Supreme Person - 15 - 01

The Shloka

———

श्रीभगवानुवाच ।

ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।

छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥

———

ശ്രീഭഗവാനുവാച ।

ഊർധ്വമൂലമധഃശാഖമശ്വത്ഥം പ്രാഹുരവ്യയം ।

ഛന്ദാംസി യസ്യ പർണാനി യസ്തം വേദ സ വേദവിത് ॥

———

Śrībhagavānuvāca ।

Ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṁ prāhuravyayam ।

Chandāṁsi yasya parṇāni yastaṁ veda sa vedavit ॥

———

Meaning / Summary

ഭൗതിക ലോകത്തെ, അഥവാ സംസാരചക്രത്തെ, ഒരു ‘അശ്വത്ഥ’ (അരയാൽ) വൃക്ഷമായി ഉപമിച്ചുകൊണ്ട് ഈ ശ്ലോകം ആഴത്തിലുള്ള ഒരു തത്ത്വചിന്ത അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ആത്മീയ യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യഥാർത്ഥ ധാരണ ഉപരിപ്ലവമായ അറിവിനോ അല്ലെങ്കിൽ ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കോ അപ്പുറമാണ് എന്ന് ഇത് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ‘മുകളിലുള്ള വേരുകൾ’ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പരമമായ ബ്രഹ്മത്തെയോ അല്ലെങ്കിൽ മുഴുവൻ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെയും ഉത്ഭവമായ അജ്ഞാനം, ആഗ്രഹം, കർമ്മം എന്നിവയെപ്പോലുള്ള സൂക്ഷ്മവും അപ്രകടവുമായ കാരണങ്ങളെയാണ്. ഭൗതിക ലോകത്തിന് അതീതവും ശ്രേഷ്ഠവുമായതിനാലാണ് ഈ വേരുകൾ ‘മുകളിൽ’ എന്ന് പറയുന്നത്. ‘താഴോട്ടുള്ള ശാഖകൾ’ ഭൗതിക അസ്തിത്വത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്ന വിവിധ ജീവജാലങ്ങളെയും ലോകങ്ങളെയും (ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ) പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ‘നാശമില്ലാത്തത്’ എന്നതിലൂടെ സംസാരത്തിന്റെ അനാദിയും അനന്തവുമായ ചക്രത്തെയാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. വേദമന്ത്രങ്ങളെ ഇലകളോട് ഉപമിക്കുന്നത്, വേദങ്ങളിലെ അനുഷ്ഠാനങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും സംസാരത്തിനുള്ളിൽ താൽക്കാലിക നേട്ടങ്ങളും വഴികളും നൽകുമ്പോൾ, വൃക്ഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന യാഥാർത്ഥ്യം മനസ്സിലാക്കാതെ അവ നേരിട്ട് മോക്ഷത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നില്ല എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ‘വേദജ്ഞൻ’ എന്നാൽ വേദഗ്രന്ഥങ്ങൾ മനഃപാഠമാക്കിയവൻ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഈ മായാമയമായ പ്രപഞ്ചവൃക്ഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സ്വഭാവം, അതിന്റെ ഉത്ഭവം, നിലനിൽപ്പ്, അതിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം എന്നിവയെല്ലാം ഗ്രഹിക്കുന്നവനാണ്, അതുവഴി മോക്ഷം നേടുന്നവനാണ്.

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: അടിഭാഗത്ത് ശാഖകളോടുകൂടിയതും മുകളിൽ വേരുകളോടുകൂടിയതുമായ ഈ അശ്വത്ഥവൃക്ഷം അനാദിയായി നിലനിൽക്കുന്നതാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു. വേദമന്ത്രങ്ങൾ ഏത് വൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലകളാണോ, ആ വൃക്ഷത്തെ അറിയുന്നവൻ വേദജ്ഞനാണ്.

ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഭൗതികലോകത്തെ (സംസാരം) മുകളിലേക്ക് വേരുകളും താഴേക്ക് ശാഖകളുമുള്ള ഒരു അശ്വത്ഥവൃക്ഷമായി (അരയാൽ) വർണ്ണിക്കുന്നു. മുകളിലുള്ള വേരുകൾ പരമമായ ഉത്ഭവത്തെയോ അസ്തിത്വത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മ കാരണങ്ങളെയോ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അതേസമയം താഴെയുള്ള ശാഖകൾ വിവിധങ്ങളായ ജീവരൂപങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ വൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലകളെ വേദമന്ത്രങ്ങളോട് ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ വൃക്ഷത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയുന്നവൻ യഥാർത്ഥ വേദജ്ഞനാണെന്ന് ശ്ലോകം ഉപസംഹരിക്കുന്നു.

