Dwadasha Jyotirlinga Stotram - 3

The Shloka

———

अवन्तिकायां विहितावतारं मुक्तिप्रदानाय च सज्जनानाम् ।

अकालमृत्योः परिरक्षणार्थं वन्दे महाकालमहासुरेशम् ॥

———

ಅವಂತಿಕಾಯಾಂ ವಿಹಿ ತಾವತಾರಂ ಮುಕ್ತಿ ಪ್ರದಾನಾಯ ಚ ಸಜ್ಜನಾನಾಮ್ ।

ಅಕಾಲಮೃತ್ಯೋಃ ಪರಿರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ವಂದೇ ಮಹಾ ಕಾಲಮಹಾಸುರೇಶಮ್ ॥

———

Avantikaayām vihitāvatāraṃ muktipradānāya ca sajjanānām ।

Akālamṛtyoḥ parirakṣaṇārthaṃ vande Mahākālamahāsureśam ॥

———

Meaning / Summary

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಶ್ರೀ ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕಾಲ ಮರಣದ ಭಯದಿಂದ ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರನ ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಕಾಲನು ಕಾಲದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕೈಕ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ, ಇದು ಅವನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಅವಂತಿಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಅಕಾಲ ಮರಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವತರಿಸಿದ ಮಹಾಕಾಲ ಮಹಾಸುರೇಶನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಅವಂತಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಅಕಾಲ ಮರಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವತರಿಸಿದ ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಉಜ್ಜಯಿನಿ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಂತಿಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಅವಂತಿಕಾ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡಲು, ಹಾಗೂ ಜನರನ್ನು ಅಕಾಲ ಮರಣದ ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವತಾರ ತಾಳಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರಿಗೆ ನಾನು ನನ್ನ ಗೌರವಪೂರ್ವಕ ನಮನಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ - ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಕಾಲ ಮರಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವಂತಿಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಉಜ್ಜಯಿನಿ) ದೂಷಣ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಜನರನ್ನು ಭಯಭೀತರನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದನು. ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ದೂಷಣನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ನಗರದ ಜನರು ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಅವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶಿವನು ಮಹಾಕಾಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ದೂಷಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಭಕ್ತರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಶಿವನು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವು ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಜ್ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.

This shloka highlights the profound significance of the Shri Mahakaleshwar Jyotirlinga. It underscores the immense power of Lord Mahakala, who is revered for protecting devotees from the fear of untimely death and for bestowing spiritual liberation. Mahakala is considered the Lord of Time itself, and worshipping Him is believed to bring peace, protection in life, and ultimately, salvation. The Mahakaleshwar Temple in Ujjain is unique as it is the only Jyotirlinga where Shiva faces south (Dakshinamukhi), which is said to enhance its tantric significance and power.

I bow down to Mahakala, the great supreme Lord, who has manifested in Avantika (Ujjain) to grant liberation to the righteous and to protect them from untimely death.

I salute Lord Mahakala, who manifested in Avantika (Ujjain) to grant liberation to the virtuous and protect them from untimely death.

This shloka is a reverent salutation to Lord Mahakaleshwar, one of the twelve Jyotirlingas, located in the ancient city of Avantika, now known as Ujjain in Madhya Pradesh, India. It describes two primary attributes and purposes of Lord Mahakala’s manifestation there: firstly, to bestow liberation (moksha or mukti) upon virtuous and good-hearted people (sajjanas), thereby freeing them from the cycle of birth and death. Secondly, He is worshipped for His protective power to safeguard devotees from untimely death (akala mrityu), ensuring they live their destined lifespan and are shielded from accidental or premature demise. The devotee offers respectful obeisance to this supreme Lord who embodies both salvation and protection.

In ancient times, in the city of Avantika (modern-day Ujjain), there lived a demon named Dushana who terrorized the populace. He tormented the Brahmins and virtuous people. To seek protection from Dushana, the Brahmins and the citizens fervently prayed to Lord Shiva. Pleased by their devotion, Lord Shiva manifested in the form of Mahakala and vanquished the demon Dushana. Subsequently, upon the fervent request of His devotees, Lord Shiva decided to reside there eternally as a Jyotirlinga. Since then, this Jyotirlinga has been known as Mahakaleshwar, serving as a protector of the righteous and a bestower of liberation.

