Knowledge - 02 - 03

The Shloka

———

क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।

क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥

———

klaibyaṁ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate ।

kṣudraṁ hṛdayadaurbalyaṁ tyaktvottiṣṭha parantapa ॥

———

Meaning / Summary

हा श्लोक आपल्याला आपल्या दुर्बलतेवर मात करून कर्तव्यनिष्ठ राहण्याची प्रेरणा देतो. अडचणींच्या वेळी खचून न जाता धैर्याने सामोरे जाण्याचा संदेश देतो.

हे पार्था, नामर्दानगीला बळी पडू नकोस. हे तुला शोभत नाही. हे क्षुद्र हृदय-दौर्बल्य त्याग आणि हे परंतपा, युद्धासाठी उठ.

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला नामर्दानगी सोडून युद्धासाठी सज्ज होण्यास सांगतात, कारण ते त्याला शोभणारे नाही.

अर्जुन जेव्हा युद्धाच्या रंगातून माघार घेण्याचा विचार करत होता, तेव्हा भगवान श्रीकृष्ण त्याला उपदेश करताना म्हणतात, “हे पार्था, तू अशा नामर्दानगीला बळी पडू नकोस. कारण हे तुला शोभणारे नाही. तू एक शूर योद्धा आहेस. तुझ्या मनात हे क्षुद्र विचार कसे येऊ शकतात? हे हृदयाचे दुर्बलपण सोडून दे आणि हे परंतपा, शत्रूंना ताप देणाऱ्या अर्जुना, युद्धासाठी सज्ज हो.

This shloka inspires us to overcome our weaknesses and remain committed to our duty. It conveys the message of facing difficulties with courage instead of giving up in times of trouble.

O Partha, do not yield to impotence. It does not befit you. Abandon this petty weakness of heart and arise, O scorcher of enemies!

In this shloka, Lord Krishna urges Arjuna to abandon cowardice and prepare for battle, as it does not befit him.

When Arjuna was contemplating retreating from the battlefield, Lord Krishna advises him, “O Partha, do not succumb to cowardice. This does not befit you. You are a brave warrior. How can such petty thoughts arise in your mind? Abandon this weakness of heart and arise, O Parantapa, scorcher of enemies, be prepared for battle.

Sentence - 1

———

क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ

———

Meaning

हे पार्था, नामर्दानगीला बळी पडू नकोस.

O Partha, do not yield to impotence.

Meaning of Words

क्लैब्यं		klaibyam
नामर्दानगी शारीरिक किंवा मानसिक दुर्बलता, धैर्य नसणे, नपुंसकत्व.		Impotence Physical or mental weakness, lack of courage, cowardice.
मा	mā	नको	Not
स्म गमः	sma gamaḥ	करू नकोस	Do not
पार्थ		pārtha
हे पार्था ‘पार्थ’ हे अर्जुनाचे नाव आहे. ‘पृथा’ म्हणजे कुंती, आणि कुंतीचा पुत्र म्हणजे पार्थ. अर्जुन हा कुंतीचा पुत्र असल्यामुळे त्याला पार्थ म्हटले जाते.		O Partha

Sentence - 2

———

नैतत्त्वय्युपपद्यते ।

———

Meaning

हे तुला शोभत नाही.

It does not befit you.

Meaning of Words

न	na	हे	This
एतत्	etat	हे	This
त्वयि	tvayi	तुला	To you
उपपद्यते		upapadyate
शोभत नाही उपपद्यते म्हणजे योग्य नाही, शोभणारे नाही, अनुरूप नाही.		Does not befit

Sentence - 3

———

क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ।

———

Meaning

हे क्षुद्र हृदय-दौर्बल्य त्याग आणि हे परंतपा, युद्धासाठी उठ.

Abandon this petty weakness of heart and arise, O scorcher of enemies!

Meaning of Words

क्षुद्रं		kṣudraṁ
क्षुद्र म्हणजे लहान, कमी दर्जाचे, तुच्छ.		Petty
हृदयदौर्बल्यं		hṛdayadaurbalyaṁ
हृदय-दौर्बल्य हृदयदौर्बल्य म्हणजे मनाची दुर्बलता, भीती, कमजोरपणा.		Weakness of heart
त्यक्त्वा		tyaktvā
त्याग म्हणजे सोडून दे, त्याग कर.		Abandon
उत्तिष्ठ		uttiṣṭha
उठ म्हणजे तयार हो, सज्ज हो.		Arise
परन्तप		parantapa
हे परंतपा परंतप म्हणजे शत्रूंना ताप देणारा. ‘पर’ म्हणजे शत्रू आणि ‘तप’ म्हणजे ताप देणे. अर्जुन आपल्या शत्रूंना ताप देणारा आहे, म्हणून त्याला परंतप म्हटले जाते.		O scorcher of enemies!

---