Field and the Knower of the Field - 13 - 01¶

The Shloka¶

———

अर्जुन उवाच।

प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।

एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव ॥

———

અર્જુન ઉવાચ।

પ્રકૃતિં પુરુષં ચૈવ ક્ષેત્રં ક્ષેત્રજ્ઞમેવ ચ ।

એતદ્વેદિતુમિચ્છામિ જ્ઞાનં જ્ઞેયં ચ કેશવ ॥

———

arjuna uvāca prakṛtiṁ puruṣaṁ caiva kṣetraṁ kṣetrajñam eva ca etad veditum icchāmi jñānaṁ jñeyaṁ ca keśava

———

Meaning / Summary¶

આ શ્લોક ગીતાના જ્ઞાનમાર્ગનો આરંભ છે, જેમાં અર્જુન ભગવાનને જીવન અને જગતના મૂળભૂત તત્વો વિશે પ્રશ્નો પૂછે છે, જે આત્મજ્ઞાન અને મોક્ષ તરફ દોરી જાય છે.

અર્જુને કહ્યું: હે કેશવ, હું પ્રકૃતિ, પુરુષ, ક્ષેત્ર, ક્ષેત્રજ્ઞ, જ્ઞાન, અને જ્ઞેય વિશે જાણવા ઈચ્છું છું.

અર્જુન ભગવાન કૃષ્ણને પ્રકૃતિ, પુરુષ, ક્ષેત્ર, ક્ષેત્રજ્ઞ, જ્ઞાન અને જ્ઞેય વિશે જાણવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરે છે.

અર્જુન ભગવાન કૃષ્ણને સંબોધીને કહે છે કે હે કેશવ, મારી એવી ઈચ્છા છે કે હું પ્રકૃતિ એટલે કે મૂળભૂત ભૌતિક તત્વો, પુરુષ એટલે કે આ તત્વોનો અનુભવ કરનાર આત્મા, ક્ષેત્ર એટલે કે શરીર, ક્ષેત્રજ્ઞ એટલે કે શરીરને જાણનાર, જ્ઞાન એટલે કે સાચું તત્વજ્ઞાન, અને જ્ઞેય એટલે કે જાણવા યોગ્ય પરમ સત્ય વિશે જાણું.

This verse marks the beginning of the path of knowledge in the Gita, where Arjuna asks the Lord about the fundamental elements of life and the universe, leading to self-knowledge and liberation.

Arjuna said: O Keshava, I wish to know about prakriti (matter), purusha (the enjoyer), kshetra (the field of activity), kshetrajna (the knower of the field), jnana (knowledge), and jneya (the object of knowledge).

Arjuna expresses his desire to know about Prakriti, Purusha, Kshetra, Kshetrajna, Jnana, and Jneya to Lord Krishna.

Arjuna addresses Lord Krishna, expressing his desire to understand several fundamental concepts. He wishes to learn about Prakriti, which refers to the material energy or fundamental elements of existence. He also wants to understand Purusha, which signifies the individual soul or the enjoyer of these material elements. Further, Arjuna seeks knowledge about Kshetra, the ‘field’ of activity, which essentially means the physical body. He wants to know about Kshetrajna, the ‘knower of the field,’ indicating the one who is conscious of the body and its activities. Arjuna also expresses his desire to understand Jnana, which refers to true knowledge or wisdom, and Jneya, the object of knowledge or the ultimate truth to be known.

Sentence - 1¶

———

अर्जुन उवाच।

———

Meaning¶

અર્જુને કહ્યું.

Arjuna said.

Meaning of Words¶

अर्जुन	અર્જુન		arjuna
અર્જુન પાંડવોમાંનો એક વીર યોદ્ધા, જે કૃષ્ણના મિત્ર અને શિષ્ય પણ છે.		Arjuna One of the Pandava brothers, a valiant warrior, also a friend and disciple of Krishna.
उवाच।	ઉવાચ		uvāca
કહ્યું		said Spoke, uttered, narrated.

Sentence - 2¶

———

प्रकृतिं पुरुषं चैव

———

Meaning¶

પ્રકૃતિ, પુરુષ અને

Prakriti, Purusha, and

Meaning of Words¶

प्रकृतिं	પ્રકૃતિં		prakṛtiṁ
પ્રકૃતિ મૂળભૂત ભૌતિક તત્વો, માયા, સર્જનનું કારણ.		Prakriti The fundamental material nature, matter, the cause of creation.
पुरुषं	પુરુષં		puruṣaṁ
પુરુષ આત્મા, ચેતના, જે પ્રકૃતિનો અનુભવ કરે છે.		Purusha The soul, consciousness, the enjoyer of Prakriti.
चैव	ચૈવ		caiva
અને		and

Sentence - 3¶

———

क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।

———

Meaning¶

ક્ષેત્ર, ક્ષેત્રજ્ઞ અને

Kshetra, Kshetrajna, and

Meaning of Words¶

क्षेत्रं	ક્ષેત્રં		kṣetraṁ
ક્ષેત્ર શરીર, કાર્યનું સ્થળ.		Kshetra The field, the body, the place of activity.
क्षेत्रज्ञमेव	ક્ષેત્રજ્ઞમેવ		kṣetrajñam eva
ક્ષેત્રજ્ઞ ક્ષેત્રને જાણનાર, આત્મા.		Kshetrajna The knower of the field, the soul.
च	ચ		ca
અને		and

Sentence - 4¶

———

एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव ॥

———

Meaning¶

હે કેશવ, હું આ જાણવા ઈચ્છું છું: જ્ઞાન અને જ્ઞેય.

O Keshava, I wish to know this: Jnana and Jneya.

Meaning of Words¶

एतद्	એતદ્		etad
આ ઉપર જણાવેલ બાબતો.		this The things mentioned above.
वेदितुम्	વેદિતુમ્		veditum
જાણવા માટે સમજવા માટે.		to know to understand.
इच्छामि	ઇચ્છામિ		icchāmi
ઈચ્છું છું મારી ઈચ્છા છે.		I wish I desire.
ज्ञानं	જ્ઞાનં		jñānaṁ
સાચું જ્ઞાન, આત્મજ્ઞાન.		Jnana True knowledge, self-knowledge.
ज्ञेयं	જ્ઞેયં		jñeyaṁ
જ્ઞેય જાણવા યોગ્ય, પરમ સત્ય.		Jneya The object of knowledge, the ultimate truth.
केशव	કેશવ		keśava
હે કેશવ ભગવાન કૃષ્ણનું નામ, જેનો અર્થ થાય છે ‘જેના સુંદર વાળ છે’ અથવા ‘જે કેશી નામના રાક્ષસનો નાશ કરનાર છે’.		O Keshava A name of Lord Krishna, meaning ‘one who has beautiful hair’ or ‘the slayer of the demon Keshi’.