Field and the Knower of the Field - 13 - 03¶

The Shloka¶

———

क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत ।

क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम ॥

———

ક્ષેત્રજ્ઞં ચાપિ માં વિદ્ધિ સર્વક્ષેત્રેષુ ભારત ।

ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞયોર્જ્ઞાનં યત્તજ્ઞાનં મતં મમ ॥

———

kṣetrajñaṁ cāpi māṁ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata।

kṣetrakṣetrajñayorjñānaṁ yattajjñānaṁ mataṁ mama॥

———

Meaning / Summary¶

આ શ્લોક આત્મા અને શરીરના જ્ઞાનનું મહત્વ સમજાવે છે અને પરમાત્મા સાથેના સંબંધને દર્શાવે છે.

હે ભારત, તું જાણ કે દરેક ક્ષેત્રમાં ક્ષેત્રજ્ઞ પણ હું જ છું. ક્ષેત્ર અને ક્ષેત્રજ્ઞનું આ જ્ઞાન મારું મંતવ્ય છે.

શ્રી કૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે કે દરેક શરીરમાં રહેલો આત્મા હું જ છું અને ક્ષેત્ર (શરીર) અને ક્ષેત્રજ્ઞ (આત્મા)નું જ્ઞાન એ જ સાચું જ્ઞાન છે.

હે અર્જુન, તું એ પણ સમજ કે દરેક ક્ષેત્ર એટલે કે દરેક શરીરમાં રહેનારો ક્ષેત્રજ્ઞ એટલે કે આત્મા પણ હું જ છું, જે પરમાત્મા છું. ક્ષેત્ર એટલે કે શરીર અને ક્ષેત્રજ્ઞ એટલે કે આત્માના ભેદને સમજવું એ જ મારું માનવું છે કે સાચું જ્ઞાન છે.

This shloka explains the importance of the knowledge of the soul and the body and shows the relationship with the Supreme Soul.

O Bharata, know Me to be the Knower of the field in all fields. The knowledge of both the field and the Knower of the field, in My opinion, is true knowledge.

Lord Krishna tells Arjuna that He is the knower of the field (Atma) in every body and the knowledge of the field (body) and the knower of the field is true knowledge.

O Arjuna, understand that I am also the knower of the field (the individual soul or Atma residing within the body) in every field (every body). The knowledge of the field (body) and the knower of the field (soul) is what I consider to be true knowledge.

Sentence - 1¶

———

क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि

———

Meaning¶

હે અર્જુન, તું મને ક્ષેત્રજ્ઞ તરીકે પણ જાણ.

O Arjuna, know Me also as the Knower of the field.

Meaning of Words¶

क्षेत्रज्ञं	ક્ષેત્રજ્ઞં		kṣetrajñaṁ
ક્ષેત્રને જાણવાવાળો, આત્મા ક્ષેત્રજ્ઞ એટલે જે શરીર રૂપી ક્ષેત્રને જાણે છે તે; આત્મા અથવા જીવાત્મા.		Knower of the field, the soul The one who knows the ‘kshetra’ or field, referring to the individual soul or Atma.
चापि	ચાપિ		cāpi
પણ, પણ ખરો અહીં ‘પણ’ નો અર્થ થાય છે ‘વધુમાં’.		also, even Indicates ‘also’ or ‘even’. It adds emphasis to the preceding word.
मां	માં		māṁ
અહીં ‘મને’ એટલે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ પોતાનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા છે.		Me Refers to the speaker, in this case, Lord Krishna.
विद्धि	વિદ્ધિ		viddhi
જાણવું, સમજવું; અનુભવ કરવો.		know Understand, perceive, recognize.

Sentence - 2¶

———

सर्वक्षेत्रेषु भारत

———

Meaning¶

હે ભારત, બધા ક્ષેત્રોમાં.

O Bharata, in all fields.

Meaning of Words¶

सर्वक्षेत्रेषु	સર્વક્ષેત્રેષુ		sarvakṣetreṣu
બધા ક્ષેત્રોમાં દરેક શરીરમાં, દરેક જગ્યાએ જ્યાં જીવન છે.		In all fields In all bodies, in every area where life exists.
भारत	ભારત		bhārata
હે ભારત અર્જુન માટેનું સંબોધન; ભારત વંશમાં જન્મેલા.		O Bharata An address to Arjuna, meaning ‘descendant of Bharata’.

Sentence - 3¶

———

क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं

———

Meaning¶

ક્ષેત્ર અને ક્ષેત્રજ્ઞનું જ્ઞાન.

The knowledge of the field and the Knower of the field.

Meaning of Words¶

क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्	ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞયોર્		kṣetrakṣetrajñayor
ક્ષેત્ર અને ક્ષેત્રજ્ઞનું શરીર (ક્ષેત્ર) અને આત્મા (ક્ષેત્રજ્ઞ)નું.		Of the field and the knower of the field Relating to the body (kshetra) and the soul (kshetrajna).
ज्ञानं	જ્ઞાનં		jñānaṁ
જ્ઞાન સમજણ, બોધ.		Knowledge Understanding, awareness.

Sentence - 4¶

———

यत्तज्ज्ञानं मतं मम

———

Meaning¶

તે જ્ઞાન મારું મત છે.

That knowledge is My opinion.

Meaning of Words¶

यत्तत्	યત્તત્		yattat
જે તે જે જ્ઞાનની વાત થઈ રહી છે તે.		That which Referring to the knowledge being discussed.
मतं	મતં		mataṁ
મત અભિપ્રાય, વિચાર.		Opinion View, belief, opinion.
मम	મમ		mama
મારું અહીં ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ કહે છે કે આ મારો મત છે.		My Belonging to Me (Lord Krishna).