The Divine Glories - 10 - 01

The Shloka

———

श्रीभगवानुवाच ।

भूय एव महाबाहो श‍ृणु मे परमं वचः ।

यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ॥

———

શ્રી ભગવાન ઉવાચ.

ભૂય એવ મહાબાહો શ્રુણુ મે પરમં વચઃ.

યત્તેઅહં પ્રીયમાણાય વક્ષ્યામિ હિતકામ્યયા.

———

Shree Bhagavān uvācha.

Bhūya eva Mahābāho śṛṇu me paramaṁ vachaḥ.

Yatte’haṁ prīyamāṇāya vakṣyāmi hitakāmyayā.

———

Meaning / Summary

આ શ્લોક ભગવદ્ ગીતાના દસમા અધ્યાયની શરૂઆત દર્શાવે છે, જ્યાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને વધુ ગહન અને આંતરિક જ્ઞાન પ્રગટ કરવા તૈયાર થાય છે. ‘ભૂય એવ’ (ફરીથી, હજી પણ) શબ્દ સૂચવે છે કે કૃષ્ણ અગાઉના અધ્યાયોમાં, ખાસ કરીને નવમા અધ્યાયમાં જ્યાં તેમણે ‘રાજવિદ્યા રાજગુહ્યમ્’ (અત્યંત ગુપ્ત જ્ઞાન) વિશે કહ્યું હતું, તેના પર આધાર રાખીને આગળ વધી રહ્યા છે. કૃષ્ણ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે તેઓ આ પરમ વચન એટલા માટે કહી રહ્યા છે કારણ કે અર્જુન તેમને ‘પ્રીયમાણાય’ (અત્યંત પ્રિય) છે અને અર્જુનના પરમ કલ્યાણની ઇચ્છાથી તેઓ આ કહી રહ્યા છે. આ આધ્યાત્મિક જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવા માટે પ્રેમાળ અને ગ્રહણશીલ શિષ્ય-ગુરુ સંબંધનું મહત્વ દર્શાવે છે. ‘મહાબાહુ’ વિશેષણ અર્જુનની શક્તિ અને ક્ષમતાને સ્વીકારે છે, તેને આ દિવ્ય જ્ઞાનને સમજવામાં અને અમલમાં મૂકવામાં દ્રઢ રહેવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.

શ્રી ભગવાન બોલ્યા: હે મહાબાહુ (અર્જુન), ફરીથી તું મારા પરમ વચન સાંભળ, જે હું તારા માટે, જે મને પ્રિય છે, તારા હિતની કામનાથી કહીશ.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને સંબોધે છે અને કહે છે કે તેઓ હવે વધુ પરમ જ્ઞાન પ્રગટ કરશે. તેઓ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે તેઓ આમ એટલા માટે કરી રહ્યા છે કારણ કે અર્જુન તેમને અત્યંત પ્રિય છે અને ફક્ત અર્જુનના લાભ અને કલ્યાણ માટે જ આ જ્ઞાન આપી રહ્યા છે.

This verse marks the beginning of the tenth chapter of the Bhagavad Gita, where Lord Krishna prepares to reveal more profound and intimate knowledge to Arjuna. The phrase ‘bhūya eva’ (again, further) indicates that Krishna is building upon the knowledge already imparted in previous chapters, particularly the ninth chapter where He spoke about the most confidential knowledge (rāja-vidyā rāja-guhyam). Krishna emphasizes that He is speaking this supreme word because Arjuna is ‘preeyamāṇāya’ (very dear to Him) and out of a desire for Arjuna’s ultimate welfare. This highlights the importance of a loving and receptive disciple-teacher relationship in receiving transcendental knowledge. The epithet ‘Mahābāho’ (mighty-armed) serves to acknowledge Arjuna’s strength and capacity, encouraging him to be firm in understanding and implementing this divine wisdom.

The Supreme Lord said: Again, O mighty-armed (Arjuna), hear My supreme word, which I shall speak to you, who are very dear to Me, for your welfare.

Lord Krishna addresses Arjuna, stating that He will now reveal further supreme knowledge. He emphasizes that He is doing so because Arjuna is very dear to Him and solely for Arjuna’s benefit and welfare.

Sentence - 1

———

श्रीभगवानुवाच ।

———

Meaning

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા.

The Supreme Lord said.