This shloka introduces a profound allegorical representation of the material world, Samsara (the cycle of birth and death), as an ‘Ashvattha’ (Pīpal) tree. Its significance lies in revealing that the true understanding of spiritual reality goes beyond superficial knowledge or ritualistic practices. The ‘roots above’ signify the Supreme Brahman or the subtle, unmanifest causes (like ignorance, desire, and karma) from which the entire cosmic manifestation originates. These roots are ‘above’ because they are subtle, transcendent, and superior to the manifest material world. The ‘branches below’ represent the diverse forms of life and realms (devas, humans, animals) that proliferate in the material existence. The ‘imperishable’ nature refers to the beginningless and seemingly endless cycle of Samsara. The comparison of Vedic hymns to leaves suggests that while Vedic rituals and injunctions offer temporary benefits and pathways within Samsara, they do not directly lead to liberation unless one understands the underlying reality of the tree itself. True ‘Vedavit’ (knower of the Vedas) is not merely someone who has memorized scriptures, but one who comprehends the fundamental nature of this illusory cosmic tree, its origin, sustenance, and the means to transcend it, thereby achieving liberation.

The Blessed Lord said: They speak of the imperishable Ashvattha tree, with its roots above and its branches below, whose leaves are the Vedic hymns. He who knows this (tree) is a knower of the Vedas.

Lord Krishna describes the material world (Samsara) as an eternal Ashvattha tree (Pīpal tree) with its roots upwards and branches downwards. The roots above signify the Supreme Origin or the subtle causes of existence, while the branches below represent the various manifest forms of life. Its leaves are compared to the Vedic hymns. The shloka concludes by stating that one who understands the true nature of this tree is a true knower of the Vedas.

Sentence - 1

———

श्रीभगवानुवाच ।

———

Meaning

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു:

The Blessed Lord said:

Meaning of Words

श्रीभगवान्		ശ്രീഭഗവാൻ		Śrībhagavān
ശ്രീഭഗവാൻ എന്നത് ആറ് ഐശ്വര്യങ്ങളോടുകൂടിയ പരമമായ ഈശ്വരനെ, അതായത് ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് - ശക്തി, കീർത്തി, സമ്പത്ത്, ജ്ഞാനം, സൗന്ദര്യം, വൈരാഗ്യം എന്നിവയാണ് ആറ് ഐശ്വര്യങ്ങൾ. ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യനല്ല, മറിച്ച് സാക്ഷാൽ ഭഗവാൻ തന്നെയാണ് ഈ സത്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് എന്ന് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.			The Blessed Lord Śrībhagavān refers to the Supreme Being, Lord Krishna, who is endowed with all six opulences: strength, fame, wealth, knowledge, beauty, and renunciation. It signifies that the speaker is no ordinary being but the Divine Personality Himself, conveying eternal truths.
उवाच		ഉവാച		uvāca
പറഞ്ഞു ഇത്, താഴെ പറയുന്ന വിഷയങ്ങൾ ഭഗവാൻ സംസാരിച്ചു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയയാണ്.			said This verb denotes that the following discourse is spoken by the Lord.

Sentence - 2

———

ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।

———

Meaning

അടിഭാഗത്ത് ശാഖകളോടുകൂടിയതും മുകളിൽ വേരുകളോടുകൂടിയതുമായ ഈ അശ്വത്ഥവൃക്ഷം അനാദിയായി നിലനിൽക്കുന്നതാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു.

They speak of the imperishable Ashvattha tree as having its roots above and its branches below.