Sentence - 1

———

अवन्तिकायां विहितावतारं मुक्तिप्रदानाय च सज्जनानाम्

———

Meaning

ಅವಂತಿಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಅವತರಿಸಿದ ಮಹಾಕಾಲನಿಗೆ.

Who has manifested in Avantika to grant liberation to the righteous, and for good people.

Meaning of Words

अवन्तिकायां		ಅವಂತಿಕಾಯಾಂ		Avantikaayām
ಅವಂತಿಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಜ್ಜಯಿನಿ ನಗರದ ಹೆಸರು ಅವಂತಿಕಾ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ.			In Avantika (Ujjain) Avantika is the ancient name for the city of Ujjain, a significant pilgrimage site in India. This refers to the specific location where Lord Shiva manifested.
विहितावतारं		ವಿಹಿ ತಾವತಾರಂ		vihitāvatāraṃ
ಅವತರಿಸಿದ ದೇವರು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ರೂಪ ತಾಳುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು.			Who has manifested / incarnated Refers to the act of a deity taking a form or descending to the earthly realm for a specific purpose.
मुक्तिप्रदानाय		ಮುಕ್ತಿಪ್ರದಾನಾಯ		muktipradānāya
ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಲು ಮೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲು, ಜನರನ್ನು ಸಂಸಾರ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು.			For granting liberation/salvation For the purpose of bestowing moksha (salvation) or liberation from the cycle of birth and death, freeing individuals from worldly bondage.
च		ಚ		ca
ಮತ್ತು			And
सज्जनानाम्		ಸಜ್ಜನಾನಾಮ್		sajjanānām
ಸಜ್ಜನರಿಗೆ / ಸದ್ಗುಣಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ನೀತಿವಂತ ಜನರಿಗೆ.			Of good people / to the righteous ones Refers to virtuous, pious, and righteous individuals who live by dharma and ethical principles.

Sentence - 2

———

अकालमृत्योः परिरक्षणार्थं वन्दे महाकालमहासुरेशम् ॥

———

Meaning

ಅಕಾಲ ಮರಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು, ಮಹಾಕಾಲ ಮಹಾಸುರೇಶನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

To protect from untimely death, I bow down to Mahakala, the great supreme Lord.

Meaning of Words

अकालमृत्योः		ಅಕಾಲಮೃತ್ಯೋಃ		Akālamṛtyoḥ
ಅಕಾಲ ಮರಣದಿಂದ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಮರಣ ಅಥವಾ ಅಕಸ್ಮಿಕ ಮರಣದಿಂದ.			From untimely death Refers to death that occurs before one’s destined time or an accidental/premature demise.
परिरक्षणार्थं		ಪರಿರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ		parirakṣaṇārthaṃ
ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ / ರಕ್ಷಿಸಲು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಅಪಾಯ ಅಥವಾ ಹಾನಿಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಲು.			For the purpose of protection / to protect Signifies the act of completely protecting, safeguarding from danger, harm, or destruction.
वन्दे		ವಂದೇ		vande
ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಗೌರವಿಸುವುದು.			I bow down / I salute An expression of humble and respectful obeisance, offering salutations with devotion.
महाकालमहासुरेशम्		ಮಹಾಕಾಲಮಹಾಸುರೇಶಮ್		Mahākālamahāsureśam
ಮಹಾಕಾಲ, ಮಹಾಸುರೇಶನಿಗೆ ಮಹಾಕಾಲೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರಿಗೆ, ಕಾಲದ ಅಧಿಪತಿಗೆ, ಮಹಾನ್ ದೇವರಿಗೆ.			To Mahakala, the great supreme Lord Refers to Lord Mahakala, the presiding deity of the Ujjain Jyotirlinga. ‘Mahasuresham’ signifies the great lord, or the lord of great beings (including gods and powerful entities), emphasizing his supreme lordship and power over time and death.

---