Bilvashtakam - 3

The Shloka

———

शालिग्राम शिलामेकां विप्राणां जातु चार्पयेत्

सोमयज्ञ महापुण्यं एक बिल्वं शिवार्पणम् ॥

———

ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲಾಮೇಕಾಂ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಜಾತು ಚಾರ್ಪಯೇತ್ ಸೋಮಯಜ್ಞ ಮಹಾಪುಣ್ಯಂ ಏಕ ಬಿಲ್ವಂ ಶಿವಾಪರ್ಣಂ ॥

———

Shāligrāma śilāmekāṁ viprāṇāṁ jātu cārpayet Somayajña mahāpuṇyaṁ eka bilvaṁ śivārpaṇam ॥

———

Meaning / Summary

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮಹತ್ವವು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು, ಅವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಪಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಅತಿ ಪುಣ್ಯದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಸರಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಇದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಕ್ತನ ಹೃದಯದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯು ಅರ್ಪಣೆಯ ವೈಭವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯು ಶಿವನಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮಹಾ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪ ನಿವಾರಣೆಯು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಥವಾ ಸೋಮಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಿಗುವ ಮಹಾಪುಣ್ಯವು, ಒಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಶಿವನಿಗೆ ಒಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಅಪಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಭಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸೋಮಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುವುದಂತಹ ಅತಿ ಪುಣ್ಯದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಶಿವನಿಗೆ ಮಾಡುವ ಸಣ್ಣ, ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಅರ್ಪಣೆಯ ಆಳವಾದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕವು, ಬಿಲ್ವಾಷ್ಟಕದಂತಹ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಂತಿಮ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶಿವನಿಗೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಸರಳ ಆದರೆ ಗಹನವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಅರ್ಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯನ್ನು (ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಪವಿತ್ರ ಕಲ್ಲು) ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸೋಮಯಜ್ಞವನ್ನು (ಅಪಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವ ಸೋಮ ರಸವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆ) ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬನು ಪಡೆಯುವ ಪುಣ್ಯವು, ಶಿವನಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಪರಮ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ, ಅದರ ಭೌತಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಅಥವಾ ಆಚರಣೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯು ಶಿವನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಶುದ್ಧತೆ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ತ್ರಿಪತ್ರ ಆಕಾರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಿವನ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ (ತ್ರಿನೇತ್ರ) ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ (ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ) ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ, ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.

The significance of this shloka lies in its teaching that devotion and sincere offerings, even if humble, hold immense spiritual value. It underscores that acts of profound merit like performing grand Yajnas or donating sacred items can be equated to the simple act of offering a Bilva leaf to Shiva, provided it is done with devotion. This emphasizes that the sincerity of the devotee’s heart matters more than the grandeur of the offering. The Bilva leaf is particularly sacred to Shiva, and its offering is believed to bestow great blessings and purify sins.

Offering one Shaligram stone to Brahmins at any time, or the great merit obtained from a Soma Yajna, is equivalent to offering one Bilva leaf to Lord Shiva.

This verse emphasizes the immense spiritual merit gained by simply offering a single Bilva leaf to Lord Shiva. It equates this act of devotion with highly meritorious deeds such as donating a sacred Shaligram stone to Brahmins or performing the elaborate Soma Yajna, highlighting the profound significance of even a small, heartfelt offering to Shiva.

This shloka, often found as a concluding statement in devotional hymns like Bilvashtakam, glorifies the simple yet profound act of offering a Bilva leaf to Lord Shiva. It draws a powerful comparison: the merit one obtains by gifting a Shaligram stone (a sacred stone revered as a representation of Lord Vishnu) to worthy Brahmins, or by performing an elaborate Soma Yajna (a highly significant Vedic ritual involving the offering of Soma juice, believed to grant immense spiritual benefits and purify the performer of sins), is considered equal to the merit accrued by simply offering a single Bilva leaf to Shiva. This highlights that for Lord Shiva, the devotion and sincerity behind the offering are paramount, not its material value or the complexity of the ritual. The Bilva leaf itself is highly sacred in Shiva worship, symbolizing purity, longevity, and spiritual power, and its tripartite structure is often associated with the three eyes of Shiva (Trinetra) or the trinity (Brahma, Vishnu, Mahesh). Thus, the shloka encourages sincere devotion through accessible means.

