Threefold Faith - 17 - 03

The Shloka

———

सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।

श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥

———

sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati Bhārata ।

śraddhāmayo’yaṁ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ ॥

———

Meaning / Summary

हा श्लोक अत्यंत गहन आहे कारण तो व्यक्तीच्या श्रद्धेला तिच्या आंतरिक स्वभाव किंवा ‘सत्त्वा’शी (येथे सत्त्व, रज, तम या तिन्ही गुणांचा समावेश) थेट जोडतो. हा श्लोक सूचित करतो की श्रद्धा ही केवळ स्वीकारलेली गोष्ट नाही, तर ती व्यक्तीच्या सर्वात खोलवरच्या प्रवृत्ती आणि चारित्र्याची अभिव्यक्ती आहे. एखाद्या व्यक्तीला समजून घेण्यासाठी तिची श्रद्धा समजून घेणे आवश्यक आहे, कारण श्रद्धाच तिच्या कृती, विचार आणि अंतिमतः तिच्या नशिबाला आकार देते. उच्च आणि शुद्ध श्रद्धा प्राप्त करण्यासाठी शुद्ध ‘सत्त्व’ विकसित करण्याचे महत्त्व यातून अधोरेखित होते.

हे भारता, प्रत्येक व्यक्तीची श्रद्धा तिच्या अंतर्मनाच्या स्वभावानुसार (सत्त्वानुसार) असते. मनुष्य हा श्रद्धामय असतो; ज्याची जशी श्रद्धा असते, तो तसाच असतो.

हा श्लोक स्पष्ट करतो की, मनुष्याची श्रद्धा त्याच्या आंतरिक स्वभावाने (सत्त्व, रज, तम या गुणांनी) निर्धारित होते. श्रद्धा ही केवळ बाह्य कृती नसून, ती व्यक्तीच्या अस्तित्वाचा अविभाज्य भाग आहे आणि तीच व्यक्तीची खरी ओळख असते.

This verse is profound as it links one’s faith directly to their inherent disposition or ‘sattva’ (in a broader sense, referring to the three gunas: sattva, rajas, tamas). It suggests that faith isn’t something one merely adopts, but rather an expression of their deepest inclinations and character. It implies that to understand a person, one must understand their faith, as faith fundamentally shapes their actions, thoughts, and ultimately, their destiny. It highlights the importance of cultivating a pure ‘sattva’ to achieve a higher, purer form of faith.

O Bharata, the faith of every individual is in accordance with their inner nature. A person is indeed made of their faith; whatever one’s faith is, that verily is what they are.

This shloka explains that a person’s faith is determined by their inherent nature (sattva, rajas, tamas). It emphasizes that faith is not merely an external act, but an intrinsic aspect of one’s being, defining who they truly are.

Sentence - 1

———

सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।

———

Meaning

हे भारता, प्रत्येक व्यक्तीची श्रद्धा तिच्या अंतर्मनाच्या स्वभावानुसार असते.

O Bharata, the faith of every individual is in accordance with their inner nature.

Meaning of Words

सत्त्वानुरूपा		sattvānurūpā
स्वभावानुसार/अंतर्मनाच्या गुणधर्मानुसार ‘सत्त्व’ म्हणजे व्यक्तीचा आंतरिक स्वभाव, तिचे मूलभूत गुणधर्म किंवा सत्त्व, रज आणि तम या तीन गुणांपैकी प्रभावी गुण. ‘अनुरूपा’ म्हणजे अनुरूप, नुसार. त्यामुळे ‘सत्त्वानुरूपा’ म्हणजे व्यक्तीच्या आंतरिक स्वभावाला अनुसरून.		according to one’s inner nature/constitution ‘Sattva’ here refers to one’s inherent disposition, character, or the predominant quality (guna) among sattva, rajas, and tamas. ‘Anurūpā’ means in accordance with or corresponding to. So, it means ‘according to the nature of one’s being’.
सर्वस्य	sarvasya	सर्वांची/प्रत्येकाची	of everyone, of all
श्रद्धा		śraddhā
श्रद्धा, निष्ठा ‘श्रद्धा’ म्हणजे खोलवर रुजलेली खात्री, विश्वास आणि प्रामाणिकपणा. ही केवळ अंधश्रद्धा नसून, सत्य, धर्म आणि आध्यात्मिक तत्त्वांवर आधारित एक बुद्धिनिष्ठ आणि प्रामाणिक विश्वास असतो.		faith, conviction Śraddhā is a deep-seated conviction, trust, and earnestness. It is not blind belief but an intelligent and heartfelt conviction in truth, righteousness, and spiritual principles.
भवति	bhavati	असते, होते	is, becomes
भारत		Bhārata
हे भारता (अर्जुना) हे अर्जुनाला दिलेले संबोधन आहे. अर्जुनाला महान राजा भरत यांच्या वंशातील म्हणून संबोधले आहे, जे एक उदात्त वंश आणि गहन ज्ञानासाठी योग्य व्यक्तीचे प्रतीक आहे.		O descendant of Bharata (Arjuna) This is an address to Arjuna, referring to him as a descendant of the great king Bharata, symbolizing a noble lineage and a person worthy of profound wisdom.

Sentence - 2

———

श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥

———

Meaning

हा मनुष्य श्रद्धामय असतो; ज्याची जशी श्रद्धा असते, तो तसाच असतो.

This person is made of faith; whatever one’s faith is, that verily is what they are.

Meaning of Words

श्रद्धामयोऽयं		śraddhāmayo’yaṁ
हा मनुष्य श्रद्धामय आहे ‘श्रद्धामयः’ म्हणजे ‘श्रद्धेने बनलेला’ किंवा ‘श्रद्धेने परिपूर्ण’. ‘अयम्’ म्हणजे ‘हा’. एकत्रितपणे, ते यावर जोर देते की श्रद्धा ही व्यक्तीच्या अस्तित्वाचे सार आहे.		this person is made of faith ‘Śraddhāmayaḥ’ means ‘consisting of faith’ or ‘full of faith’. ‘Ayaṁ’ means ‘this’. Together, it emphasizes that faith is the very essence of a person’s being.
पुरुषो	puruṣo	मनुष्य, व्यक्ती	person, man
यो	yo	जो	whoever
यच्छ्रद्धः		yacchraddhaḥ
ज्याची श्रद्धा आहे ‘यत्’ म्हणजे ‘जो’ किंवा ‘जे’. ‘श्रद्धः’ म्हणजे ‘श्रद्धा’. त्यामुळे ‘ज्याची श्रद्धा असेल’.		whose faith is, whose conviction is ‘Yat’ means ‘what’ or ‘which’. ‘Śraddhaḥ’ means ‘faith’. So, ‘whatever one’s faith is’.
स	sa	तो	he
एव	eva	च, निश्चितपणे	indeed, certainly
सः	saḥ	तोच (असतो)	he (is)

---