Meaning of Words

ऊर्ध्वमूलम्		ഊർധ്വമൂലം		ūrdhvamūlam
മുകളിൽ വേരുകളുള്ള വൃക്ഷത്തിന്റെ വേരുകൾ മുകളിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നതെന്ന് ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സംസാരവൃക്ഷത്തിന്റെ ഉപമയിൽ, ‘മുകളിലെ വേരുകൾ’ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പരമമായ ബ്രഹ്മത്തെയോ അല്ലെങ്കിൽ അജ്ഞാനം, ആഗ്രഹം, കർമ്മം എന്നിവയെപ്പോലുള്ള സൂക്ഷ്മ കാരണങ്ങളെയാണ്. ഇവ ഭൗതിക പ്രപഞ്ചത്തിന് അതീതമായ ഒരു തലത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുകയും മുഴുവൻ പ്രപഞ്ച അസ്തിത്വത്തെയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.			with roots above This term describes the tree’s roots originating from a higher source. In the allegory of the Samsara tree, the ‘roots above’ symbolize the Supreme Brahman or the subtle causes like ignorance, desire, and karma that originate from a realm superior to the material manifestation and sustain the entire cosmic existence.
अधःशाखम्		അധഃശാഖം		adhaḥśākham
താഴോട്ട് ശാഖകളുള്ള വൃക്ഷത്തിന്റെ ശാഖകൾ താഴോട്ട് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സംസാരവൃക്ഷത്തിന്റെ ഉപമയിൽ, ഈ ‘താഴോട്ടുള്ള ശാഖകൾ’ ഭൗതിക ലോകത്ത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അനേകം ജീവജാലങ്ങളെയും രൂപങ്ങളെയും ലോകങ്ങളെയും (മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, ദേവന്മാർ മുതലായവ) പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, ഇവയെല്ലാം ‘മുകളിലെ വേരുകളിൽ’ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു.			with branches below Refers to the tree’s branches extending downwards. In the allegorical tree of Samsara, these ‘branches below’ represent the myriad forms of life, species, and realms (human, animal, celestial, etc.) that spread out and manifest in the material world, stemming from the ‘roots above’.
अश्वत्थम्		അശ്വത്ഥം		aśvattham
അശ്വത്ഥ വൃക്ഷത്തെ ഒരു വിശുദ്ധ അരയാൽ മരം. ‘അശ്വത്ഥം’ എന്ന വാക്കിന് ‘നാളെ നിലനിൽക്കാത്തത്’ (അ-ശ്വ-സ്ഥ) എന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നു, ഇത് അതിന്റെ ക്ഷണികമായ സ്വഭാവത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ജനനമരണ ചക്രത്തിന്റെ (സംസാരം) പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഇതിനെ ‘അവ്യയം’ (നാശമില്ലാത്തത്) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു, കാരണം ഈ ചക്രം അനാദിയായതും മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത് വരെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ അനന്തമായി തോന്നുന്നതുമാണ്.			the Aśvattha (Pīpal) tree A sacred fig tree (Ficus religiosa), commonly known as the Pīpal tree. The word ‘Aśvattha’ literally means ‘that which does not remain the same tomorrow’ (a-śva-stha), implying its transient nature. However, in the context of the cycle of birth and death (samsara), it is referred to as ‘imperishable’ (avyayam) because the cycle itself is beginningless and appears eternal from an individual’s perspective until liberation.
प्राहुः		പ്രാഹുഃ		prāhuḥ
അവർ പറയുന്നു ജ്ഞാനികളായവർക്കിടയിൽ ഈ അറിവ് ഒരു സുസ്ഥാപിതമായ പാരമ്പര്യമോ പഠിപ്പിക്കലോ ആണെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.			they say, they speak of This indicates that this understanding is a well-established tradition or teaching among the wise.
अव्ययम्		അവ്യയം		avyayam
നാശമില്ലാത്തത് നിത്യം, നശിക്കാത്തത്, അവസാനമില്ലാത്തത്. സംസാരത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ജനനം, മരണം, പുനർജന്മം എന്നിവയുടെ ചക്രം അനാദിയാണെന്നും കർമ്മത്താൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവർക്ക് അത് അനന്തമായി തുടരുന്നു എന്നുമാണ്. അതുകൊണ്ട് അവരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഇത് എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നതും നശിപ്പിക്കാനാവാത്തതുമായി തോന്നുന്നു. വ്യക്തിഗത ജീവികളോ രൂപങ്ങളോ നാശമില്ലാത്തതാണെന്ന് ഇതിനർത്ഥമില്ല, മറിച്ച് ചക്രം തന്നെയാണ്.			Eternal, without decay or end. In the context of Samsara, it signifies that the cycle of birth, death, and rebirth is beginningless and continues indefinitely for those who remain bound by karma, making it seem ever-present and indestructible from their perspective. It doesn’t mean individual beings or forms are imperishable, but the cycle itself.

Sentence - 3

———

छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥

———

Meaning

വേദമന്ത്രങ്ങൾ ഏത് വൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലകളാണോ, ആ വൃക്ഷത്തെ അറിയുന്നവൻ വേദജ്ഞനാണ്.

Its leaves are the Vedic hymns; he who knows this (tree) is a knower of the Vedas.