Sentence - 1

———

शालिग्राम शिलामेकां विप्राणां जातु चार्पयेत्

———

Meaning

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಒಂದು ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವುದು,

Offering one Shaligram stone to Brahmins at any time,

Meaning of Words

शालिग्राम		ಶಾಲಗ್ರಾಮ		Shaligram
ನೇಪಾಳದ ಗಂಡಕಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಪವಿತ್ರವಾದ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಶಿಲೆ. ಇದನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾನವರೂಪಿ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಅತಿ ಪುಣ್ಯಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.			A sacred fossilized stone, often black, found primarily in the Gandaki River in Nepal. It is worshipped as a non-anthropomorphic representation of Lord Vishnu. Donating a Shaligram is considered highly meritorious.
शिलाम्		ಶಿಲಾಂ		shilam
ಶಿಲೆ, ಕಲ್ಲು ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯನ್ನು.			Refers to a stone, in this context, the Shaligram stone.
एकाम्		ಏಕಾಂ		ekam
ಒಂದೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯು ಸಹ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.			Denotes a single entity, emphasizing that even one Shaligram stone is significant.
विप्राणाम्		ವಿಪ್ರಾಣಾಂ		vipranam
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನೀಯರಾದ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಅತಿ ಪುಣ್ಯಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.			Refers to Brahmins, the priestly class in Hinduism, who are traditionally revered for their knowledge of scriptures and their role in religious rituals. Donating to them is considered highly virtuous.
जातु		ಜಾತು		jatu
ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಂದಾದರೂ ಅರ್ಪಣೆಯ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			at any time Implies that the timing of the offering is not restricted; it can be done at any suitable moment.
चार्पयेत्		ಚಾರ್ಪಯೇತ್		charpayet
ಅಥವಾ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ‘ಚ’ (ಮತ್ತು/ಅಥವಾ) ಮತ್ತು ‘ಅರ್ಪಯೇತ್’ (ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು/ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು) ಎಂಬ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ. ಇದು ಕೊಡುವ ಅಥವಾ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			or should offer A combination of ‘cha’ (and/or) and ‘arpayet’ (should offer/donate). It signifies the act of giving or dedicating.

Sentence - 2

———

सोमयज्ञ महापुण्यं

———

Meaning

(ಅಥವಾ) ಸೋಮಯಜ್ಞದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಮಹಾಪುಣ್ಯ,

(or) the great merit of a Soma Yajna,

Meaning of Words

सोमयज्ञ		ಸೋಮಯಜ್ಞ		Somayajna
ಸೋಮಯಜ್ಞ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ, ಸೋಮ ರಸವನ್ನು ತೆಗೆದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆ. ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಕರವಾದ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.			Soma Yajna A complex and highly significant Vedic ritual involving the extraction and offering of Soma juice to deities, especially Indra. It is considered one of the most powerful and meritorious sacrifices.
महापुण्यं		ಮಹಾಪುಣ್ಯಂ		mahapunyam
ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಪುಣ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಅಪಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			great merit Refers to immense spiritual credit or religious merit accrued from performing virtuous deeds.

Sentence - 3

———

एक बिल्वं शिवार्पणम्

———

Meaning

(ಶಿವನಿಗೆ) ಒಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

is equivalent to offering one Bilva leaf to Lord Shiva.

Meaning of Words

एक		ಏಕ		eka
ಒಂದೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆಯು ಸಹ ಅಪಾರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			one Emphasizes the singular nature, indicating that even a single Bilva leaf holds immense value.
बिल्वं		ಬಿಲ್ವಂ		bilvam
ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಬಿಲ್ವ ವೃಕ್ಷದ ಎಲೆ, ಇದು ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ತ್ರಿಪತ್ರ ಆಕಾರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಿವನ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ (ತ್ರಿನೇತ್ರ) ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ (ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ) ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.			Bilva leaf The leaf of the Bael tree (Aegle marmelos), which is highly sacred to Lord Shiva. Its trifoliate shape is often associated with the three eyes of Shiva (Trinetra) or the Hindu trinity (Brahma, Vishnu, Shiva).
शिवार्पणम्		ಶಿವಾಪರ್ಣಂ		shivarpanam
ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ‘ಶಿವ’ (ದೇವರಾದ ಶಿವ) ಮತ್ತು ‘ಅರ್ಪಣಂ’ (ಅರ್ಪಣೆ, ಸಮರ್ಪಣೆ) ಪದಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದ. ಇದು ಭಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಶಿವನಿಗೆ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.			offering to Shiva A compound word formed from ‘Shiva’ (Lord Shiva) and ‘arpanam’ (offering, dedication). It signifies an act of devotion where something is humbly offered to Lord Shiva.

---