Renunciation - 05 - 02

The Shloka

———

श्रीभगवानुवाच ।

संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।

तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥

———

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ ।

ಸನ್ಯಾಸಃ ಕರ್ಮಯೋಗಶ್ಚ ನಿಃಶ್ರೇಯಸಕರಾವುಭೌ ।

ತಯೋಸ್ತು ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸಾತ್ಕರ್ಮಯೋಗೋ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ॥

———

Śrī Bhagavānuvāca ।

Sannyāsaḥ karmayogaśca niḥśreyasakarāvubhau ।

Tayostu karmasaṁnyāsātkarmayogo viśiṣyate ॥

———

Meaning / Summary

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಅರ್ಜುನನ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂನ್ಯಾಸ (ತ್ಯಾಗ) ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗ (ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ) ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷದ ಒಂದೇ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರೂ, ಕೃಷ್ಣನು ಕರ್ಮಯೋಗದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಪಟವಿಲ್ಲದೆ ಆಚರಿಸುವುದು ಅತೀ ಕಷ್ಟ. ಕರ್ಮಯೋಗ, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಆದರೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವು, ಕರ್ಮವೇ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕರ್ಮಫಲಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಆಸಕ್ತಿಯು ಒಬ್ಬನನ್ನು ಭೌತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಒಬ್ಬನು ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು.

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸ (ಕಾರ್ಯಗಳ ತ್ಯಾಗ) ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗ (ಕ್ರಿಯೆಯ ಮಾರ್ಗ) ಎರಡೂ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವವು. ಆದರೆ ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ, ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಕರ್ಮಯೋಗವು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.

ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನು, ಕರ್ಮಗಳ ತ್ಯಾಗ (ಸಂನ್ಯಾಸ) ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ (ಕರ್ಮಯೋಗ) ಈ ಎರಡೂ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಂತಿಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಾದ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಯೋಗವು ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

This verse directly answers Arjuna’s confusion by clarifying the relationship between Sannyasa (renunciation) and Karma Yoga (action in devotion). While both paths ultimately lead to the same goal of liberation, Krishna emphasizes the practical superiority of Karma Yoga. For most individuals, especially in the modern age, complete renunciation is extremely difficult to practice sincerely and without hypocrisy. Karma Yoga, performing one’s duties diligently but without attachment to the results, is a more accessible and effective path to spiritual progress. It allows individuals to remain engaged in the world while purifying their consciousness and developing detachment. This shloka establishes the foundational principle that it is not action itself, but the attachment to the fruits of action, that binds one to material existence. By renouncing the fruits, one can act and still achieve liberation.

The Supreme Lord said: Renunciation of action and the path of action both lead to liberation. But of these two, Karma Yoga (the path of action) is superior to Sannyasa (renunciation of action).

Lord Krishna states that both the path of renunciation of actions (Sannyasa) and the path of performing actions without attachment (Karma Yoga) lead to the ultimate good, which is liberation. However, He explicitly declares that of the two, Karma Yoga is superior to Sannyasa for practical realization.

Sentence - 1

———

श्रीभगवानुवाच ।

———

Meaning

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು:

The Supreme Lord said:

Meaning of Words

श्रीभगवान्		ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್		Śrī Bhagavān
ಪರಮ ಭಗವಾನ್ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷಣ, ಅವರ ದೈವತ್ವ, ವೈಭವ ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಶ್ರೀ’ ಮಂಗಳಕರವಾದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ‘ಭಗವಾನ್’ ಎಂದರೆ ಆರು ಸಂಪತ್ತನ್ನು (ಭಗ) ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವವನು: ಶಕ್ತಿ, ಕೀರ್ತಿ, ಸಂಪತ್ತು, ಜ್ಞಾನ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ.			The Supreme Lord An epithet for Lord Krishna, indicating His divinity, opulence, and all-pervading nature. ‘Shri’ denotes auspiciousness and ‘Bhagavan’ refers to one who possesses all six opulences (bhagas) in full: strength, fame, wealth, knowledge, beauty, and renunciation.
उवाच		ಉವಾಚ		uvāca
“ಹೇಳಿದರು” ಅಥವಾ “ನುಡಿದರು” ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುವ ಕ್ರಿಯಾಪದ, ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಪರಮ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತುಗಳು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			A verb meaning “said” or “spoke,” indicating that the following verses are the words of the Supreme Lord, Krishna.