Meaning of Words

श्रीभगवान्		શ્રી ભગવાન		Shree Bhagavān
આ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો નિર્દેશ કરે છે, જેઓ ભગવાન છે, એટલે કે સંપૂર્ણ ઐશ્વર્ય (બળ, યશ, ધન, જ્ઞાન, સૌંદર્ય અને વૈરાગ્ય) થી યુક્ત છે. ‘શ્રી’ એ સન્માનસૂચક ઉપસર્ગ છે, જે આદર અને શુભતા દર્શાવે છે.			The Supreme Lord This refers to Lord Krishna, who is Bhagavan, the possessor of all six opulences in full: strength, fame, wealth, knowledge, beauty, and renunciation. ‘Shree’ is an honorific prefix, indicating reverence and auspiciousness.

Sentence - 2

———

भूय एव महाबाहो श‍ृणु मे परमं वचः ।

———

Meaning

હે મહાબાહુ (અર્જુન), ફરીથી તું મારા પરમ વચન સાંભળ.

Again, O mighty-armed (Arjuna), hear My supreme word.

Meaning of Words

भूय		ભૂય		Bhūya
ફરીથી, હજી પણ આ શબ્દ પુનરાવર્તન અથવા અગાઉ ચર્ચા કરેલા વિષયના વિસ્તરણનો સંકેત આપે છે, જે દર્શાવે છે કે કૃષ્ણ હવે વધુ ગહન જ્ઞાન આપવા જઈ રહ્યા છે.			Again, further This word signifies a repetition or a continuation of a previously discussed topic, indicating that Krishna is now going to impart even more profound knowledge.
एव		એવ		eva
જ, ખરેખર			Indeed, certainly
महाबाहो		મહાબાહો		Mahābāho
હે મહાબાહુ આ અર્જુન માટેનું એક સંબોધન છે. ‘મહાબાહુ’ નો શાબ્દિક અર્થ ‘મોટા હાથવાળો’ થાય છે. તે ઘણીવાર શક્તિશાળી યોદ્ધાઓ અથવા નેતાઓ માટે વપરાતું વિશેષણ છે, જે શક્તિ, પરાક્રમ અને ક્ષમતાનું પ્રતીક છે. કૃષ્ણ આ શબ્દનો ઉપયોગ અર્જુનની વીરતાને સ્વીકારવા અને તેને આ ગહન જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવામાં મજબૂત અને દ્રઢ રહેવા પ્રોત્સાહિત કરવા માટે કરે છે.			O mighty-armed one This is a vocative address for Arjuna. ‘Mahābāhu’ literally means ‘one with mighty arms’. It is an epithet often used for powerful warriors or leaders, symbolizing strength, valor, and capability. Krishna uses this to acknowledge Arjuna’s prowess and to encourage him to be strong and resolute in receiving this profound knowledge.
श‍ृणु		શ્રુણુ		śṛṇu
બીજા પુરુષ એકવચનમાં આજ્ઞાર્થ ક્રિયાપદ, જેનો અર્થ ‘ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ’ અથવા ‘ધ્યાન આપ’ થાય છે. કૃષ્ણ અર્જુનને તેમના વચનો સંપૂર્ણ એકાગ્રતાથી ગ્રહણ કરવા વિનંતી કરી રહ્યા છે.			Hear An imperative verb in the second person singular, meaning ‘listen attentively’ or ‘pay close attention’. Krishna is urging Arjuna to receive His words with full concentration.
मे		મે		me
‘હું’ (અહમ્) સર્વનામનું ષષ્ઠી વિભક્તિનું રૂપ, જેનો અર્થ ‘મારા’ થાય છે. તે કૃષ્ણના વચનોનો નિર્દેશ કરે છે.			My The genitive case of the pronoun ‘I’ (aham), meaning ‘of me’ or ‘my’. It refers to Krishna’s words.
परमं		પરમં		paramaṁ
પરમ, સર્વોત્તમ વિશેષણ જેનો અર્થ ‘સર્વોચ્ચ’, ‘શ્રેષ્ઠતમ’, ‘પારલૌકિક’ થાય છે. કૃષ્ણ પોતાના વચનોને પરમ તરીકે વર્ણવે છે, જે તેમનું ગહન આધ્યાત્મિક મહત્વ અને સત્ય દર્શાવે છે.			Supreme, ultimate Adjective meaning ‘highest’, ‘most excellent’, ‘transcendental’. Krishna describes His words as supreme, indicating their profound spiritual importance and truth.
वचः		વચઃ		vachaḥ
વચન, ઉપદેશ વાણી, કથન, વિધાન અથવા ઉપદેશનો નિર્દેશ કરે છે. અહીં તે કૃષ્ણ જે ગહન આધ્યાત્મિક ઉપદેશો આપવાના છે તેનો ઉલ્લેખ કરે છે.			Word, instruction Refers to speech, utterance, statement, or teaching. Here, it refers to the profound spiritual instructions Krishna is about to impart.

