Supreme Person - 15 - 01

The Shloka

———

श्रीभगवानुवाच ।

ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।

छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥

———

શ્રીભગવાનુવાચ ।

ઊર્ધ્વમૂલમધઃશાખમ્ અશ્વત્થં પ્રાહુરવ્યયમ્ ।

છન્દાંસિ યસ્ય પર્ણાનિ યસ્તં વેદ સ વેદવિત્ ॥

———

śrī bhagavān uvāca: ūrdhva-mūlam adhaḥ-śākham aśvatthaṁ prāhur avyayam; chandāṁsi yasya parṇāni yas taṁ veda sa veda-vit.

———

Meaning / Summary

આ શ્લોક સંસારને એક ઊંધા વૃક્ષ તરીકે દર્શાવે છે, જેનું મૂળ પરમાત્મામાં છે અને ડાળીઓ ભૌતિક જગતમાં ફેલાયેલી છે. આ વૃક્ષનું જ્ઞાન વેદોનું જ્ઞાન સમાન છે.

શ્રી ભગવાને કહ્યું: મૂળ ઉપર છે અને શાખાઓ નીચે છે એવા અવિનાશી અશ્વત્થ વૃક્ષનું વર્ણન કરવામાં આવે છે, જેના પાંદડાં વેદ છે; જે તેને જાણે છે તે વેદને જાણનાર છે.

ભગવાન કહે છે કે એક ઊંધું અશ્વત્થ વૃક્ષ છે જેના મૂળ ઉપર અને ડાળીઓ નીચે છે. વેદો તેના પાંદડાં છે, અને જે તેને જાણે છે તે વેદોને જાણનાર છે.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે કે એક એવું અશ્વત્થ વૃક્ષ છે જેનું મૂળ ઉપરની તરફ છે અને તેની ડાળીઓ નીચેની તરફ ફેલાયેલી છે. આ વૃક્ષ અવિનાશી કહેવાય છે. વેદો તેના પાંદડાં છે. જે કોઈ આ વૃક્ષને તત્ત્વથી જાણે છે, તે વેદોના જ્ઞાનને પામેલો છે.

This verse describes the material world as an inverted tree, with its roots in the Supreme and its branches spreading into the material realm. Knowing this tree is equivalent to knowing the Vedas.

The Supreme Lord said: There is an imperishable banyan tree that has its roots upward and its branches down and whose leaves are the Vedic hymns. One who knows this tree is the knower of the Vedas.

The Lord speaks of an upside-down banyan tree with roots above and branches below. The Vedas are its leaves, and one who knows it knows the Vedas.

Lord Krishna tells Arjuna about an imperishable banyan tree whose roots are upwards and branches downwards. The leaves of this tree are the Vedic hymns. One who knows this tree in truth is the knower of the Vedas.

Sentence - 1

———

श्रीभगवानुवाच ।

———

Meaning

શ્રી ભગવાને કહ્યું.

The Supreme Lord said.

Meaning of Words

श्री		શ્રી		śrī
શ્રી એટલે લક્ષ્મી, શોભા, કાંતિ, સંપત્તિ, વગેરેનો સૂચક શબ્દ.			Sri is a term of respect and auspiciousness. It can also refer to wealth, beauty, or prosperity.
भगवान्		ભગવાન		bhagavān
ભગવાન એટલે જેનામાં છ ગુણો સંપૂર્ણપણે હોય તે: ઐશ્વર્ય, ધર્મ, યશ, શ્રી, જ્ઞાન અને વૈરાગ્ય.			Bhagavan means the Supreme Lord, possessing all six opulences: wealth, strength, fame, beauty, knowledge, and renunciation.
उवाच		ઉવાચ		uvāca
ઉવાચ			Uvacha

Sentence - 2

———

ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।

———

Meaning

જેનું મૂળ ઉપર છે અને શાખાઓ નીચે છે એવા અવિનાશી અશ્વત્થ વૃક્ષનું વર્ણન કરવામાં આવે છે.

They speak of an imperishable banyan tree with its roots upward and branches downward.

Meaning of Words

ऊर्ध्वमूलम्		ઊર્ધ્વમૂલમ્		ūrdhva-mūlam
ઊર્ધ્વમૂલમ્ એટલે જેના મૂળ ઉપર છે; જે વૃક્ષનું મૂળ ઉપરની તરફ છે.			Urdhva-mulam means whose root is upward; having roots upwards.
अधःशाखम्		અધઃશાખમ્		adhaḥ-śākham
અધઃશાખમ્ એટલે જેની શાખાઓ નીચે છે; જે વૃક્ષની ડાળીઓ નીચેની તરફ છે.			Adhah-shakham means whose branches are downward; having branches downwards.
अश्वत्थम्		અશ્વત્થમ્		aśvatthaṁ
અશ્વત્થમ્ એટલે પીપળાનું વૃક્ષ; અહીં સંસાર વૃક્ષનો ઉલ્લેખ છે.			Asvattham means a banyan tree; here, it refers to the tree of material existence.
प्राहुः		પ્રાહુઃ		prāhur
પ્રાહુઃ એટલે કહેવાય છે; વર્ણન કરવામાં આવે છે.			Prahuh means is said; they say; is described.
अव्ययम्		અવ્યયમ્		avyayam
અવ્યયમ્ એટલે અવિનાશી; જેનો નાશ થતો નથી તેવું.			Avyayam means imperishable; eternal; that which does not decay.

Sentence - 3

———

छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥

———

Meaning

જેના પાંદડાં વેદ છે; જે તેને જાણે છે તે વેદને જાણનાર છે.

Whose leaves are the Vedic hymns; one who knows this tree is the knower of the Vedas.

Meaning of Words

छन्दांसि		છન્દાંસિ		chandāṁsi
છન્દાંસિ એટલે વેદો; વૈદિક સ્તોત્રો.			Chandamsi means the Vedic hymns; the Vedas.
यस्य		યસ્ય		yasya
યસ્ય એટલે જેના; જે વૃક્ષના.			Yasya means whose; of which.
पर्णानि		પર્ણાનિ		parṇāni
પર્ણાનિ એટલે પાંદડાં.			Parnani means leaves.
यः		યઃ		yas
યઃ એટલે જે; જે કોઈ.			Yah means who; anyone who.
तम्		તમ્		taṁ
તમ્ એટલે તેને; તે વૃક્ષને.			Tam means it; that tree.
वेद		વેદ		veda
વેદ એટલે જાણે છે; અનુભવે છે.			Veda means knows; understands.
स		સ		sa
સઃ એટલે તે; તે વ્યક્તિ.			Sah means he; that person.
वेदवित्		વેદવિત્		veda-vit
વેદવિત્ એટલે વેદોને જાણનાર; જ્ઞાની.			Vedavit means the knower of the Vedas; a wise person.

---