Sentence - 2

———

संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।

———

Meaning

ಸಂನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗ ಎರಡೂ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವವು.

Renunciation of action (Sannyasa) and the path of action (Karma Yoga) both lead to liberation.

Meaning of Words

संन्यासः		ಸನ್ಯಾಸಃ		sannyāsaḥ
ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸ ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಾಗ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಭೌತಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೇವಲ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ಮಫಲಗಳಿಂದ ವಿರಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸನ್ಯಾಸ ಜೀವನಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.			renunciation of action Complete renunciation, specifically referring to the path of giving up all material actions and duties, focusing solely on spiritual realization. It implies detachment from the fruits of action and often leads to a life of asceticism.
कर्मयोगः		ಕರ್ಮಯೋಗಃ		karmayogaḥ
ಕರ್ಮಯೋಗ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕರ್ಮದ ಮಾರ್ಗ, ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ ತಮ್ಮ ನಿಯಮಿತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ದೈವಿಕನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು. ಇದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಗಿಂತ ಅನಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.			the path of action The path of selfless action, performing one’s prescribed duties without attachment to the results, offering all actions to the Divine. It emphasizes action with detachment rather than inaction.
च		ಚ		cha
ಮತ್ತು			and
निःश्रेयसकरौ		ನಿಃಶ್ರೇಯಸಕರೌ		niḥśreyasakarau
ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ/ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವವು ‘ನಿಃಶ್ರೇಯಸ’ (ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಮೋಕ್ಷ, ಮುಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ‘ಕರೌ’ (ಮಾಡುವವರು, ಕಾರಣರು) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟಾಗಿ, “ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವವು” ಎಂದರ್ಥ.			leading to liberation/supreme good From ‘niḥśreyasa’ (supreme good, liberation, salvation) and ‘karau’ (doers, causes). Together, it means “those which cause or lead to the supreme good or liberation.”
उभौ		ಉಭೌ		ubhau
ಎರಡೂ ಹಿಂದೆ ತಿಳಿಸಿದ ಸನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗ ಎರಡನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।			Referring to both Sannyasa and Karma Yoga mentioned previously.

Sentence - 3

———

तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥

———

Meaning

ಆದರೆ ಆ ಎರಡರಲ್ಲಿ, ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಕರ್ಮಯೋಗವು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.

But of these two, Karma Yoga (the path of action) is superior to Sannyasa (renunciation of action).

Meaning of Words

तयोः		ತಯೋಃ		tayoḥ
ಆ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಈಗಷ್ಟೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು (ಸನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗ) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.			of these two Referring to the two paths (Sannyasa and Karma Yoga) that were just mentioned. It specifies that a comparison is being made between them.
तु		ತು		tu
ಆದರೆ			but
कर्मसंन्यासात्		ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸಾತ್		karmasaṁnyāsāt
ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ‘ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸ’ (ಕರ್ಮಗಳ ತ್ಯಾಗ) ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ‘ಆತ್’ ಎಂಬ ಪಂಚಮಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿಕೊಂಡು “ದಿಂದ” ಅಥವಾ “ಗಿಂತ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಿತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.			than renunciation of action From ‘karmasannyasa’ (renunciation of action) with the ablative suffix ‘-āt’ meaning “from” or “than,” indicating a comparison. This refers to the path of completely abandoning all prescribed actions.
कर्मयोगो		ಕರ್ಮಯೋಗಃ		karmayogaḥ
ಕರ್ಮಯೋಗ ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕರ್ಮದ ಮಾರ್ಗ. ಇಲ್ಲಿ, ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.			Karma Yoga The path of selfless action, as explained before. Here, it is the subject of comparison, being declared superior.
विशिष्यते		ವಿಶಿಷ್ಯತೇ		viśiṣyate
ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ/ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ “ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ,” “ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ,” “ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುವ ಕ್ರಿಯಾಪದ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಯೋಗವು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ।			is superior/is distinguished A verb meaning “is distinguished,” “is superior,” “excels.” It declares that Karma Yoga is the better path among the two for most people in the current age.

---