Meaning of Words

छन्दांसि		ഛന്ദാംസി		chandāṁsi
വേദങ്ങൾ, വേദമന്ത്രങ്ങൾ വേദങ്ങളിലെ മന്ത്രങ്ങളെയും വൃത്തങ്ങളെയും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഉപമയിൽ, അവയെ വൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലകളോട് ഉപമിക്കുന്നു. ഇലകൾ ഒരു മരത്തിന് പോഷണവും തണലും നൽകുന്നതുപോലെ, വേദങ്ങളിലെ അനുഷ്ഠാനങ്ങളും നിയമങ്ങളും സംസാരചക്രത്തിൽ ലൗകിക ഐശ്വര്യത്തിനും സ്വർഗ്ഗീയ സുഖങ്ങൾക്കും ധാർമ്മിക മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾക്കും വഴിയൊരുക്കുന്നു. എന്നാൽ, വൃക്ഷത്തിന്റെ മൂലവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ അവ ഉപരിപ്ലവമായ കാര്യങ്ങളാണ്.			Vedic hymns Refers to the meters and verses of the Vedas. In the allegory, they are compared to the leaves of the tree. Just as leaves provide nourishment and shade to a tree, the rituals and prescriptions of the Vedas provide means for worldly prosperity, heavenly enjoyments, and ethical guidance within the cycle of samsara. However, they are superficial aspects compared to the root of the tree.
यस्य		യസ്യ		yasya
ഏതിന്റെ ഇത് ഒരു ബന്ധസൂചക സർവ്വനാമമാണ്, മുൻപ് പറഞ്ഞ അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.			of which A relative pronoun indicating possession, referring back to the Ashvattha tree mentioned previously.
पर्णानि		പർണാനി		parṇāni
ഇലകളാണ് വൃക്ഷത്തിന്റെ ദൃശ്യവും ബാഹ്യവുമായ ഭാഗങ്ങളായ ഇലകൾ. ഈ ഉപമയിൽ, വേദങ്ങളിലെ കർമ്മകാണ്ഡത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന കർമ്മങ്ങളും അവയുടെ ഫലങ്ങളുമാണ് അവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്, ഇത് സംസാരവൃക്ഷത്തെ നിലനിർത്തുന്നുവെങ്കിലും അതിന്റെ അന്തിമ ഉത്ഭവമോ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവമോ വെളിപ്പെടുത്തുന്നില്ല.			are the leaves Leaves, which are the visible and outward parts of a tree. In the metaphor, they represent the karmic actions and their fruits, as described in the ritualistic sections of the Vedas, which sustain the tree of samsara but do not reveal its ultimate origin or true nature.
यः		യഃ		yaḥ
ആര് ഒരു വ്യക്തിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു നിർദ്ദേശിക സർവ്വനാമം.			he who A demonstrative pronoun, referring to a person.
तम्		തം		tam
ആ (വൃക്ഷത്തെ) സംസാരരൂപത്തിലുള്ള അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.			that (tree) Refers to the Ashvattha tree of samsara.
वेद		വേദ		veda
അറിയുന്നു ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുക, ഗ്രഹിക്കുക. ഉപരിപ്ലവമായ അറിവല്ല, മറിച്ച് സംസാരവൃക്ഷത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ബോധോദയത്തെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.			knows To comprehend, to understand deeply. It implies not just superficial knowledge but a profound realization of the nature of the samsara tree.
सः		സഃ		saḥ
അവൻ അറിയുന്ന വ്യക്തിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു നിർദ്ദേശിക സർവ്വനാമം.			A demonstrative pronoun, referring back to the one who knows.
वेदवित्		വേദവിത്		vedavit
വേദജ്ഞൻ വേദങ്ങളുടെ സാരവും ലക്ഷ്യവും ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയവൻ. വേദജ്ഞാനം എന്നത് വെറും മന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലുകയോ അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ചെയ്യുകയോ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് അസ്തിത്വത്തിന്റെ (സംസാരത്തിന്റെ) അടിസ്ഥാന സ്വഭാവം, അതിന്റെ ഉത്ഭവം, അതിൽ നിന്നുള്ള മോചനമാർഗ്ഗം എന്നിവയെല്ലാം മനസ്സിലാക്കുന്നതാണ് എന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.			knower of the Vedas One who truly understands the essence and purpose of the Vedas. It implies that true Vedic knowledge is not just about chanting hymns or performing rituals, but about understanding the fundamental nature of existence (Samsara), its origin, and the path to liberation from it.

---