Sentence - 3

———

यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ॥

———

Meaning

જે હું તારા માટે, જે મને પ્રિય છે, તારા હિતની કામનાથી કહીશ.

Which I shall speak to you, who are very dear to Me, for your welfare.

Meaning of Words

यत्		યત્		Yat
એક સંબંધક સર્વનામ જે અગાઉની પંક્તિમાં ઉલ્લેખિત ‘પરમ વચન’ (પરમં વચઃ) નો નિર્દેશ કરે છે.			Which A relative pronoun referring back to the ‘supreme word’ (paramaṁ vachaḥ) mentioned in the previous line.
ते		તે		te
તને, તારા માટે ‘તું’ (ત્વમ્) સર્વનામનું ચતુર્થી વિભક્તિનું રૂપ, જે દર્શાવે છે કે આ વચનો અર્જુનને સંબોધવામાં આવ્યા છે.			To you The dative case of the pronoun ‘you’ (tvam), indicating that the words are directed towards Arjuna.
अहं		અહં		ahaṁ
હું પ્રથમ પુરુષ એકવચન સર્વનામ, જે બોલનાર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો નિર્દેશ કરે છે.			I The first person singular pronoun, referring to Lord Krishna, the speaker.
प्रीयमाणाय		પ્રીયમાણાય		prīyamāṇāya
પ્રિય એવા તને / પ્રસન્ન થયેલા તને વર્તમાન કૃદંતનું ચતુર્થી વિભક્તિનું રૂપ, જેનો અર્થ ‘જેને હું પ્રિય છું’ અથવા ‘જે પ્રેમથી સાંભળી રહ્યો છે’ થાય છે. આ અર્જુન અને કૃષ્ણ વચ્ચેના વિશેષ સંબંધને દર્શાવે છે, જે સૂચવે છે કે કૃષ્ણ આ ગહન જ્ઞાન ફક્ત તેમને જ પ્રગટ કરે છે જેઓ તેમના ભક્ત અને પ્રિય હોય, અને જેઓ તેમના વચનોને પ્રેમ અને ઉત્સાહથી સ્વીકારે છે.			To you who are dear / To the loving one Dative case of a present participle, meaning ‘to one who is being pleased’ or ‘to one who is dear’. This signifies Arjuna’s special relationship with Krishna, implying that Krishna reveals this profound knowledge only to those who are devoted and dear to Him, and who receive His words with love and eagerness.
वक्ष्यामि		વક્ષ્યામિ		vakṣyāmi
હું કહીશ / હું બોલીશ પ્રથમ પુરુષ એકવચનમાં ભવિષ્યકાળનું ક્રિયાપદ, જેનો અર્થ ‘હું કહીશ’ અથવા ‘હું બોલીશ’ થાય છે. કૃષ્ણ વધુ ઉપદેશો પ્રગટ કરવાનું વચન આપી રહ્યા છે.			I shall speak / I shall tell A future tense verb in the first person singular, meaning ‘I will say’ or ‘I will declare’. Krishna is promising to reveal further teachings.
हितकाम्यया		હિતકામ્યયા		hitakāmyayā
તારા હિતની કામનાથી / કલ્યાણની ઇચ્છાથી ‘હિતકામ્ય’ શબ્દનું તૃતીયા વિભક્તિનું રૂપ, જેનો અર્થ ‘હિતની ઇચ્છાથી’ અથવા ‘કલ્યાણના હેતુથી’ થાય છે. આ કૃષ્ણના પરોપકારી ઇરાદા પર ભાર મૂકે છે; તેઓ પોતાના લાભ માટે નહીં, પરંતુ માત્ર અર્જુનના પરમ કલ્યાણ માટે બોલી રહ્યા છે.			For your welfare / Out of a desire for your benefit Instrumental case of ‘hitakāmya’, meaning ‘with the desire for benefit’ or ‘for the purpose of well-being’. This emphasizes Krishna’s benevolent intention; He is not speaking for His own gain, but purely for Arjuna’s ultimate good.

---