pure, immaculate, unblemished. Shiva is considered free from all impurities, desires, and karmic bonds, representing ultimate spiritual purity.
दिगम्बराय		ದಿಗಂಬರಾಯ		Digambarāya
ದಿಕ್ಕುಗಳೇ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಳ್ಳವನಿಗೆ (ನಿರ್ವಸ್ತ್ರನಾಗಿರುವವನಿಗೆ). ದಿಗಂಬರ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ‘ಆಕಾಶವೇ ವಸ್ತ್ರ’ ಅಥವಾ ‘ದಿಕ್ಕುಗಳೇ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಳ್ಳವನು’. ಇದು ಶಿವನ ಲೌಕಿಕ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಮೆಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರಕ್ತಿಯನ್ನು, ಅವರ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರಾಕಾರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			To the one whose garments are the directions (naked). Digambara literally means ‘sky-clad’ or ‘whose garments are the directions’. This signifies Shiva’s complete detachment from worldly possessions and illusions, his omnipresence, and his formless nature.
तस्मै		ತಸ್ಮೈ		Tasmai
ಆತನಿಗೆ.			To Him.
नकाराय		ನಕಾರಾಯ		Nakārāya
‘ನ’ ಕಾರ ಸ್ವರೂಪನಾದವನಿಗೆ. ಇದು ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರ ‘ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ದಲ್ಲಿನ ‘ನ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ನ’ ಅಕ್ಷರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಅಂಶಕ್ಕೆ (ಪೃಥ್ವಿ ತತ್ವ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ರಕ್ಷಕ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕನಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.			To the form represented by the syllable ‘Na’. This refers to the syllable ‘Na’ in the Panchakshari mantra ‘Om Namah Shivaya’. ‘Na’ is often associated with the earth element (Prithvi Tattva) and represents Shiva as the protector and sustainer of the world.
नमः		ನಮಃ		Namaḥ
ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.			Salutations.
शिवाय		ಶಿವಾಯ		Śivāya
ಶಿವನಿಗೆ.			To Lord Shiva.

---