Vision of the Universal Form - 11 - 02

The Shloka

———

भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।

त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥

———

bhavāpyayau hi bhūtānāṁ śrutau vistaraśo mayā।

tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam ॥

———

Meaning / Summary

या श्लोकात अर्जुन कृष्णाच्या सर्वज्ञतेची आणि त्याच्या उपदेशाची प्रशंसा करतो. तो कबूल करतो की त्याने कृष्णाकडून जगाच्या उत्पत्ती आणि विनाशाबद्दल आणि कृष्णाच्या अपरिमित स्वरूपाबद्दल ऐकले आहे. हे ज्ञान त्याला कृष्णाच्या दैवी स्वरूपाची जाणीव करून देते.

हे कमलनयना अर्जुना, प्राणिमात्रांच्या उत्पत्ती आणि लय यांविषयी मी तुझ्याकडून विस्ताराने ऐकले आहे, तसेच तुझ्या अविनाशी स्वरूपाचे माहात्म्यही ऐकले आहे.

अर्जुन कृष्णाला म्हणतो, ‘हे कृष्णा, मी तुझ्याकडून प्राण्यांची उत्पत्ती आणि लय आणि तुझ्या अविनाशी स्वरूपाचे महत्त्व ऐकले आहे.’

हे कमलपत्रांसारखे डोळे असणाऱ्या अर्जुना, मी तुझ्याकडून भूतांच्या (प्राण्यांच्या) उत्पत्ती आणि लय यांविषयी सविस्तरपणे ऐकले आहे. तसेच, तुझ्या अविनाशी स्वरूपाचे (भगवंताचे स्वरूप) महत्त्वही ऐकले आहे. याचा अर्थ, अर्जुनाने भगवंताच्या विभूती आणि योगाबद्दल जे प्रश्न विचारले होते, त्याचे उत्तर देताना भगवंताने आपले स्वरूप आणि सामर्थ्य अर्जुनाला सांगितले, ते अर्जुनाने ऐकले आणि त्याला ते समजले, हे अर्जुन भगवंताला सांगत आहे.

In this verse, Arjuna acknowledges Krishna’s omniscience and praises his teachings. He admits to having heard from Krishna about the origin and destruction of the world and about Krishna’s limitless nature. This knowledge makes him aware of Krishna’s divine form.

O Arjuna, with lotus-like eyes, I have heard from you in detail about the origin and dissolution of beings, and also about your inexhaustible glory.

Arjuna tells Krishna, ‘O Krishna, I have heard from you about the origin and dissolution of beings, and the greatness of your imperishable form.’

Oh, lotus-eyed Arjuna, I have heard in detail from you about the origin and dissolution (birth and death) of all beings. Also, I have heard about your imperishable (eternal) glory. This verse signifies that Arjuna listened to Krishna’s explanation of His divine attributes and powers, which Krishna provided in response to Arjuna’s questions about His manifestations and yoga.

Sentence - 1

———

भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।

———

Meaning

प्राणिमात्रांची उत्पत्ती आणि लय यांविषयी मी विस्ताराने ऐकले आहे.

Indeed, I have heard in detail about the origin and dissolution of beings.

Meaning of Words

भवाप्ययौ		bhavāpyayau
उत्पत्ती आणि लय सृष्टीची निर्मिती आणि विनाश		Origin and dissolution The creation and destruction or birth and death of all entities.
हि	hi	नक्कीच	Indeed, certainly
भूतानां		bhūtānām
प्राण्यांचे सर्व जीवांचे, मनुष्यांचे		Of beings Relating to all living entities, creatures, or beings.
श्रुतौ	śrutau	ऐकले	Heard
विस्तरशो	vistaraśo	विस्ताराने	In detail
मया	mayā	माझ्याद्वारे	By me

Sentence - 2

———

त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥

———

Meaning

हे कमलनयना, तुझ्याकडून तुझ्या अविनाशी स्वरूपाचे माहात्म्यही (ऐकले).

O lotus-eyed one, also (I heard) from you about your inexhaustible glory.

Meaning of Words

त्वत्तः	tvattaḥ	तुझ्याकडून	From you
कमलपत्राक्ष		kamalapatrākṣa
कमळासारखे डोळे असलेला ज्याचे डोळे कमळाच्या पानांसारखे सुंदर आहेत असा (अर्जुन कृष्णाला म्हणतो)		O lotus-eyed one One with eyes resembling lotus petals; an epithet of Krishna indicating beauty and purity.
माहात्म्यम्		māhātmya
महिमा महानता, श्रेष्ठता		Greatness, glory Magnificence, power, or divine quality.
अपि	api	सुद्धा	Also
च	ca	आणि	And
अव्ययम्		avyayam
अविनाशी ज्याचा कधी नाश होत नाही असा, शाश्वत		Imperishable Eternal, indestructible, that which never decays or ends.

---